null Beeld
Beeld

ColumnStijn Fens

De inauguratie van Biden was een eredienst voor de democratie

Toen Joe Biden afgelopen woensdag aanstalten maakte de eed af te leggen als president van de Verenigde Staten, gebeurde er in mijn ­lichaam iets merkwaardigs. In mijn knieën voelde ik een lichte tinteling die de spieren in mijn benen aanspoorde hetzelfde te doen als al die aanwezigen bij de westzijde van het Capitool in Washington: opstaan. Alsof ik bij een mis aanwezig was. Een mis is, naast het vieren van het Mysterie, immers ook een subtiel samenspel van zitten, opstaan, knielen en weer gaan zitten.

Om u gerust te stellen: ik bleef zitten. Maar het wil toch wel wat zeggen dat ik überhaupt de aandrang voelde te gaan staan bij het aanschouwen van deze ‘eredienst voor de democratie’, compleet met een uitgekiende liturgie, met voorgangers en gebeden.

Gelukkig zond CNN niet alleen de ‘mis’ uit, maar ook alles eromheen. Terwijl in ons land iedereen het over de avondklok had, werd het in Washington steeds meer dag. Ik keek toe hoe de leden van de muziekkapel hun plekken innamen, hun mondkapjes nog op. Niet veel later kwamen de genodigden aan, de kerkgangers dus. Zoals ik vroeger in de kerk altijd omkeek wie er in de banken plaatsnamen, lette ik nu aandachtig op wie er uit de limousines stapten. Naarmate de tijd vorderde, vulde het terras zich met onbekende, maar ook bekende gezichten. Bernie Sanders zat er, in zijn dikke winterjas en met enorme gebreide wanten, bij alsof hij een parkeerplaats moest bewaken. Het enige wat ik miste was geroezemoes. Gedempt geluid van druk gepraat dat je hoort als een viering op het punt staat te beginnen.

Het is lang geleden dat een gebed mij zo aangreep

Toen de wijdeling – Joe Biden dus – had plaatsgenomen, kon de plechtigheid waarin de tweede rooms-katholieke president van de Verenigde Staten zou worden ingezworen dan eindelijk beginnen. De 87-jarige jezuïet Leo O’Donovan sprak de invocatie ofwel de aanroeping uit. Het is lang geleden dat een gebed mij zo aangreep. “Wees ons nabij, Heilig Mysterie van Liefde, als wij samen dromen. Help ons om, onder onze nieuwe president, het volk van dit land te verzoenen, blaas onze droom nieuw leven in, en voed die met vrede, gerechtigheid en blijdschap die uit de liefde overstroomt.” Lady Gaga zong een ‘hymne’: The Star-Spangled Banner, het Amerikaanse volkslied. Haar optreden had op mij hetzelfde ­effect als dat van de solozangeres van het kerkkoor uit mijn jeugd. Je houdt je adem in, bang als je bent dat ze de hoge noten niet haalt. Gelukkig triomfeerde Lady Gaga.

Vervolgens werd Kamala Harris ingezworen als vicepresident. Niet lang daarna plaatste Joe Biden zijn linkerhand op een immense Bijbel die al 127 jaar in het bezit is van de familie Biden en legde de eed af, die korter duurde dan ik verwacht had. In zijn toespraak haalde hij Psalm 30 aan (‘Met tranen slapen we ’s avonds in, ’s morgens staan we juichend op’) en citeerde hij uit de De stad van God van de heilige Augustinus. De president die uit de Bijbel citeert en heiligen aanhaalt, het lijkt de gewoonste zaak van de wereld in Amerika, waar het geloof nog altijd een grote rol speelt in de samenleving.

Wij Nederlanders weten ons vaak geen raad met religieuze uitingen in het openbaar. We vinden het raar of halen onze schouders erover op. Het religieuze bewustzijn verlaat ons steeds meer, zoals je ook een taal kunt verleren. Toen koning Willem-Alexander in zijn meest recente kersttoespraak de apostel Paulus citeerde, reageerden theologen blij verrast, maar moest predikant Ad van Nieuwpoort toegeven op Nu.nl: “Veel Nederlanders hebben geen idee meer wat er in de Bijbel staat”.

Een gedicht met de zeggingskracht van een gebed

Hoewel Biden de retorische gaven van bijvoorbeeld zijn voorganger Barack Obama mist, had zijn toespraak af en toe de allure van een preek. Met veel herhalingen en van religie doordrenkte taal. Hij hield zelfs even pauze voor een stil gebed, om zo de 400.000 Amerikanen te herdenken die aan corona zijn overleden. Hier moest niet alleen een ontheiligde tempel van de Amerikaanse politiek opnieuw worden gewijd, maar ook een land worden geheeld. In meerdere opzichten.

Het mooiste op dit vlak moest toen nog komen. Amanda Gorman, 22 jaar, jongste dichter van dienst ooit. Haar gedicht The Hill We Climb, dat ze bij de inauguratie voordroeg, voelde aan als een gigantische pleister voor een ‘natie die niet gebroken is, maar eenvoudigweg nog niet af’.

Een gedicht met de zeggingskracht van een gebed.

Trouw-redacteur Stijn Fens volgt de katholieke kerk al decennia op de voet en schrijft columns over het geloof en zijn persoonlijk leven. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden