Column Stijn Fens

De aloude mis verdwijnt langzaam maar zeker uit het zicht

Ik heb er dit keer niet veel aan gedaan, maar afgelopen dinsdag was het weer Wereldmuggendag. Twee dagen later werd, ook wereldwijd, de Dag van de Tandenfee gevierd. Op 28 augustus is het weer Lees Stripboeken in het Openbaar Dag, terwijl het de hele volgende week Wereld Waterweek is.

Zo is er altijd wel wat.

Dan heb ik het nog niet eens over al die speciale ‘jaren’. Zo was 1979 het Internationaal Jaar van het Kind en 2007 dat van de Dolfijn. Zo’n jaar is bedoeld om een bepaalde categorie mens, of een dier, die het niet gemakkelijk heeft, wat extra zorg en aandacht te geven. Steeds vaker wordt een wat breder thema gekozen: woestijnen, bossen, rijst, de dialoog tussen beschavingen en in 2012 was het in Nederland het Jaar van de Honingbij.

Jaar van de Eucharistie

Het aartsbisdom Utrecht heeft onlangs een Jaar van de Eucharistie afgekondigd, dat zal beginnen op 1 december 2019, de eerste zondag van de Advent. Met die eucharistie gaat het niet goed in het aartsbisdom. Het is nog niet zo erg als met de honingbij, maar de situatie lijkt allerminst rooskleurig. Terwijl de wolf sluipenderwijs weer bezit neemt van de Veluwe, verdwijnt de aloude mis langzaam maar zeker uit het zicht. Oorzaak: verlies van biotoop en een teruglopende populatie van priesters.

Om dat Jaar van de Eucharistie onder de aandacht van de gelovigen te brengen, heeft kardinaal Wim Eijk, aartsbisschop van Utrecht, een pastorale (herderlijke) brief geschreven. De brief, met de nogal omslachtige titel ‘De Eucharistie (weer) beleven als het kloppend hart van het geloofsleven’, is een lofzang op diezelfde eucharistie.

Eijk herinnert de lezer eraan dat Jezus tijdens het Laatste Avondmaal het eucharistisch offer van Zijn Lichaam en Bloed heeft ingesteld. Deelnemen aan een eucharistieviering en het ontvangen van de communie, betekent “naast het delen in Christus’ verrijzenis ook het delen in zijn lijden en sterven, dus zijn offer”.

Te weinig priesters

Tijdens de consecratie – het belangrijkste moment tijdens een eucharistieviering – veranderen brood en wijn in het lichaam en bloed van Christus. Niet onbelangrijk: hiervoor is een priester nodig. Hij vertegenwoordigt krachtens zijn wijding Christus ‘in persoon’.

En van die priesters zijn er in het aartsbisdom Utrecht en in de rest van Nederland eenvoudigweg te weinig.

Een oplossing werd, ook in het aartsbisdom, gevonden in de Woord- en Communievieringen. Tijdens zo’n viering worden, vaak onder leiding van een gewone gelovige, eerder door een priester geconsacreerde hosties uitgedeeld. Het is een surrogaat, maar beter dan niets. Nood breekt wet.

Het lijkt er sterk op dat Eijk van die Woord-en Communievieringen af wil. Die zijn slechts bedoeld als noodoplossing bij onverwachte afwezigheid van een priester, schrijft hij. Na al die, terechte, mooie woorden over de eucharistie als hoogtepunt van het geloofsleven, komt hier de kerkpolitiek om de hoek kijken. Volgens Eijk lijken de Woord- en Communievieringen en eucharistievieringen te veel op elkaar, hetgeen zorgt voor verwarring en daar heeft hij, zoals u wellicht weet, een hekel aan.

Amazonegebied

Ik dacht aan al die aardige gelovigen van het aartsbisdom Utrecht. Hun kerken worden gesloten, hun pastoor zien ze ook niet meer zo vaak en nu dreigen ook de Woord- en Communievieringen steeds verder te worden ingeperkt. “Als je een eucharistieviering wilt bijwonen, ga je maar naar een kerk verderop waar wel een priester de mis opdraagt”, krijgen ze soms te horen. “In het Amazonegebied hebben ze het nog veel zwaarder.”

In oktober is er een bisschoppensynode in Rome over het Amazonegebied. Dat kampt met een nog veel groter priestertekort. Sommige bisschoppen daar pleiten er al een tijdlang bij de paus voor om getrouwde mannen tot priester te mogen wijden, zodat de eucharistie daar op meer plekken kan worden gevierd.

Nood breekt wet.

Als je als bisschop wilt dat de eucharistie weer het kloppend hart van het geloofsleven in jouw bisdom wordt, kun je een brief schrijven met alles er op en eraan, met loftuitingen, èn met puntjes op de i.

Je zou je daarnaast ook bij die bisschoppen uit het Amazonegebied kunnen aansluiten. Dat lijkt me nou heel pastoraal.

Trouw-redacteur Stijn Fens volgt de katholieke kerk al decennia op de voet en schrijft columns over het geloof en zijn persoonlijk leven. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden