Bidden voor genezing van homo’s, mag dat straks nog?

Beeld Studio Vonq

De Tweede Kamer wil homogenezing verbieden. Wat weegt zwaarder: de vrijheid van godsdienst of de grenzen van de wet? ‘Praten over homoseksualiteit is belangrijker dan iets verbieden.’

Een dominee die zijn hand op de schouder van een homoseksueel legt en bidt voor uitdrijving van het ‘kwade’, de homoseksualiteit. Een voorbeeld van homogenezing, een poging om mensen ‘af te helpen’ van hun homoseksuele geaardheid. Vraag is of deze vorm van homogenezing bij wet verboden moet worden. Nee, zeggen lhbti-predikant Wielie Elhorst en Kees Goedegebuur, woordvoerder van LKP, de overkoepelende christelijke lhbti-beweging in ons land. Hoe kwalijk de situatie volgens hen ook mag zijn, hier is, vinden ze, duidelijk sprake van een gebed, ofwel vrijheid van godsdienst.

Motie

Daar denken VVD, GroenLinks, D66 en PvdA anders over. In een motie die zij vorige maand indienden, staat dat iedere poging om de homoseksuele gerichtheid van een ander te veranderen, moet worden verboden. PVV, CDA, ChristenUnie, SGP en Forum voor Democratie stemden tegen. Zij zien zo’n verbod als ‘etalagepolitiek’ en belangrijker nog: een verbod op homogenezing zou stuiten op het grondrecht van de vrijheid van godsdienst. Geloofsovertuigingen zijn persoonlijk en daar mag de overheid zich niet mee bemoeien. De motie werd aangenomen. Het is nu aan het kabinet om te beslissen of er wetgeving komt.

De christelijke partijen stemden niet alleen tegen, ze spraken zich verder ook niet uit over de kwestie. ‘Zeer teleurstellend’, zegt Goedegebuur van LKP. Hij erkent de ingewikkelde juridische aspecten van mogelijke wetgeving, maar beschouwt de ingetogen houding van de christelijke partijen als een gemiste kans om een signaal af te geven aan homoseksuelen. “Ik had in ieder geval van het CDA en de ChristenUnie verwacht dat zij afstand zouden nemen van homogenezing. Het signaal is uiteindelijk nog belangrijker dan een verbod.’’

Ook dominee Wielie Elhorst benadrukt het belang van de aandacht die de motie genereert. ,,Ik begrijp de kritiek op een verbod ook, want ik weet niet hoe zo’n verbod juridisch moet worden gedefinieerd. Maar veel belangrijker nog is dat partijen uitspreken dat homoseksualiteit niet mag worden beschouwd als ziekte. Net als toen zij collectief afstand namen van de Nashville-verklaring.’’

Schade

De indieners van de motie verwijzen naar onderzoek, waaruit blijkt dat homogenezing kan leiden tot zowel fysieke als psychische schade. Ook moet in Nederland iedereen zichzelf kunnen zijn en houden van wie hij of zij wil, vinden zij. Dit roept herinneringen op aan de discussie rond de voormalige GGZ-instelling Different, die in 2012 haar licentie verloor toen aan het licht kwam dat patiënten op therapeutische wijze werden ‘genezen’ van hun homoseksuele verlangens.

Waar Different werd aangepakt vanwege hun therapeutische, dus medische genezingsbehandelingen, wordt in de motie gerept over homogenezing in de breedste zin van het woord. Dus ook als het gaat om ‘godsdienstige’ genezing, zoals bidden. Daar zit volgens Elhorst een cruciaal verschil. “Het was heel goed dat minister Schippers destijds de GGZ-licentie van Different heeft afgenomen, maar het verschil tussen therapie en gebed is nogal groot. Bij therapie probeer je op medische wijze procesmatig een verandering teweeg te brengen. Dat is duidelijk constateerbaar en verwerpelijk. Voor mij is iedere vorm van dergelijke beïnvloeding verwerpelijk, maar bij gebeden loop je tegen de grens van godsdienstvrijheid aan.’’

Voor Ruard Ganzevoort, hoogleraar praktische theologie aan de VU en namens GroenLinks lid van de Eerste Kamer, is dat wat kort door de bocht, omdat volgens hem ook tijdens gebeden sprake kan zijn van kwalijke praktijken. Ook hij wijst op onderzoek, waaruit blijkt dat homogenezing schadelijke gezondheidseffecten tot gevolg kan hebben. “Maar de vraag of je homogenezing mag verbieden, is een lastige’’, zegt Ganzevoort. Hij laat het onderwerp godsdienstvrijheid liever buiten beschouwing, omdat het volgens hem helemaal geen rol hoeft te spelen bij homogenezing.

Minderjarigen

“Ik trek bij homogenezing de parallel met seksuele mishandeling, omdat je iemand op seksueel vlak in een bepaalde richting dwingt. Daar is al jurisprudentie over. Het gaat om het beschermen van kwetsbaren in onze samenleving.’’ Volgens Ganzevoort is een mogelijk verbod op homogenezing vooral van belang voor minderjarigen en onbekwame volwassenen. En de dominee die bidt om genezing van homoseksualiteit? “Heel eenvoudig, volwassenen hebben het recht voor zo’n gebed te kiezen, maar minderjarigen hoeven daar wat mij betreft niet aan te worden blootgesteld.’’

Alleen iets verbieden helpt niet, zegt hij. Je moet ook andere dingen doen. Geef voorlichting over de gezondheidseffecten van homogenezing. “Van belang is te beseffen dat Nederland uit verschillende culturen bestaat met verschillende denkwijzen over homoseksualiteit. Van mij mag men best tegen homoseksualiteit zijn, maar je moet dan ook begrijpen dat niet iedereen bestand is tegen zulke praktijken. Dat los je niet alleen op door een verbod, maar juist door de dialoog aan te gaan. Je moet wijzen op de pastorale verantwoordelijkheid.’’

Ook Elhorst ziet meer heil in praten met mensen die moeite hebben met homoseksualiteit. “Je moet proberen de harten van mensen te winnen, zodat ze gaan beseffen dat het goed is om homo te zijn. Daar komen wij als lhbti-beweging om de hoek kijken. Dat gesprek is veel belangrijker dan welke wet dan ook.”

Geen cijfers bekend

Onduidelijk is in welke mate homogenezing in Nederland voorkomt. Verondersteld wordt dat homogenezing voornamelijk in christelijke kringen wordt gepredikt, maar het valt niet uit te sluiten dat het ook in andere religieuze stromingen wordt toegepast.

Binnen het christendom geloven orthodoxe christenen en de westerse pinksterbeweging in een meer therapeutische en dus genezende werking van het geloof. Niet-westerse pinksterkerken geloven meer in het uitdrijven van kwade geesten. Dat wordt dan ook ingezet bij de ‘genezing’ van homo’s, maar in welke mate dat daadwerkelijk gebeurt, is dus onduidelijk.

Bij de bevindelijk-gereformeerden is niet of nauwelijks sprake van homogenezing, omdat homoseksualiteit binnen de conservatieve stroming van oudsher wordt beschouwd als zondige neiging waartegen moet worden gestreden en niet als ziekte die moet worden genezen.

Lees ook:

Als het aan de Tweede Kamer ligt zijn ‘homogenezingen’ voor jongeren binnenkort verboden

Wie probeert de seksuele voorkeur van minderjarigen te veranderen, moet binnenkort worden bestraft, vindt de Tweede Kamer. 

Transgender-diensten in de PKN: top en prachtig, maar ook tricky en weinig respectvol

De handleiding van de Protestantse Kerk in Nederland voor kerkdiensten waarin transgenders hun nieuwe naam vieren en laten zegenen, krijgt lof maar wordt ook scherp afgekeurd

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden