Kardinaal Simonis

De begrafenis van een kardinaal is een zeldzaamheid, maar ook heel gewoon

Kardinaal Simonis tijdens de herdenkingsdienst van oud-premier Ruud Lubbers in de Laurentius en Elisabeth Kathedraal. Lubbers overleed in 2018, kardinaal Ad Simonis afgelopen woensdag. Beeld Hollandse Hoogte/ANP
Kardinaal Simonis tijdens de herdenkingsdienst van oud-premier Ruud Lubbers in de Laurentius en Elisabeth Kathedraal. Lubbers overleed in 2018, kardinaal Ad Simonis afgelopen woensdag.Beeld Hollandse Hoogte/ANP

De geschiedenis van de rooms-katholieke kerk telt duizenden kardinalen, maar slechts acht daarvan zijn van Nederlandse komaf. Dat er een Nederlandse kardinaal begraven moet worden, is dus een zeldzaamheid. Komende donderdag is de uitvaart van kardinaal Simonis, die afgelopen woensdagavond op 88-jarige leeftijd overleed. Hoe ziet de uitvaart van een kardinaal er eigenlijk uit? Het kortste antwoord: zoals elke rooms-katholieke uitvaart.

Nico de Fijter

“De dood maakt liturgisch gezien iedereen gelijk”, zegt kerkhistoricus Paul van Geest, die zeer goed bevriend was met Simonis en hem in de laatste dagen van diens leven van nabij meemaakte. Dat kardinalen na de paus de belangrijkste geestelijken in de kerk zijn en ze – tot hun tachtigste – stemrecht hebben bij het verkiezen van een nieuwe paus, maakt dus niets uit. “De uitvaart van een paus, van een kardinaal, van een bisschop – ze zien er precies zo uit als van iedere gelovige.”

Dat betekent dat er donderdag gewoon een eucharistieviering zal worden gehouden, waarbij aan het eind het ‘In paradisum’ klinkt. In paradisum deducant te angeli, mogen de engelen u geleiden naar het paradijs.

Toch zullen er echt wel wat verschillen zijn met de uitvaart van een ‘gewone’ gelovige. Kardinaal Eijk gaat voor in de eucharistieviering. Bisschop Gerard de Korte – die dinsdag het sacrament der stervenden aan Simonis toediende – houdt een preek. En Van Geest spreekt een in memoriam uit.

Als het coronavirus er niet was geweest, zou de Sint-Catharinakathedraal in Utrecht stampvol zijn. Nu mogen er niet meer dan 95 mensen aanwezig zijn, exclusief de voorgangers. De Nederlandse bisschoppen zullen de viering bijwonen. En de kans is groot dat het kabinet een minister zal afvaardigen: bij de uitvaart van Simonis’ voorganger kardinaal Willebrands woonde toenmalige premier Balkenende en minister van justitie Donner de eucharistieviering bij. Koningin Beatrix vaardigde haar kamerheer af. Simonis heeft een grote familie: zijn broers en zussen mogen elk één zoon of dochter meenemen. Voor meer familieleden is geen plek.

Paus Franciscus zal in de komende dagen in een brief aan kardinaal Eijk zijn medeleven betuigen, en de kans is groot dat er een boodschap van de paus tijdens de viering zal worden voorgelezen.

Tussen de aartsbisschoppen

Toen Willebrands in 2006 overleed, werd het lichaam van de kardinaal gebalsemd. Dat zal bij Simonis niet gebeuren. Wel is hij opgebaard in zijn kardinaalskledij: een rode toog, een witte albe, een paars kazuifel, een stola en een witte mijter.

En omdat Simonis behalve kardinaal van 1983 tot 2007 ook aartsbisschop van Utrecht was, wordt hij op een bijzondere plek begraven: de Utrechtse begraafplaats Sint Barbara. In en rond die kapel liggen veel geestelijken begraven, onder wie de vorige aartsbisschoppen. Voor Simonis is de plek naast zijn voorganger Willebrands gereserveerd. Simonis heeft laten vastleggen dat de grafsteen zal worden gemaakt door frater Leo Disch van de steenhouwerij van de Abdij Sint Benedictusberg. Disch maakte veertien jaar geleden ook de grafsteen voor Willebrands.

Lees ook:

Kardinaal Ad Simonis (1931-2020): een omstreden en zachtmoedige herder

Hij was tot in elke vezel orthodox en trouw aan Rome. Toch won Ad Simonis met zijn zachtaardige persoonlijkheid ook de sympathie van progressieve katholieken. Al zullen velen het hem dat ene Duitse zinnetje nooit vergeven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden