null Beeld ANP
Beeld ANP

Theologisch ElftalCompensatie energierekening

De kerken willen de 400 euro die ieder huishouden krijgt gaan herverdelen. Is dat een goed plan?

Nederlandse kerken willen de 400 euro die ieder huishouden krijgt – als compensatie voor de gestegen energieprijzen – gaan herverdelen, zodat het geld belandt bij wie het echt nodig heeft. Is dat een goed plan?

Sjoerd Mulder

Het kabinet gaat komende winter alle huishoudens compenseren voor de hoge energieprijzen. Hoge of lage inkomens, goed of slecht geïsoleerde huizen, ieder huishouden krijgt 400 euro. En dat steekt sommigen. De landelijke Raad van Kerken riep afgelopen week dan ook op om die 400 euro aan kerkelijke fondsen te schenken. Die fondsen zorgen er dan voor dat het geld terechtkomt bij huishoudens die het werkelijk nodig hebben.

Is dit een sympathiek plan van de Raad van Kerken, waarbij ze laten zien wél oog te hebben voor de zwakkeren waar de overheid faalt? Of trekt de kerk hier een te grote broek aan en bemoeit ze zich met iets wat toch echt een overheidstaak is?

Avin Kunnekkadan maakt vandaag zijn debuut in het Theologisch Elftal. Hij is provinciaal overste van de congregatie Societas Verbi Divini, ook wel missionarissen van het Goddelijk Woord of ‘Steyler missionarissen’ genoemd. Daarnaast is hij studentenpastor in Delft en pastor in de parochie in Maassluis, Vlaardingen en Schiedam.

“De kerk heeft door haar diaconieën en pastorale contacten natuurlijk veel contact met hulpbehoevenden”, zegt Kunnekkadan. “Dus het is op zich een heel mooi idee om hier gebruik van te maken. Tegelijkertijd blijft het altijd lastig om te beoordelen wie rijk of arm is.

“Ik kom oorspronkelijk uit India. In de Indiase parochie waar ik mee verbonden ben, waren het afgelopen jaar door corona veel hulpbehoevenden. Toch deed vrijwel niemand bij de kerk een aanvraag voor geldelijke steun. Mensen waren bang voor het stigma van armoede, en de kerk wist dus niet wie ze moesten steunen. De pastoor heeft uiteindelijk rijst en groente gekocht en het neergezet om anoniem mee te nemen. In Nederland is het nog lastiger om van buitenaf te zien wie er arm zijn en wie niet.

“Ik zou dit initiatief dus willen benaderen als een mooie samenwerking tussen de overheid en de kerk. De kerk moet niet zomaar treden in de inkomenspolitiek van de overheid. Dat is haar taak niet en ze kan dat ook niet beter dan de overheid. Maar ze kan het wel aanvullen en inspiratie geven vanuit de bijbelse boodschap.”

Sanneke Brouwers, aalmoezenier bij defensie en promovendus aan de Faculteit Katholieke Theologie van de Universiteit van Tilburg: “Ik geloof ook niet dat de kerk beter dan de overheid in staat is om het geld op de juiste plek te brengen. Maar met deze actie snijdt de Raad van Kerken wel een heel belangrijk thema aan: dat van rechtvaardigheid. We zien hoe mensen door overheidsbeleid in de verdrukking komen. Daar wordt terecht veel over geklaagd en gedebatteerd. Maar voor je het weet, suggereer je daarmee dat alleen de overheid verantwoordelijk is voor een goede samenleving. Terwijl ik vanuit de katholieke sociale leer zou willen benadrukken dat die goede samenleving een opdracht voor iedereen is. Iedereen moet zijn of haar verantwoordelijkheid nemen.”

Kunnekkadan: “Dat is zeker zo. Ik vind het overigens ook mooi om te zien dat de kerk met dit initiatief laat zien een betekenis te hebben voor de hele maatschappij. De kerk in Nederland is veel kleiner dan vroeger, en moet misschien leren om wat bescheidener te zijn. Maar in alle bescheidenheid motiveert de boodschap van Jezus, Gods Zoon, ons wel om om te zien naar alle mensen in nood. En dat wordt in dit initiatief wel uitgedrukt.

“Ik moest bij dit verhaal ook denken aan het verhaal van Zacheüs uit het evangelie van Lucas. Zacheüs was een rijke man, een tollenaar. Hij werkte voor de belastingdienst en verrijkte zichzelf. Toen hij naar Jezus kwam luisteren, nodigde Jezus zichzelf onverwacht bij hem uit. Dat bezoek veranderde Zacheüs totaal. Opeens gaf hij alles weg aan de armen. Wat mij betreft is dat de boodschap van de menswording van Jezus. Jezus inspireert ons om solidair te zijn met anderen.”

Brouwers: “Precies, en op een manier waartoe de overheid ons misschien niet kan inspireren. Juist met dit plan van de Raad van Kerken wordt plotseling ons handelingsperspectief vergroot. We hoeven niet op de overheid te wachten, maar kunnen zélf iets doen. Bij de overheid draait het vaak om angst voor oneerlijkheid. Dat leidt dan tot wantrouwen en controle. Kijk maar naar de toeslagenaffaire. Die ontstond door steeds te vragen: wat komt iemand toe, en krijgt iemand niet te veel? Maar in de kerk wordt de vraag naar rechtvaardigheid gesteld. En die is anders: heb jij wel werkelijk recht op wat je krijgt? Opeens realiseren we ons: waar hebben we dat geld eigenlijk aan verdiend? Krijgen we misschien meer dan we nodig hebben? Kunnen ook iets weggeven? Ik vind het de taak van de kerk om zulke vragen op te roepen.”

Kunnekkadan: “Dat is ook de boodschap van paus Franciscus in de recente encycliek Fratelli Tutti. Daar staat het idee van broeder- en zusterschap centraal. Hij benadrukt: wij zijn allemaal kinderen van één Vader, of je nu moslim of hindoe of katholiek of niet-gelovige bent. Dat betekent ook dat wij geroepen zijn om in solidariteit met elkaar te leven. Dat moeten we ook als kerk echt leren. De kerk is er niet alleen voor wie op zondag naar de kerk gaan. Ook buiten de kerk zijn zoveel mensen die met een solidaire en rechtvaardige levenshouding die we ook bij kerkelijke gelovigen vinden. Met die mensen samen kan de kerk als gist zijn, dat lucht en leven aan de samenleving geeft. En zo medeverantwoordelijkheid nemen voor een goede samenleving.”

Brouwers: “En als het soms een beetje schuurt met het overheidsbeleid, of als er impliciete kritiek in doorklinkt, is dat toch ook niet erg? Heeft niet de hele maatschappij behoefte aan verbinding die verder gaat dan wat de overheid te bieden heeft? Dus geef mij maar een kerk die een te grote broek aan trekt, en die misschien een beetje lastig is. Liever dat dan een kerk die zich terugtrekt in haar eigen bubbel.”

In het Theologisch Elftal reflecteren twee godgeleerden uit een poule van elf op de actualiteit. Lees hier eerdere afleveringen terug

Lees ook:

Kerken willen compensatie hoge energieprijs eerlijk verdelen

Nederlandse kerken werken aan een plan om de energiecompensatie terecht te laten komen bij huishoudens ‘die het echt nodig hebben’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden