null Beeld

MinaretEildert Mulder

De blasfemiewet is een bestanddeel van de Pakistaanse cultuur geworden

Soms creëert een suïcide een icoon. De Tsjechische geschiedenisstudent Jan Palach verbrandde zichzelf in januari 1969 uit protest tegen de bezetting van zijn land door het Sovjetleger, vijf maanden eerder. Hij werd het symbool bij uitstek van de woede over de communistische onderdrukking van de Praagse Lente.

Wereldwijd bekend werd de Tunesische groenteboer Mohammed Bouazizi. In 2010 koos ook hij de vrijwillige vuurdood, na de zoveelste ambtelijke willekeur tegen zijn handeltje. Daarmee ontketende hij de serie revoluties in de Arabische wereld, in wat aanvankelijk euforisch de Arabische Lente heette.

Minder internationale aandacht kreeg de Pakistaanse katholieke bisschop John Joseph. Hij schoot zichzelf op 6 mei 1998 dood voor de rechtbank van de stad Sahiwal in de provincie Punjab. Dat deed hij na de terdoodveroordeling van een geloofsgenoot voor ‘godslastering’. De aanklacht was een verzinsel van een nare buurman.

Bisschop van het volk

Een paar jaren eerder had Joseph gezworen dat er, zolang hij leefde, niemand wegens ‘blasfemie’ zou worden geëxecuteerd. Dat dreigde dus toch te gebeuren. Reden voor de bisschop om zijn eigen leven te beëindigen, zodat hij de executie van zijn geloofsgenoot niet hoefde mee te maken. In een afscheidsbrief schreef hij te hopen dat God ‘zijn offer’ zou accepteren.

Joseph was een ‘bisschop van het volk’. Nooit was hij te beroerd om een betoging of sit-in te organiseren tegen de een of andere misstand. Hij behoorde niet tot de kerkelijke elite die meer zag in stille diplomatie en desnoods zelfs met extremisten onderhandelde. ­Joseph stookte volgens critici islamitisch fanatisme op met zijn militante verzet tegen de beruchte blasfemiewet, die vooral onder religieuze minderheden slachtoffers maakt. In 1990 werd het juridische misbaksel opgetuigd met de doodstraf.

Het katholieke voetvolk droeg de bisschop op handen, protestanten ook. Er klonken vergelijkingen tussen zijn suïcide en Golgotha.

Blasfemische leuzen

Diep moeten hem de lotgevallen van de ­familie Masih in het gehucht Ratta Dhotran hebben geraakt. Moslims beschuldigden in 1993 de elf jaar oude Salamat Masih, zijn oom Manzoor en nog een derde christen, Rehmat Masih, ervan dat ze blasfemische leuzen hadden geverfd op een moskee. De klagers konden niet zeggen wat die leuzen waren, want ze hadden ze meteen weg gewassen, zeiden ze. Een van hen bleek zelfs de islamitische geloofsbelijdenis nauwelijks te kunnen lezen, laat staan de gewraakte graffiti. Na een zitting werden, bij het verlaten van het gerechtsgebouw, de drie ‘verdachten’ beschoten. Manzoor stierf, de andere twee raakten gewond. Later kregen beide overlevenden de doodstraf, ook de jonge, nota bene analfabete Salamat. In hoger beroep sneuvelde het vonnis. Een rechter bekocht die mildheid met de dood. Later kreeg het slachtoffer van die nare buurman de strop, waarna Joseph besloot tot zijn ‘offer’.

Geholpen heeft het niet. Rechtbanken blijven ‘blasfemie’ bestraffen met de galg. Veroordeelden wachten in dodencellen jaren op een beslissing over hun lot. Justitie durft hen niet te executeren, maar evenmin vrij te laten. Lynchings komen nog steeds voor, soms zelfs in de rechtszaal. Vorige week herdachten priesters en nonnen Joseph. Volgens sprekers was de blasfemiewet een bestanddeel van de Pakistaanse cultuur geworden en was verzet zinloos. Hun achting voor de bisschop, die zich zal hebben omgedraaid in zijn graf, was er niet ­minder om.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Lees ook:

In Pakistan kan de doodstraf je leven redden

Er doet zich in Pakistan een verbijsterende paradox voor. Want in blasfemie-zaken is tot nu toe juist de doodstraf levensreddend gebleken. Vrijspraak is levensgevaarlijk. Er dreigt dan lynching, van de verdachte en zelfs de rechters.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden