column

De andere kant van Kerst

Jean-Jaques Suurmond Beeld Maartje Geels

Mocht u in deze donkere dagen een kerstspel in de open lucht zien met een op de zoom van zijn gewaad stappende profeet Jesaja, dan zou ik dat kunnen zijn. Zover heb ik het geschopt, dat ik die eer waardig bevonden wordt. 

Volgens de traditie zag Jesaja het kerstfeest al aankomen: God wordt geboren in een mens. Overal wordt dat verhaal verteld met herders en wijzen, het wimpermeisje Maria en een schutterige Jozef. Maar hoe ziet dat er van de andere kant uit, wat betekent die geboorte eigenlijk voor God zelf? Kunnen we daarover iets zeggen? Daarvoor moet je bij een dichter zoals de Argentijn Jorge Luis Borges zijn. Hij werd langzaam blind, zodat hij dingen zag die niemand ziet.

In het gedicht 'Johannes 1,14' zegt God over zijn menswording in Jezus: 'Ik wilde spelen met Mijn kinderen/en stond verbaasd en vertederd tussen hen in'. Gulzig drinkt hij de beker van het menselijke leven leeg:

'Ik kende hoop en vrees,

die tweelinggezichten van de onzekere toekomst.

Ik kende waakzaamheid, slaap en dromen,

onwetendheid, begeerte,

de ronddraaiende labyrinten van het verstand,

de vriendschap van mensen,

de onvoorwaardelijke trouw van honden.

Ik werd bemind, begrepen, geprezen en gehangen

aan een kruis.'

Dat kruis, aan het einde van een regel en op de helft van het gedicht, komt als een schok. Mens worden gaat God niet in de koude kleren zitten. Maar voor Borges is die kruiservaring niet onverwachts. In het aardse leven horen pijn en leed er evengoed bij als bemind, begrepen en geprezen worden. Ja, zoals de blinde dichter zelf had ondervonden kunnen stroeve ervaringen je gevoeliger maken voor de pracht van het aardse bestaan. Dat wordt minder vanzelfsprekend, een feest voor de zintuigen:

'Ik kende gladde en zanderige, ongelijke en

ruwe dingen,

de smaak van honing en appel,

water in de keel van de dorst,

het gewicht van metaal in je hand,

de stem van een mens, het geluid van voetstappen

in het gras,

de geur van regen in Galilea,

de roep van vogels hoog.

Ook kende ik bitterheid.'

Maar zelfs een dichter als Borges zal nooit echt onder woorden kunnen brengen hoe het voor God is om mens te zijn. Wat hij schrijft is slechts een 'schaduw' van wat God te vertellen heeft. Dat zijn nu eenmaal de beperkingen van onze taal. Wel heeft God de smaak te pakken gekregen. Na zijn menswording in Jezus is er geen houden meer aan en wil hij, zoals mijn Jesaja in het kerstspel profeteert, 'tot de einden der aarde' gaan:

'Morgen zal ik een grote boom in Azië zijn,

of een tijger onder de tijgers

mijn wil verkondigend aan hun bossen.

Soms, als ik heimwee heb, denk ik terug

aan de geur van die timmermanswerkplaats.'

Als God niet alleen een kind in Bethlehem, maar zelfs een boom, een tijger wil worden - waarom dan niet u? Waarom niet mij?

Lees hier meer van Jean-Jacques Suurmond

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden