Migrantenkerken

De internationale Schotse kerk in Rotterdam is ‘vrolijk gereformeerd’

Dominee Derk Lawson preekt in de Schotse kerk in Rotterdam Beeld Otto Snoek

De autochtone kerk wordt kleiner, de migrantenkerk is springlevend en dus wordt het Nederlandse christendom steeds veelkleuriger. Vandaag: de internationale Schotse kerk in Rotterdam.

De Schotse dominee Derek Lawson zwaait met een stapeltje papieren. De A4’tjes staan vol met beslissingen die de Church of Scotland de afgelopen dagen heeft genomen. “Die ga ik niet allemaal voorlezen”, stelt Lawson zijn gemeente gerust. “Ik hou het bij de hoofdlijnen.” Dat zijn er maar twee: er is deze zondag in alle Schotse Kerken wereldwijd een collecte voor een ziekenhuis in Colombo, Sri Lanka. En dominees kunnen makkelijker in een andere kerk gaan preken. Daar laat de Schots-Rotterdamse predikant in zijn donkere pak met licht overhemd en ketting met kruis het bij.

Lawsons rollende r klinkt helder door de Scots International Church in het centrum van Rotterdam. Het aantal Schotten tussen de pakweg honderd kerkgangers is op één hand te tellen. Dat is eigenlijk al jaren het geval. Het is nu een plek voor alle gelovigen, ook van ver buiten de Nederlandse landsgrenzen, die een Engelssprekende protestantse kerk zoeken. Daarom ook heeft de Rotterdamse afdeling het internationale karakter nadrukkelijk aan haar naam toegevoegd; dat wordt weerspiegeld in een veelkleurig publiek.

De geloofsgemeenschap begon in 1643 als Schotse Kerk. Het was een van de eerste vluchtkerken in Nederland, in dit geval voor de Schotten en Engelsen die vanwege hun godsdienst werden vervolgd en in Nederland een veilig heenkomen vonden. In de 17de en 18de-eeuw werden soortgelijke Engelssprekende kerken opgericht in Middelburg, Vlissingen, Den Haag en Amsterdam. In heel Europa zijn er nog zeventien over, ook op Malta is er een.

De kerk in Rotterdam is sober ingericht, tekenend voor het protestantse karakter, maar ook voor de tijd waarin de kerk werd gebouwd, begin jaren vijftig. Het traditionele kerkje werd in de Tweede Wereldoorlog bij een bombardement verwoest, in 1952 werd het huidige, nieuwe gebouw in gebruik genomen. Ook het bord met de namen van alle predikanten die deze gemeente heeft gehad, is meeverhuisd. Het hangt nu prominent in de hal.

Ruim 30 nationaliteiten

Rond eenderde van de circa 250 leden is Nederlands – er zijn er die er speciaal op afkomen om Engels te leren. Ze krijgen, zoals gemeentelid Teun Karreman het zegt, een gratis hoorcollege Engels, dat naadloos overloopt in een eveneens kostenloze conversatieles Engels tijdens de koffie. Karreman heeft trouwens ook zijn vrouw in de kerk gevonden, zij komt uit Kameroen.

Zij is niet de enige met wortels buiten Rotterdam; in de kerk zit een bonte mix van Aziaten, Afrikanen, mensen uit de Cariben, gelovigen uit diverse Europese landen, waaronder: Nederland. Het groepje van acht kinderen aan wie de predikant een verhaal over Abraham vertelt op kinderniveau, is al net zo gemengd qua achtergrond.

Gezang met kinderen tijdens de dienst in de Schotse kerk Beeld Otto Snoek

De voertaal is Engels, al zijn de onderdelen voor de kinderen vooral in het Nederlands, ook op de zondagsschool. De predikant heeft wel geprobeerd om Nederlands te leren, maar in dit land en deze kerk waar iedereen Engels spreekt, miste hij een prikkel om het zich echt eigen te maken.

De vier kinderen die deze morgen worden gedoopt hebben Afrikaanse wortels. Ze zitten onopvallend achterin de kerk. Na de preek roept de dominee de uit Eritrea afkomstige familie naar voren. “Ik heb er moeite mee jullie kinderen te noemen”, lacht Lawson bij het noemen van hun leeftijd: de drie jongens zijn 16, 15 en 13. Ze staan in hun sportieve outfit naast hun zusje van 6 in een roze prinsessejurk en twee knotjes in het haar. De dominee schrijft met doopwater een kruisje op hun voorhoofd en verwelkomt hen ‘als deel van de christelijke gemeenschap’. Voor hun moeder is er een bloemetje, de kinderen krijgen een Bijbel mee. De dominee vraagt de gemeente de doop te bevestigen. “Yes, we do”, zeggen de keurig geklede kerkgangers.

Er zitten in deze kerk wel mensen bij die het niet zo breed hebben, maar over het algemeen hebben de mensen ‘behoorlijke banen’, zoals ouderling Ruud Witte het uitdrukt. Het is bijvoorbeeld helemaal niet ongebruikelijk dat er tijdens de dienst een telefoon gaat: dan heeft een arts van een Rotterdams ziekenhuis weekenddienst.

Geoefende zangers

Witte typeert zijn kerk als, voor Nederlandse begrippen, ‘vrolijk gereformeerd’. Predikant Lawson mompelt af en toe een grapje, bijvoorbeeld over het matig presterende Schotse rugby-team. De gezangen zijn allemaal even opgewekt. De gelovigen zijn geoefende zangers, ze lezen de tekst van de beamer en doen schijnbaar moeiteloos mee. Echt enthousiast wordt ze bij het ‘O When the Saints’, dat het koor tijdens de collecte zingt. Dit zogenoemd traditionele koor met haar hoofdzakelijk witte leden is één van de drie zanggroepen. Volgende week is het Afrikaanse koor aan de beurt, met zang in verschillende talen. Daarnaast is er een praise-koor, met opwekkings- en evangelische liederen.

In de preek – die in twee korte delen wordt gebracht, onderbroken door een hymne – benadrukt de predikant de persoonlijke verantwoordelijkheid van de gelovigen op aarde. “Politiek en sociaal burgerschap”, hij herhaalt het een paar keer, vindt hij net zo belangrijk als het koninkrijk Gods dat nog komen gaat. 

Na de dienst van ruim een uur schiet de dominee ouderling Witte aan. Ze praten nog even na over hun laatste regionale classisvergadering. Die was niet naast de deur maar in Parijs; de Schotse Kerk is internationaal, ook de vergaderingen met medegelovigen zijn grensoverschrijdend.

Twee kerkgangers vertellen over hun band met de Schotse kerk:

Rizal Sebastian Beeld Otto Snoek

Rizal Sebastian (42), geboren in Indonesië, daar lid van de protestantse Indonesische kerk (GKI), naar Nederland gekomen voor promotie-onderzoek, werkzaam bij TNO, getrouwd, twee kinderen

Waarom deze kerk?

“Mijn vrouw en ik zijn na onze aankomst hier in Nederland bij de Indonesische kerk geweest, daar gaan we ook nog wel af en toe heen. Maar we zijn lid geworden van deze kerk. Het spreekt ons aan dat hier mensen van over de hele wereld komen, we voelen ons onderdeel van de wereld. En de kerk is heel actief, niet alleen voor onszelf, maar ook in Rotterdam. We doen ook projecten in Afrika, geen zending, maar onderwijs en opleiding.”

Welke rol speelt de kerk in uw leven in Nederland?

“Het belangrijkste is dat we op zondag tijd met elkaar doorbrengen. De dienst geeft rust, het helpt me om aan anderen te denken. We zijn er voor elkaar, we doen ook werk voor de Voedselbank en voor vluchtelingen. Er zijn hier veel migranten, veel werknemers van internationale bedrijven. Dat geeft een gevoel van familie. We hebben dezelfde vragen over Nederland. De Nederlanders hebben ons het christendom gebracht, maar nu is het andersom. Wij zijn hier gekomen met ons geloof, wat kunnen we terugdoen voor Europa, voor Nederland?”

Wat heeft u vanmorgen bij de dienst het meest aangesproken?

“De doop van de kinderen vond ik erg leuk. Drie jaar geleden is de familie hier gekomen, ik heb ze als ouderling geholpen. De kinderen gingen naar de kindernevendienst en daarna naar de Youth Group. Het is leuk om te zien dat ze zich thuisvoelen.”

Frieda Enow Beeld Otto Snoek

Frieda Enow (54), opgegroeid in Kameroen, in de katholieke kerk. In 1998 naar Nederland gekomen. Werkt op de financiële afdeling van een softwarebedrijf. Getrouwd en vijf kinderen, drie wonen nog thuis.

Waarom deze kerk?

“Toen ik net in Nederland was, ging ik naar de katholieke kerk. Maar ik ben protestant geworden. Ik voel me hier thuis, er is een grote diversiteit aan mensen. Dat geeft me de kans om te groeien op spiritueel gebied. Ik heb mezelf gevonden, geleerd het woord in de praktijk te brengen. Ik doe Bijbelstudie, bezoek mensen aan huis, we helpen zieken en vluchtelingen. In deze kerk leer ik om de woorden in de praktijk te zetten, hier ben ik volwassen geworden. Ik leef nu met een doel.”

Welke rol speelt de kerk in uw leven in Nederland?

“De kerk helpt bij integratie. Er wordt hier Nederlands gegeven, in twee talen. Ik heb de kans gekregen om te praten, me open te stellen, dingen te vragen, niet bang te zijn. Ik ben me bewust geworden van de omgeving, dat helpt me ook buiten de kerk. Ik ben bereid mensen te helpen, ben vrijwilliger bij het Rode Kruis en bij het asielzoekerscentrum.”

Wat heeft u vanochtend het meest aangesproken?

“De dominee legde er de nadruk op dat we mee kunnen lopen met Jezus’ tocht door de woestijn. We worden verleid door de duivel, maar ben je bereid om mee te lopen met Jezus? Wat is je doel? Dat zijn niet altijd makkelijke vragen, ook niet bij de opvoeding, maar ook vanmorgen heb ik weer het vertrouwen gekregen. Hier vind ik daarvoor de rust.”

Scots International Church Rotterdam (SICR)

Gesticht: 1643
Aantal leden: 250
Nationaliteit: eenderde Nederlands, eenderde Afrikaans en Caribisch, eenderde rond de dertig andere nationaliteiten
Voertaal: Engels
Voorganger: Derek Lawson, had een advocatenkantoor en begon twintig jaar geleden aan de opleiding voor predikant. Hij was eerder dominee in het Australische Perth en kwam in 2016 naar Rotterdam.
Aangesloten bij: de International Presbytery of the Church of Scotland en de Protestantse Kerk in Nederland

Dit is de tweede aflevering van een serie over internationale kerken. 

Lees ook de introductie op de serie:

Het Nederlandse christendom verschiet in rap tempo van kleur

De autochtone kerk wordt kleiner, de migrantenkerk is springlevend, en dus wordt het Nederlandse christendom steeds veelkleuriger. We beginnen onze serie over dit onderwerp met de vraag: hoe ziet dat eruit?

Lees ook deel 1 van de serie:

In de internationale pinkstergemeente zit de kracht in de herhaling

Na jaren rondzwerven heeft de International Christian Family een eigen pand. In deze internationale pinkstergemeente wordt het geloof met hart en ziel beleefd tijdens een dienst die al gauw drie uur duurt.

Lees ook:

Trouw-journalist Maaike van Houten trekt eropuit en bezoekt onder andere een Caribische, een Poolse, een Chinese en een Schotse kerk. Gewoon, in Rotterdam. Lees in dit Achter de Schermen-interview met Maaike hoe dit in z’n werk gaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden