De naam van dominee G.H. Kersten opende deuren in de VS

Dominee Henri Kersten passeerde tijdens zijn reis in 1939 onder andere de Mississippi.Beeld Frank Castelein

Samuel en Henk Otte, de achterkleinzonen van de roemruchte reformatorische dominee G. H. Kersten, maakten in zijn voetsporen een reis door de Verenigde Staten. Van hun reis maakten ze een fotoboek.

Ze hoefden de naam van hun overgrootvader maar uit te spreken en de deuren voor Samuel en Henk Otte gingen open. Dominee G.H. Kersten. Henri Kersten - maar hij was een man waar met ontzag naar gekeken werd, dus met die voornaam kende haast niemand hem. Oprichter van de SGP, van 1922 tot 1945 het enige Kamerlid van die partij, leidsman van de Gereformeerde Gemeenten, dat nog altijd een van de meest behoudende orthodox-protestantse kerkgenootschappen is, predikant, auteur van in bevindelijk-gereformeerde kring nog altijd veel gelezen theologische werken, uitgever.

In 1939 reisde Kersten (hij overleed in 1948, 66 jaar oud) zes weken lang door de Verenigde Staten. Om de uit Nederland gemigreerde geloofsgenoten te bemoedigen en toe te rusten. Bijna acht decennia later reisden zijn twee achterkleinzonen - beiden kunstenaar - hem na. Ze bezochten dezelfde dorpen, kerken, gezinnen en boerderijen. Omdat ze wilden weten hoe die bevindelijk-gereformeerde gemeenschappen met hun Nederlandse wortels er nu voorstaan. Maar ook omdat ze dichter bij hun overgrootvader wilden komen. Wie was de man die schuilging achter die imposante verschijning, achter die theologie, achter die preken, achter die statuur? Het fotoboek dat ze van hun reis maakten verschijnt deze week.

Gesloten gemeenschappen

Het zijn gesloten geloofsgemeenschappen maar dankzij hun overgrootvader kostte het dus amper moeite om in die door landbouw gedomineerde streek in het noorden van de Verenigde Staten - Iowa, Illinois, Indiana, Ohio, Pennsylvania - bij de mensen binnen te komen.

Dominee E.C. Adams achter zijn pastorie. Hij is predikant in Corsica, South Dakota.Beeld Henk en Samuel Otte

Samuel (38): "Ze hebben daar Kersten nog heel hoog staan". Henk (33): "Op een gegeven moment stonden we - ongeschoren, op slippers - bij een gezin op de stoep. Ze zeiden: 'Als jullie niet de achterkleinzonen van Kersten waren, kwam je er niet in'." Samuel: "In Nederland is de reformatorische gezindte flink in beweging, onder invloed van internet en smartphones. Dat is in de VS heel anders. Veel gezinnen daar houden internet buiten de deur. Het lijkt een in de tijd gestolde gemeenschap, geïsoleerd.

"Dat zit ook in de taal die de mensen bezigen. Telkens als we vroegen naar onze overgrootvader klonk die vertrouwde theologische taal die je ook in zijn boeken tegenkomt. Wat Kersten schreef en zei, dat is nog steeds de waarheid." Henk: "We zijn zelf ook opgegroeid in dat orthodoxe milieu, dus we kenden die taal al. Het is een ernstige wereld." Samuel: "We begrijpen de taal, het denken, het geloof. Het gaat telkens maar om één vraag: ben je behouden? Kom je in de hemel?" Henk: "Dat heeft ook iets heel bedrukkends." Samuel: "Maar ik begrijp het ook goed. Dat geestelijk leven, dat piëtisme. Je verhouden tot zo'n grote God - daar zit een bepaalde donkerte in die ik ook aantrekkelijk vind. En ook machteloosheid, gelatenheid, aanvaarding van de weg die God met je gaat. Dat herkende ik bij mensen die we in de VS tegenkwamen."

Shona Kersten en haar man Peter Vanderwal.Beeld Frank Castelein

Maar dichterbij hun overgrootvader bracht het ze niet echt. Henk: "Daar hadden we het fotoboek van de reis van 1939 voor nodig." Een achternicht van de broers bleek dat boek in huis te hebben - Kersten kreeg het na afloop van de reis van zijn Amerikaanse geloofsgenoten. Samuel: "Die foto's lieten hem zien op een andere manier dan uit al die verhalen die we hoorden maar eigenlijk ook al kenden." Henk: "We kenden hem uit z'n theoretische context: streng, ernstig, inhoudelijk, strak. Op veel van die foto's zie je een ontspannen man die een mooie reis aan het maken is." Samuel: "Een charismatische man, met arrogantie, maar ook humor. Ik had hem wel willen ontmoeten, me met hem verbinden zonder die reformatorische geloofstaal."

'Het project van Henk en Samuel Otte is mede mogelijk gemaakt door het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten'

Twee uitgeverijen

Het fotoboek van Sam en Henk Otte - 'Citizen of two worlds' - verschijnt in twee edities: één bij uitgeverij Fw:books, dat gespecialiseerd is in kunstboeken, en één bij de reformatorische uitgeverij Banier, waar de vader en grootvader van de broers Otte nog directeur waren. "We willen dat ons boek ook ingang vindt in de reformatorische wereld, en dat lukt alleen via een reformatorische uitgeverij", zegt Henk. Inhoudelijk zijn de twee edities identiek. Alleen het omslag verschilt.

Lees ook:

Fotoserie: Kerktorens, vertrouwde bakens in het landschap
Deze zomer reizen fotograaf Lars van den Brink en columnist Wim Boevink door Nederland om het landschap eens op een andere manier te bekijken, vanaf de kerktoren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden