null Beeld
Beeld

MinaretEildert Mulder

China geeft kapitalen uit om de Oeigoerse moslims te onderdrukken

Repressie is een dure liefhebberij. Europese ­landen ondervonden dat toen hun koloniën roerig werden. Hun imperia konden ze niet hand­haven. Hoelang kan China de onderdrukking van de moslims in de westelijke regio ­Xinjiang betalen, vraagt de South China Morning Post zich in een ­essay af. De krant spreekt niet van onderdrukking maar eerbiedig van de ‘grote last’ van China. Het doet denken aan the white man’s burden, de opschepperige medaille die hing om de nekken van Europese kolonialen.

Westerse parlementen, waaronder het Nederlandse, noemen wat in Xinjiang gebeurt liever genocide. Berucht zijn de ‘centra voor beroepsopleidingen’, waar miljoenen moslims verblijven of hebben verbleven. De ‘cursisten’ zitten dag en nacht in hun ‘school’ gevangen. Hun ‘opleiding’ bestaat vooral uit het opdreunen van spreuken van dictator Xi Jinping. Xinjiang is volgeplempt met camera’s. Talloze moskeeën zijn gesloopt. En er is nog veel meer ellende in deze grensregio.

De gewetensvraag van de koopman

Toch put de krant zich niet uit in morele verontwaardiging. Wel stelt ze de knagende gewetensvraag van de koopman: wat kost dat allemaal? Dat komt hard aan, op een pijnlijk moment. De Chinese economie beleeft zwaar weer, nu vastgoedgigant Evergrande wankelt. Het bedrijf zou een schuld hebben van 250 miljard euro, 250 maal wat voetbalclub Barcelona in het krijt staat. Het essay is een brutale steek onder water aan het Chinese bewind. Het valt de ideologie achter de wandaden in Xinjiang niet aan, maar bladert wel bezorgd in het kasboek. China geeft kapitalen uit om de Oeigoerse moslims onder de duim te houden. Daarbij kun je behalve ethische ook economische vraagtekens plaatsen. Juist nu.

De South China Morning Post is een Engelstalige krant, gevestigd in Hongkong. Die voormalige Britse kroonkolonie heeft nog altijd een aparte status binnen China, maar de afgelopen jaren zijn de vrijheden sterk beknot. Daarom valt de openhartigheid van de krant, ook over andere onderwerpen, op.

Een katoenboer in Xinjiang zegt tegen de Post weinig last te hebben van de Amerikaanse boycot van zijn product. De Amerikaanse douane neemt genoegen met verklaringen op papier dat Chinees textiel geen katoen uit Xinjiang bevat. Het wordt anders, vreest de boer, wanneer de Amerikanen met DNA-technieken de ware oorsprong gaan vaststellen. Volgens officiële cijfers is er in Xinjiang nog steeds economische groei. Het beeld is troebel. Zo’n zestig procent van de begroting van Xinjiang zou de centrale Chinese overheid dekken, samen met rijke regio’s die solidariteitsgeld overmaken aan arme gebieden. Volgens de krant vindt China de economische kracht van Xinjiang en andere randgebieden minder belangrijk. Hun functie is dat ze een buffer tegen de boze buitenwereld vormen en daarvoor is ‘stabiliteit’ vereist. Die mag best wat kosten.

Geen millimeter privacy

De krant deelt nog een sneer uit, nu ethisch. Ze laat een anonieme politicoloog in Peking aan het woord over Oeigoerse moslims uit Xinjiang, die gedwongen werken in andere delen van China. Hij vergelijkt hen met de gastarbeiders uit Noord-Korea: geen millimeter privacy, 1984 van George Orwell, slavenbestaan.

De achterblijvers in Xinjiang zijn evenmin te benijden, zelfs als ze niet opgesloten zitten. Hun kwelgeest is partijsecretaris Chen Quanguo. Eerder verrijkte deze ap­pa­rat­sjik Tibet met zevenhonderd politiebureaus. Dat was een vingeroefening voor zijn meesterstuk: de onderdrukking van de moslims in Xinjiang.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden