RecensieReligieboek

De kern? God is met ons, betoogt deze ultieme Anglicaan

Een Nazaret-manifest
Samuel Wells (vertaling Zwany Kamerman)
Uitgeverij van Wijnen, 382 blz. €24,95
★★★★☆

De auteur

Samuel Wells is priester in de hoogliturgische en statige kerk St Martin-in-the-Fields aan Trafalgar Square in Londen, die tegelijk bekendstaat om haar eenvoudige werk onder daklozen. Hij is een geleerd academisch theoloog, maar schrijft tegelijk boeken voor het volk. Hij is de ultieme Anglicaan. Zijn boeken bevatten enerzijds hoge bespiegelingen over Gods wezen, maar dan wel gecombineerd met een hoop culturele analyse en nuchtere exegese van bijbelteksten. Het hemelse en het aardse zo verenigen, ik noem het de Anglicaanse touch.

Thematiek

Ook dit boek bevat deze combinatie van hoog en laag. De boodschap is verbluffend eenvoudig, maar Wells werkt haar geraffineerd, ambachtelijk en diepzinnig uit. De pointe bestaat uit vier woorden die volgens Wells de kern van het evangelie vormen: God is met ons. Dat ‘met-zijn’ (being with) is de kern van wat wij mensen verlangen. Niet sterfelijkheid is ons grootste probleem, hoezeer we dat ook lijken te denken. Ook armoede is dat niet. Ons grootste probleem is isolement.

Wells onderscheidt vier manieren waarop je betrokken kunt zijn op andere mensen: werken voor, werken met, zijn voor en zijn met. Zonder aan de waarde van de overige drie te willen afdoen, is Wells’ stelling dat ‘zijn met’ de belangrijkste is. Kort gezegd: een dakloze komt op Trafalgar Square niet zozeer voor de soep naar de kerk, maar omdat er iemand bij hem neerzit die gewoon even bij hem wil zijn.

Daarom heet dit boek ‘Een Nazaret-manifest’; wij kennen Jezus vooral als de man die in Jeruzalem zijn opzienbarende kunsten vertoonde, maar dertig jaar van zijn leven verbleef hij anoniem onder de mensen, in het dorp Nazaret. Hij was bij ons. Wells trekt alle theologische registers open om aan te tonen dat deze lijn door de hele Bijbel loopt en dat het past bij het wezen van God, de drie-eenheid: niet alleen is God met ons, God is ook met God.

Anderhalve meter

Vanaf half maart is het met alle (recensie)boeken die ik lees: de coronacrisis werpt er een bijzonder licht op of verleent ze een bijzondere urgentie. Ook dit boek roept een vraag op die ‘juist in deze tijd’ blijft haken. Wells’ stelling is dat ‘zijn met’ het allerbelangrijkste voor ons is. Niet het naakte bestaan, maar bestaan in relatie en fysieke nabijheid is ons doel.

Het boek is een groot theologisch gevuld pleidooi tegen afstandelijkheid. De anderhalvemetersamenleving kan voor Wells maar een ding betekenen: de hel op aarde. Hebben we ons met social distancing een gif toegediend dat erger is dan de kwaal? Je zou Wells er graag over horen.

Mooie zin

‘Evangelisatie is niet allereerst je eigen vaardigheden inzetten om vrede te stichten tussen strijdende partijen, maar juist ontdekken waar jij zelf een strijdende partij bent, en jezelf onderwerpen aan het proces van vrede stichten.’

Reden om dit boek niet te lezen

Het uiterlijk en de opmaak van dit boek zijn vreselijk lelijk. De voorkant: een hangbrug in de mist. De binnenkant: heel veel letters liefdeloos op papier gekwakt, met akelig kleine marges. Ja inderdaad, misschien schreef Wells een te dik boek om het lekker goedkoop uit te kunnen geven, maar als lezer bereik je hier de grenzen van het dogma ‘het gaat niet om de vorm, maar om de inhoud’.

Reden om dit boek wel te lezen

Nou is die inhoud wel echt ‘geraffineerd, ambachtelijk en diepzinnig’, een typering die hierboven als vanzelf opborrelde. Wells is een slimme gast die niet verstrikt raakt in zijn geleerdheid, maar als theoloog de kwetsbare en eenvoudige kern van Gods nabijheid in het oog weet te houden. Ik hoop dat hij regelmatig een schort voordoet in de gaarkeuken van zijn kerk, dat zou in ieder geval wel kloppen met dit boek.

Wells’ boek vormt een overtuigend pleidooi dat ‘zijn met’ het hart van de theologie is. Theologisch verwoord betekent het dat de incarnatie, Gods menswording, centraal staat. Daar heeft Wells weer die Anglicaanse touch: het wordt nooit alleen maar plat en aards, alsof kerken clubs voor sociale gerechtigheid zijn. Het aardse participeert in het hemelse.

Lees ook:

Leven vanuit wat goed is

Hoe kun je christen zijn in een seculiere tijd? Met die vraag houdt de Anglicaanse priester Samuel Wells zich bezig. Zijn antwoorden zijn helder en toegankelijk.

Samuel Wells’ bijbelse vondsten zijn gezond voer voor de ziel

Lees hier de recensie van een van de eerdere boeken van Samuel Wells

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden