null Beeld t
Beeld t

MinaretEildert Mulder

De ‘dag van de geloofsafval’ is een kleine lichtstraal

Atheïst zijn doe je maar thuis, vindt de moslimwereld. Ondanks de scherpslijperij van de laatste decennia blijft dat meestal toch de praktijk. Doe wat je niet kunt laten, maar stiekem. Wanneer iemand vraagt naar je geloof dan zeg je bijvoorbeeld dat je filosoof bent.

Ook voor mensen die de islam inruilen voor een ander geloof geldt: blijf in de kast! Het is minder erg dan de doodstraf, waarmee de wet in menig islamitisch land afvalligen bedreigt. Toch zijn ex-moslims ook de levenslange hypocrisie waartoe de samenleving hen veroordeelt beu. Om het maar niet te hebben over lynchings (Pakistan) en pechvogels die wel in de dodencel vertoeven wegens apostasie of ‘godslastering’. De laatste jaren lopen afvalligen ook extra risico door zich op sociale media te roeren. Vanwege al die ellende hebben talrijke organisaties in de moslimwereld en daarbuiten 22 augustus uitgeroepen tot de ‘dag van geloofsafval’. Het is een lichtstraal tussen de veelal grauwe berichten uit de moslimwereld.

Geloofsvrijheid lijkt minder urgent

Vorige maand klonk het startschot, dat weinig westerse aandacht kreeg. Onder ex-moslims klinkt daarover gemor. Sommigen denken dat westerse mensen bang zijn te worden uitgescholden voor islamofoob. Maar er speelt nog iets anders. De godsdienst is in de westerse wereld zo verzwakt dat ook geloofsvrijheid minder urgent lijkt. En vrijheid van ongeloof is in westerse ogen zo gewoon dat je je nauwelijks kunt voorstellen dat die elders niet bestaat.

Ooit was het anders, ook in Nederland. De ex-priester Herman van Rijswijk eindigde in 1513 wegens ongeloof op de brandstapel. In 1668 stierf de filosoof Adriaen Koerbagh, tijdgenoot van Spinoza, in het Amsterdamse ‘rasphuis’, waar hij boette voor zijn atheïsme. De schout had hem ook nog zijn rechterduim willen laten afhakken en zijn tong laten doorboren.

Gewetensvrijheid is als de zuurstof die je inademt en die je pas opmerkt als hij er niet is. De moslimwereld heeft zijn eigen atheïstische traditie. Duizend jaar geleden kreeg daar niet elke godloochenaar de doodstraf. De Syrische dichter Al-Ma’arri bijvoorbeeld ontkwam aan dat lot. Wel is zijn standbeeld in de stad Al-Ma’arra bij Aleppo onthoofd. Maar dat gebeurde tien eeuwen later, in de Syrische revolutie. ‘Strijders’ zouden hem hebben aangezien voor een Assad-vriendje. Behalve een bespotter van jodendom, christendom en islam was Al-Ma’arri ook veganist. Hij droeg klompen, at geen honing, was vanwege de verrotheid van de wereld tegen voortplanting, en hekelde de steniging van overspelige vrouwen.

De geloofsdwang raakt vooral moslims

De geloofsdwang raakt vooral moslims. Alleen zij mogen van de sharia niet breken met hun godsdienst, op straffe van de dood. Een christen mag moslim worden, omgekeerd mag niet.

Ook moslimlanden die de rauwe sharia-straffen niet toepassen zijn geen paradijs voor islam-verlaters. Want daar geldt wel islamitisch familierecht. En dus moeten partners van afvalligen van hen scheiden. De afvalligen verliezen de voogdij over hun kinderen en kunnen niet erven. En dan is er nog de dreiging van een aanklacht wegens blasfemie; of het risico van lynching, met name in Pakistan.

De weg is lang. Het is nog niet zover dat er op de ‘dag van geloofsafval’ een stoet boten op de Nijl door Cairo kan varen vol juichende apostaten, aangemoedigd door een swingende en in de handen klappende burgemeester. Maar de initiatiefnemers hebben wel een kwestie aangeroerd die ook in Nederlandse inburgeringscursussen top-aandacht verdient.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden