Analyse Amazone-synode

De celibaatsversoepeling in de Amazone is nog geen gelopen race

Leiders van inheemse groeperingen bij de speciale synode voor bisschoppen uit de Pan-Amazone Regio, deze week, in Rome. Beeld AFP

Bisschoppen stemmen zaterdag over een concept-slotverklaring van de synode over het Amazonegebied. Conservatieve katholieken maken zich ondertussen steeds meer zorgen over de uitkomst van die synode.

Het gaat conservatieve katholieken er niet eens om wat er in het einddocument van de Amazone-synode over de klimaatproblemen in die regio komt te staan. Ook zij vinden dat die aandacht verdienen, alleen misschien niet zo veel. Nee, veel groter zijn hun zorgen over de aanbevelingen die de bisschoppen aan de paus zullen doen over het priestertekort in het Amazonegebied. In het concept-slotdocument waar in Rome morgen over gestemd gaat worden, staat naar verluidt het voorstel om in die regio getrouwde mannen onder bepaalde voorwaarden tot priester te wijden en de mogelijkheid van vrouwelijke diakens te overwegen.

Alle bisschoppen die aan de synode deelnemen hebben grote zorgen over de vernietiging van het regenwoud. Die gaat in hun ogen vooral ten koste van de inheemse bevolking. Veel bisschoppen pleiten voor een ‘ecologische bekering’ en dan vooral van de bewoners op het noordelijke halfrond. Over de positie van de vrouw en een eventuele verlichting van het priestercelibaat in het Amazonegebied zijn niet alle bisschoppen het eens.

Nood

Dat er wat moet gebeuren is iedereen wel duidelijk. Sommige katholieke geloofsgemeenschappen in Brazilië zien bijvoorbeeld maar één of twee keer per jaar een priester. Zonder hem kan de eucharistie niet gevierd worden. “Deze mensen zijn praktisch uitgesloten van het katholiek geloofsleven”, zegt emeritus-bisschop Erwin Kräutler uit Brazilië. Hij is een voorstander van de wijding tot priester van gehuwde en door het leven beproefde mannen, de zogenoemde ‘viri probati’, om de pastorale nood in het Amazonegebied op te lossen. 

Volgens Kräutler is tweederde van de in Rome aanwezige bisschoppen het met hem eens. Maar verslagen uit de twaalf taalgroepen waarin de deelnemers in klein verband hebben gepraat over de thema’s die op de synode centraal staan, lieten zien dat vijf van hen voor de wijding van ‘viri probati’ zijn. Vier tegen, drie taalgroepen willen het aan de paus overlaten. Of aan een nieuwe, meer algemene synode. Geen meerderheid dus. Het wordt spannend. Over de mogelijkheid van vrouwelijke diakens klonk de Braziliaanse bisschop Evaristo Pascoal Spengler vandaag hoopvol tijdens een briefing in een volle Vaticaanse perszaal: “We hebben vertrouwen in de werkzaamheid van de Heilige Geest.”

Priesters van elders

Ondertussen groeit de onrust onder conservatieve katholieken over de synode-uitkomst, die overigens slechts dient als advies. Er staat volgens hen veel meer op het spel dan alleen de pastorale noden in het Amazonegebied. Zij zijn bang dat als de paus toegeeft aan de wensen om getrouwde mannen tot priester te wijden, de geest van de Amazone-synode de rest van kerk overspoelt als een rivier die buiten zijn oevers treedt. Ze wijzen erop dat er ook andere manieren zijn om te zorgen dat de kerk in het Amazonegebied haar werk kan blijven doen. Bijvoorbeeld door meer catechisten op te leiden of een priesters van elders te halen.

Begin deze week ontstond enige beroering toen ze de eerste versie te zien kregen van het concept-slotdocument. “Er stonden zaken in die niemand gezegd had, en wat we wél gezegd hadden, stond er soms niet in”, zei de Belgische bisschop Philip Dickmans, die een bisdom in Brazilië leidt. Overigens is het document voor bisschoppen alleen op papier verkrijgbaar. Ook het Vaticaan heeft wat ecologische bekering betreft nog een weg te gaan.

Lees ook:

Het Amazonegebied als proeftuin voor de kerk: gaat het celibaat eraan?

Op de bisschoppensynode over het Amazonegebied die morgen in Rome begint, zal over de verruiming van het verplichte priestercelibaat in die regio worden gesproken. Dat zorgt voor onrust in de rooms-katholieke kerk. Het woord ketterij valt zelfs.

Het celibaat is een mythe

Psychotherapeut Richard Sipe strijdt al jaren tegen seksueel misbruik in de rooms-katholieke kerk. Hij hoopt dat paus Franciscus het priestercelibaat afschaft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden