Recensie

De feitenvrije observaties van Andreas Kinneging wekken verwondering

null Beeld
Beeld

Andreas Kinneging
Je mag zeggen wat je denkt. Als je maar hetzelfde denkt als iedereen
Prometheus; 296 blz. € 19,99
★★★

De auteur

Andreas Kinneging (1962) is hoogleraar rechtsfilosofie aan de Universiteit Leiden. In 1987 werd hij nationaal kampioen gewichtheffen. In 2020 verscheen zijn werk ‘De onzichtbare maat. Archeologie van goed en kwaad’. Kinneging is medeoprichter van de Edmund Burke Stichting, een conservatieve denktank.

Verzameling columns

Dit boek bevat 58 deels herschreven columns uit het afgelopen decennium, afgesloten met een fictief interview met de auteur. Waar en of de columns eerder zijn gepubliceerd, staat niet vermeld.

In klare taal bestrijken de columns verschillende thema’s, waaronder de verhouding tussen recht en moraal, mensenrechten, en de opleiding tot jurist. Aan bod komen ook: het universitair onderwijs, seks, het gezin en muziek.

Een aantal columns behandelt de tegenstelling tussen vrijheid en gelijkheid. Onder verwijzing naar het communisme, inclusief de Goelagkampen, stelt Kinneging dat het streven naar gelijkheid de vrijheid ondermijnt. De titel van zijn boek ligt in het verlengde hiervan. Zo kan alleen vrijheid van meningsuiting leiden tot nieuwe kennis, geproduceerd door dwarsliggers die met ongewone visies komen. Helaas wordt elke dwarsligger tegenwoordig bekritiseerd, stelt Kinneging: “Geen wonder dus dat niemand meer iets spannends of ongewoons durft te zeggen.”

Verlies

Hoe divers de onderwerpen ook zijn, je merkt steeds dat Kinneging verlies ervaart. De muziek is niet meer wat ze geweest is, mannen werken niet meer aan hun ridderlijkheid, moreel relativisme is het betreurde product van zowel de Verlichting als de Romantiek. Studenten voelen niet meer de plicht hun colleges voor te bereiden. Haast niemand leest de groten der aarde meer. Althans niet zo nederig en precies als Kinneging zelf. Dan wisten veel meer mensen dat het begrip trias politica bij Montesquieu niet voorkomt. Nu praat iedereen elkaar maar na zonder dat ze de bronnen raadplegen.

Redenen dit boek niet te lezen

Kinnegings retoriek laat me soms naar adem happen. Neem zijn argument tegen klimaatbeleid. In het kort: klimaatwetenschappers voorspellen een klimaatcrisis op grond van hun modellen. Modellen zijn onbetrouwbaar, want het KNMI kan immers nog niet het weer over twee dagen correct voorspellen. In een volgende alinea: waar komt dat modelmatige denken vandaan? Kinneging: ‘Het is een erfenis van een combinatie van wetenschappelijk en socialistisch wensdenken.’

Dat wensdenken is afkomstig van de econoom en natuurkundige Jan Tinbergen. Die geloofde in de planeconomie, op basis van modellen – en heel Oost-Europa weet hoe een planeconomie kan falen. Hieruit concludeert Kinneging dat het huidige klimaatbeleid onverantwoord is, omdat het is gebaseerd op ‘boterzachte modellen van de klimaatwetenschappers’.

Méént hij dit?

Een hypothese is een model van de werkelijkheid dat vervolgens wordt getest. Haast alle wetenschap maakt dus gebruik van modellen, van geneeskunde tot informatica. Serveert hij die eveneens allemaal af? Nee. Als hij sociale en psychologische verschillen tussen mannen en vrouwen als feiten bespreekt, stelt hij dat de wetenschap hiervoor overtuigend bewijs heeft geleverd. Wie dat betwijfelt is een ideoloog, geen open en wetenschappelijke geest, aldus Kinneging.

Redenen dit boek wel te lezen

Kinneging weet dingen. Dat architecten een verknipt gevoel voor schoonheid hebben. Dat de meeste mensen een slechte muzikale smaak hebben. Dat het mannelijk libido asociaal en ontwrichtend is. Dat Nederland geen realiteitszin heeft. Dat geloof in mensenrechten leidt tot verwaarlozing van ‘eenieders plichten’.

Dit soort feitenvrije observaties wekken verwondering. Kinneging laat me reizen naar een wereld die ik niet herken. In zijn wereld bestaat ‘de vrouw’, ‘het gezin’, ‘de muziek’, ‘de cultuur’, ‘de massa-emigratie’. Over die zaken poneert hij boude stellingen. Kinneging weet wat hoort en wat niet, wat normaal is en wat niet.

Het sympathiekst schrijft hij over gezinnen, waardoor ik vermoed dat hij praktijkervaring met kinderen heeft. Een van zijn vragen: waarom praten we met kinderen eigenlijk alleen over werk als het over hun toekomst gaat? Waarom niet ook over partnerkeuze en kinderwens? Die formuleringen verraden een traditionele, heteroseksuele, eenkennige blik, maar de vraag zelf vond ik zo gek nog niet.

Lees ook:

Andreas Kinneging vindt het feminisme een vergissing met verstrekkende gevolgen, zei hij in een gesprek met Elma Drayer en Bert Keizer. Het driehoeksgesprek leverde geen enkele toenadering op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden