Celibaat

De afschaffing van het celibaat gaat nog wel even duren, denken deze Nederlandse katholieken

Beeld Brechtje Rood

Sta toe dat gehuwde mannen in het Amazonegebied ook priester kunnen worden, luidde zaterdag het advies van de bisschoppen in Rome. 

Wat vinden Nederlandse (ex-)katholieken van dit besluit? Een eerste stap op weg naar meer?

Gerard de Korte. Beeld ANP

Gerard de Korte, bisschop van Den Bosch

Allereerst wil bisschop De Korte benadrukken dat de bisschoppen van de Amazone niet hebben gestemd voor afschaffing van het celibaat. “Er is een nieuwe groep priesters gecreëerd, maar over de afschaffing van het celibatair priesterschap is niet gesproken.”

In Nederland is ook een priestertekort, maar dat tekort is volgens De Korte onvergelijkbaar met het Amazonegebied. “Iedere katholiek heeft in Nederland gemakkelijk toegang tot de eucharistie en Europa heeft nog altijd het hoogste aantal priesters per gelovige. De discussie over gehuwde priesters is hier minder relevant.”

De bisschop ziet wel dat dit advies een discussie over twee soorten priesters, celibataire en gehuwde priesters, in de gehele kerk op gang zou kunnen brengen. In die discussie wil hij geen kant kiezen. “Theologisch gezien zou het kunnen, in de vroege middeleeuwen waren priesters ook getrouwd. Maar aan de andere kant kent de katholieke kerk al achthonderd jaar celibataire priesters. Dat maakt een verandering extra gevoelig. Er is al veel onenigheid in de kerk en zo’n beslissing zou de tweedracht alleen maar vergroten.

“Het zou heel zinvol zijn om dit op een wereldwijde synode te bespreken”, vervolgt De Korte. “Wat zijn de voorwaarden voor de priesterwijding in onze huidige tijd?” Zelf vindt hij het celibaat in ieder geval heel waardevol. “Je kunt je dan als priester helemaal wijden aan je werk voor de kerk, zonder de zorg te hebben voor vrouw en kinderen. Dat geeft vrijheid. In Nederland wordt die geestelijke dimensie van het celibaat vaak vergeten.”

Alja Tollefsen. Beeld Jörgen Caris

Alja Tollefsen, priester in de Anglicaanse kerk

Alja Tollefsen is ‘heel blij’ dat deze stap nu gezet is. Tollefsen verliet in 1997 de rooms-katholieke kerk en maakte de overstap naar de Anglicaanse kerk, omdat ze graag priester wilde worden. “Je kunt geroepen worden tot het priesterschap, maar niet tot het celibaat. Mijn oom was zo iemand. Hij heeft vaak gezegd dat hij graag een gezin had gehad. Dat hij gedwongen werd tot het celibaat noemde hij ‘crimineel’.

“Natuurlijk kan het celibaat ook zinvol zijn”, vervolgt Tollefsen. “Als je priester bent, moet je gezin offers brengen. Dat heb ik aan den lijve ondervonden. Maar het gaat om je roeping als priester, dat moet de doorslag geven.”

Vernieuwing kost tijd, zegt Tollefsen. In de Anglicaanse kerk was er aanvankelijk ook veel weerstand tegen het idee dat vrouwen ook priester mochten worden. “Maar na verloop van tijd sloeg die weerstand om in steun. Binnen de rooms-katholieke kerk gaat dat allemaal veel langzamer, omdat alles van bovenaf wordt bepaald. Maar ik hoop dat dit een begin is.”

Op de synode spraken de bisschoppen ook over de openstelling van het ambt van diaken voor vrouwen. Tollefsen: “Het priesterschap is van oudsher een mannentaak, terwijl het diakenschap met zijn focus op armenzorg ook bij vrouwen zou passen. Het zou al heel mooi zijn als mannen en vrouwen elkaar in de kerk wat meer zouden kunnen versterken. Maar als het gebeurt, hoop ik dat het een aanzet is tot openstelling van het priesterambt voor vrouwen. Dat zou de gezondheid van de kerk enorm ten goede komen.”

Priester Jan-Jaap van Peperstraten. Beeld Eigen foto

Jan-Jaap van Peperstraten, pastoor in Alkmaar en zelfbenoemd ‘twitterpriester’

Verrast door deze uitkomst? Nee, dat is Jan-Jaap van Peperstraten eigenlijk niet. “Het zat al een tijdje in de pijplijn. Er zijn wel vaker uitzonderingen geweest op het celibaat, zoals anglicaanse priesters die katholiek worden en getrouwd mogen blijven.

“De discussie gaat nu helemaal over het celibaatsvraagstuk, wat mij betreft is dat overdreven. Als de paus het advies opvolgt, is er straks slechts een klein aantal gehuwde mannen dat priestertaken mag gaan uitvoeren. De sluizen gaan niet open.”

Het celibaat blijft voorlopig dan ook bestaan, zegt Van Peperstraten. “Het advies van de bisschoppen bestaat uit heel voorzichtige formuleringen. Afschaffing kan ook helemaal niet, vanwege de eeuwenlange traditie.”

Voor Nederland geldt bovendien dat de afschaffing van het celibaat de problemen van de rooms-katholieke kerk niet zou oplossen, zegt Van Peperstraten. “In de rooms-katholieke kerk in Nederland is geen crisis van priesterschap, maar van engagement. Het aantal gelovigen loopt terug, en de mensen die nog naar de kerk gaan zijn minder actief. Sommige collega’s hebben al jaren geen huwelijk meer gesloten.

“Ik vind de koppeling tussen priesterschap en celibaat heel waardevol”, vervolgt de pastoor. “Het is een manier van leven die het makkelijker maakt om er voor God en de mensen te zijn. Je hebt minder bagage. Ik zeg niet dat getrouwde mannen dat niet doen, maar het gaat om radicale beschikbaarheid voor de kerk.”

Lees ook: 

Als het aan de bisschoppensynode ligt, zijn er straks gehuwde priesters

Gehuwde priesters kregen van de bisschoppen het groene licht, maar het diaconaat voor vrouwen is nog ver weg. 

‘Ik denk dat de priesterwijding van vrouwen onontkoombaar is’

Bisschop Karel Choennie van Paramaribo was een van de deelnemers aan de bisschoppensynode over het Amazonegebied. Hij is blij met het resultaat. “We hebben kleine stappen gezet.” 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden