minaret

China leert Oeigoeren varkensvlees te eten en schoolt ze om tot zombies

Cynische analyses zijn onprettig, vooral als ze kloppen. Een onaangenaam gevoel krijg je bijvoorbeeld als je de keuzes nagaat die staten zich veroorloven of veroorloofd hebben bij hun behandeling van ongewenste minderheden.

Je kunt ze over de grens jagen of uitmoorden. Totale gedwongen assimilatie is een andere optie. China kiest voor dat laatste bij de islamitische Oeigoeren in de westelijke regio Xinjiang, die het massaal opsluit en indoctrineert in ‘centra voor beroepsonderwijs’, waar ze leren varkensvlees te eten en worden omgeschoold tot zombies.

Die Chinese aanpak heeft voordelen. Verdreven mensen blijven vanuit hun ballingsoorden zeuren. Aan uitmoorden hangt het label ‘genocide’, met veel pr-schade. Die schade treedt ook op bij die opsluitingen, maar minder heftig. De Chinese praktijken zijn vooralsnog geen fysieke genocide, en zo zou het gevoel kunnen ontstaan dat het wel meevalt in Xinjiang. Terwijl er een cultuur-moord plaatsvindt van jewelste, gezinnen uiteenspatten, kinderen opgroeien zonder ouders en vaak ook zelf opgesloten zitten in ‘weeshuizen’. Er ontstaan peilloze overerfbare trauma’s die generaties lang levens zullen vergallen, ook bij mensen die nog geboren moeten worden.

Chinese soldaten patrouilleren in Urumqi in de provincie Xinjiang, waar veel Oeigoeren wonen. Beeld EPA

Vanzelfsprekend moet je als regime alles stug ontkennen. Maar ook als dat niet meer gaat, valt de schade mee. Internationale media roepen even moord en brand, maar die opsluitingen zijn geen ‘duurzaam’ onderwerp, anders dan een spannende oorlog met zijn wisselende krijgskansen. Als het verhaal van die kampen een paar maal is verteld, verslapt de aandacht. En dus blijft China zijn nationaal-maoïstische gang gaan.

Het maandblad The Atlantic blijft de ontwikkelingen in Xinjiang wel op de voet volgen. Het februari-nummer brengt de redactie van de Oeigoerse afdeling van Radio Free Asia (RFA) in beeld. Een van de journalisten is Sharet Hashur. Hij sloeg in 2017 alarm over de kampen in Xinjiang. Hij belde destijds een communistische partijfunctionaris. Die zei dat veertig procent van de volwassenen in zijn dorp in zo’n kamp zou belanden. “Is dat een schatting of een opdracht?”, vroeg Hashur. “Een opdracht”, zei de functionaris.

Hashurs eigen moeder en broers zitten in zo’n kamp. Zijn moeder is 78 en de Chinese autoriteiten vinden het kennelijk nog zinvol om haar een beroepsopleiding te laten volgen. Tweede-kans-onderwijs voor bejaarden dus. Nou ja, volgens wetgeving uit oktober kunnen de kampen tevens gebruikt worden voor bestrijding van terrorisme en kijk uit: ook oma’s kunnen radicaliseren. Nog een absurditeit: zelfs mensen met een universitaire opleiding bevolken deze ‘centra voor beroepsonderwijs’. Ook voor hen dus een ‘tweede kans’.

Telefoneren met Xinjiang is moeilijk geworden. Er lijkt spraakherkenning op de Chinese toestellen te zijn aangebracht. Laatst kwam RFA toch weer met een opmerkelijk verhaal, over een ‘huiluurtje’ dat een kamp had ingevoerd om emoties te kanaliseren. Niet dagelijks maar eens in de twee weken. Het werkte matig. De ‘cursisten’ kregen bij illegale huilbuien stroomstoten toegediend. En verplicht tranen storten op dat ene vaste uurtje lukte dan weer slecht.

Gelukkig is er nog de Organisatie van Islamitische Samenwerking die een vuist kan ballen namens moslims in nood. Op een conferentie van de 57 lidstaten in Abu Dhabi, in maart, stond islamofobie hoog op de agenda. Maar China oogstte lof: en wel voor de manier waarop het zijn moslims behandelt.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Lees ook:

China bespiedt moslims en hersenspoelt ze in heropvoedingskampen

China houdt de islamitische bevolking van de regio Xinjiang onder strikte controle, met moderne technieken en in ouderwetse politieke heropvoedingskampen.

Ook in Nederland worden Oeigoeren onderdrukt door de Chinese overheid

Ook in Nederland worden Oeigoeren lastig gevallen en geïntimideerd door de Chinese overheid. Ondertussen bestaat er vrees voor familieleden die thuis verdwijnen in een van de strafkampen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden