Racistische lading

De ‘neger met zijn loftrompet’ verdwijnt uit het kerklied

Theoloog Willem Barnard schreef het inmiddels omstreden lied in 1960.  Beeld Huibers, Rob
Theoloog Willem Barnard schreef het inmiddels omstreden lied in 1960.Beeld Huibers, Rob

Er is een nieuwe versie van het Jeruzalemlied van Willem Barnard, zonder woorden met racistische lading.

Maaike van Houten

De strofe over ‘negers met hun loftrompet’ verdwijnt uit het liederenrepertoire in kerken. De zwaar bekritiseerde tekst wordt vervangen door woorden zonder racistische lading. “We hopen dat het lied gered is, en dat het weer gezongen kan worden zonder dat mensen er een naar gevoel bij krijgen”, zegt Henk Schoon, die betrokken is bij de nieuwe versie van het zogenoemde Jeruzalemlied, dat is opgenomen in het Liedboek dat in protestantse kerken veel wordt gebruikt. Dat spreekt in couplet 19 niet langer van ‘de negers’ die met hun trompet optrekken. Het lied verwijst voortaan naar hun muziek: ‘Hoor! Gospelzang, trompetgeschal’.

Rond 1960 geschreven

Het lied is rond 1960 geschreven door theoloog en dichter Willem Barnard (1920-2010). Elk spoor van racisme was hem vreemd, zegt Schoon: Barnard stelde bijvoorbeeld reeds in de jaren vijftig Zwarte Piet aan de kaak. Dat hij sprak over ‘negers’ was in de jaren zestig heel gewoon, aldus Schoon, lid van de redactie van In wind en vuur. In deze nieuwe Barnardbundel komt ook het Jeruzalemlied, waarvan de nieuwe strofe is gedicht door de redactie, met hulp van dichter Ingmar Heytze en de kinderen van Barnard.

In kerkdiensten slaan dominees het bewuste vers uit schaamte veelal over. “Nu kan ik dit weer laten zingen, de tekst is prima”, zegt de Wassenaarse predikant Tom Mikkers, die de kwestie een paar jaar geleden op de agenda zette.

Strijdlied tegen racisme en antisemitisme

Secretaris René de Reuver van de Protestantse Kerk in Nederland, de grootste afnemer van het Liedboek, spreekt over ‘een vondst’. “Ik hoop dat het lied weer gezongen gaat worden als strijdlied tegen racisme en antisemitisme”, zegt hij. Ook de organisatie van migrantenkerken SKIN reageert verheugd. “Dit is een mooie oplossing, het eindresultaat is geslaagd”, zegt coördinator Madelon Grant.

De interkerkelijke stichting die het Liedboek in 2013 heeft uitgebracht kan aan de 350.000 reeds gedrukte exemplaren niets meer doen. Een nieuwe druk is nog niet nodig, maar als het zover is, wordt daarin vast de nieuwe tekst opgenomen, verwacht secretaris Klaas Holwerda.

De interkerkelijke stichting stelt de nieuwe tekst digitaal beschikbaar. Holwerda is er blij mee: “Dit is volstrekt in de geest van Barnard, ik heb het gevoel dat hij het zelf geschreven had kunnen hebben.”

En passant zijn ook de ‘joden met de ster’ uit het vers verdwenen. Ook daarover bestond ongemak. Er wordt nu niet meer verwezen naar joden, maar naar hun lofgebed, het Halleel. Ruben Vis, secretaris van het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap, vond vooraf niet per se dat dat nodig was, maar vindt het nu wel ‘een mooie aanpassing’.

Oude tekst:

De negers met hun loftrompet,

de joden met hun ster,

wie arm is, achteropgezet,

de vromen van oudsher,

Nieuwe tekst:

Hoor! Gospelzang, trompetgeschal,

’t halleel – uw Naam is groot.

Loof God die machten breken zal

en van hun tronen stoot.

Lees ook

Haal ‘neger’ uit het Liedboek, zeggen kinderen Willem Barnard. ‘Maar mijn vader was geen racist’

Er ligt een nieuwe tekst voor het lied van Willem Barnard over negers en joden. Zijn zoon Benno vindt de kwestie pijnlijk en wil excuses.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden