In de schaduw van de minaret Eildert Mulder

De Bollywoodster stopt ermee, omdat ze moslima is

Ik pas hier perfect, maar hoor hier niet bij. De boodschap van de Indiase filmster Zaira Wasim klinkt dubbel, maar de schok die ze heeft teweeggebracht is er niet minder om. Met ‘hier’ bedoelt ze ­Bollywood, de in Mumbay gevestigde Indiase ­filmindustrie.

Ze is achttien. India lag aan haar voeten. Ze haalde de ene na de andere prijs binnen. In 2017 kreeg ze een medaille van de Indiase president. De droom van een jong, begaafd meisje was snel werkelijkheid geworden. Haar doorbraak kwam in 2016 met de film ‘Dangal’, waarin ook topster Imran Khan speelde.

En nu stopt ze. Want ze is ook moslima. Haar prachtige werk beschadigt haar relatie met God, vindt ze.

“Er kwam veel liefde op mij af, steun en applaus. Maar het leidde me ook op het pad van de onwetendheid”, schrijft ze. Die ‘onwetendheid’ is een term in de islamitische theologie, zoiets als de duisternis van het ongeloof en de valse glitter van ‘de wereld’.

Bollywood-actrice Zaira Wasim stopt met acteren omdat ze het onverenigbaar vindt met haar geloof, de islam. Beeld AFP

De website qz.com wijst op andere rampen die India momenteel teisteren, zoals de verwoestende droogte en een stokkende economie. Maar het land is die plagen even vergeten en treurt nu massaal om het verlies van een godin in wording, Zaira Wasim. Twee kaskrakers staan op haar naam, een derde is in aantocht. Nog eenmaal zal ze schitteren. ‘De hemel is paars’ zal haar ­zwanenzang heten. Of bedenkt ze zich alsnog?

Ze lijkt op een Frenkie de Jong die met voetballen stopt, omdat hij elke zondag tweemaal naar de kerk wil. “Waarom zou God het verbieden om in de filmindustrie te werken!”, roept een fan uit. Antwoorden op die vraag geeft een variant van de homo sapiens die alles weet en dolgraag verbiedt: shariadeskundigen, vooral de salafi’s onder hen.

Er zijn twee stromingen. De ene veroordeelt elk theater, want toneelstukken of films zijn niet echt en dus vallen ze onder het begrip leugen. Anderen denken ruimer, wijzen op een stichtelijk verhaal waarin een ­engel zich vermomt als mens. Dat is toch ook toneel? Maar deze ‘vrijzinnigen’ stellen wel strenge eisen. ­Sesamstraat of Roodkapje zouden niet kunnen, want daarin spelen mensen de rol van dieren en dat is taboe. Hans en Grietje mag alleen wanneer in het echte leven de heks, Grietje en Hans óf naaste familie zijn óf huwelijkspartners en moslims. O nee, toch fout, want je mag niet de rol van een schurk spelen. Heks exit.

Vergoddelijken

Boeiend is de houding van moslims tegenover beeld en film. Salafi’s zijn er extreem in, maar ook volgens ­anderen bestaat er wel een soort verbod op de afbeelding van mensen. Van handhaving blijkt weinig. Dictators laten zich gretig fotograferen, tekenen, schilderen of beeldhouwen. Een hoogtepunt in ramadan zijn de speciale tv-soaps. Egypte heeft een filmtraditie die al eind negentiende eeuw met stomme rolprenten begon. In het overwegend hindoeïstische India zijn topacteurs vaak moslims, die ook zonder bezwaar de rol van hindoes spelen.

Misschien zit Zaira’s dilemma toch dieper dan die ­salafistenpraat of andere druk. Haar fans vinden dat ze kunst en religie moet scheiden. Maar hoe doe je dat als diezelfde fans je vergoddelijken? Is dat geen religie? In elk geval vloekt het met het kerndogma van de islam, dat er maar één god is. Heeft dat haar in gewetensnood gebracht?

Uitzonderlijk is de leeftijd waarop ze kiest voor ‘de weg van God’. Ook in Egypte geven actrices er wel eens de brui aan, al dan niet daartoe aangespoord in een droom, door Mohammed. Maar die vrouwen zijn doorgaans enige decennia ouder.

Lees ook:

Bollywood omarmt de lesbische liefde

Het heeft alle ingrediënten van een klassieke Bollywoodfilm: muziek en dans, een luidruchtige familie, een tragikomische vader en een ontluikende liefde. Het grote verschil: de man verovert de vrouw niet, aan het einde van de film. Zij is verliefd op een andere vrouw. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden