null Beeld

BoekrecensieReligie

Bizarre claims over wie Jezus werkelijk is

Hans Stolp: De mysteriën van Christus voor wie het geheim begrijpen wil
AnkhHermes; 264 blz. € 18,50
★★

De auteur

Hans Stolp (78) was ooit hervormd radiopastor, maar heeft zich gaandeweg ontwikkeld tot schrijver van esoterische boeken. Volgens hem is er een oude en respectabele traditie van een ‘esoterisch christendom’ dat haaks staat op het kerkelijke christendom en in feite veel oorspronkelijker en diepzinniger is.

De thematiek

Wie is Jezus Christus? Vroeger werd die vraag beantwoord door op de klassieke dogma’s te wijzen. Het was dan de taak om die dogma’s gewoon maar te accepteren. Maar zo dogmatisch willen we niet meer zijn tegenwoordig, en in dit boek schetst Stolp zijn alternatief.

Opvallend genoeg doet Stolp dat niet door de verhalen van Jezus te ‘ontmythologiseren’, zoals veel van zijn protestantse tijdgenoten hebben gedaan. Integendeel: Stolp verwerpt zulke droge rationaliteit en omarmt alle mythologie. Daarbij stort hij zich vol overgave op de meest bizarre speculaties. Met een beroep op de inzichten van Rudolf Steiner en andere esoterische auteurs reconstrueert hij waarom Jezus Christus tóch van centraal belang is voor de wereldgeschiedenis. De hele traditionele dogmatiek gaat op de schop, maar het christocentrisme uit zijn jeugd blijft zo overeind.

Het gaat te ver om zijn hele revisie langs te gaan, maar één voorbeeld geeft alvast een indruk: Jezus Christus bestaat volgens Stolp niet uit één wezen, maar uit een combinatie van maar liefst drie wezens. Allereerst waren er twee mensen die allebei Jezus heetten (één was overigens nog een reïncarnatie van de Perzische profeet Zarathustra). Die waren bevriend en versmolten op een gegeven moment tot één persoon. Vervolgens werd deze persoon in de Jordaan gedoopt en vervuld met het derde wezen: Christus.

Het is deze Jezus Christus die door zijn sterven en opstanding uiteindelijk in ieder mens een christusimpuls heeft laten ontwaken, zodat we voortaan met de astrale Christus verbonden kunnen worden. En dáárom was Golgotha het centrum van de geschiedenis.

Centrale stelling

Bij alle vreemde verhalen is de boodschap van Stolp consistent. Intuïtieve kennis wordt op iedere pagina verabsoluteerd: de intuïtie van mensen als Steiner is voldoende bewijs voor de waarheid van deze verhalen over Jezus Christus, en er wordt steeds benadrukt hoe de hele geschiedenis draait om de groei van de mensheid naar intuïtieve kennis.

Dat is dan ook de uiteindelijke boodschap van ‘de Christus’: dat we niet meer op gezag van theologen, schriftgeleerden en andere bekrompen denkers aannemen hoe de wereld in elkaar zit, maar dat we vanuit de Geest van Christus zélf intuïtief leren zien wat waar is.

Kenmerkende zin

“Geloven in de opstanding is dus niet iets wat een mens zomaar doet. Er is een lange weg voor nodig voor je wetende wordt zoals Maria Magdalena werd. Deze vier stappen beschrijven in wezen ook de weg die ieder mens gaat die het mysterie van de opstanding wil begrijpen: van geloven op gezag zoals een kind doet, via het denken in beelden, naar het zelf lezen van de Bijbelteksten, totdat deze ontwikkeling uiteindelijk uitmondt in het vinden van een innerlijke verbinding met de Christus.”

Reden om dit boek niet te lezen

Stolp maakt aan een stuk door de meest bizarre claims, gespeend van zelfs maar een poging tot bewijsvoering. Of het nu gaat over de rol van de Essenen in de vroege kerk, over de orakels van het verloren rijk Atlantis, of over wat er na de dood gebeurt: je moet Stolp maar op zijn woord geloven. De innerlijke mystieke inzichten die dat oplevert? Die zijn van een verrassend moderne snit: Stolp verkondigt een rotsvast vooruitgangsgeloof, met een nadruk op individuele zelfontplooiing en een sterk dualisme tussen lichaam en geest.

Reden om dit boek wel te lezen

Net als veel andere naoorlogse theologen wil ook Hans Stolp ontsnappen aan de klassieke antwoorden op de vraag ‘Wie is Jezus?’. Maar waar collega-theologen als Kuitert of Den Heyer de orthodoxe christologie te mythologiserend vonden en ze radicaal de rug toe keerden, kiest Stolp voor de Mythe in de overtreffende trap. De bizarre claims uit dit boek zullen in de theologische wetenschap niet serieus genomen worden (en terecht), maar als spiegel van een al te rationalistische vrijzinnige theologie is dit boek werkelijk fascinerend.

Lees ook:

Op Rudolf Steiner valt niets aan te merken: ‘Hij is de grote meester die we in deze tijd nodig hebben’

Rudolf Steiner, de grondlegger van de antroposofie, is ‘de grote meester die we nodig hebben in deze tijd’, vindt zijn biograaf Hans Stolp. Daar doen de beschuldigingen van racisme aan Steiners adres niets aan af, betoogt hij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden