Marjan van der Spek: ‘Door mijn ongeluk heb ik mijn eindigheid beseft.’

Zin in het alledaagseMarjan van der Spek

‘Bestaan in de ogen van de ander, dat geeft waarde aan mijn leven’

Marjan van der Spek: ‘Door mijn ongeluk heb ik mijn eindigheid beseft.’Beeld Lars van den Brink

Welk verhaal geeft uw leven zin? In deze reeks vertellen Trouw-lezers hun zingevingsverhalen. Vandaag: Marjan van der Spek (54). ‘Soms vallen de puzzelstukjes zomaar op hun plek. Dan is het opeens – heel even – glashelder wat de waarde geeft aan mijn leven.’

“Daar zit ik. Met mijn nek in een brace, mijn gezicht in de kreukels. Lekker dan, denk ik. Voorlopig voor mij geen school of leerlingen. Geen start van een nieuw schooljaar. Geen avonden naar de taalgroep. Geen boodschappen doen, niet fietsen. Niet in mijn moestuin bezig. Alsof er iemand keihard aan de noodrem van mijn leven heeft getrokken.

Op een mooie zomermiddag sloeg ik in de Oostenrijkse bergen over de kop. Ik werd opgehaald door een traumahelikopter, vastgesnoerd op een bed, gefixeerd en overgeleverd aan chirurgen, die met naald en draad en kunst- en vliegwerk mijn gezicht oplapten. Verpleegkundigen scanden en fotografeerden me, ze hingen me vol met infusen en pijnstillers en slaapmiddeltjes. Uiteindelijk stuurden ze me naar huis.

Dus daar zit ik. Halsoverkop een leven ingetuimeld dat 180 graden verschilt van het leven dat ik leidde. Ik kan helemaal niks. Geen pannetje soep mag ik tillen. Bij tijden voel ik me zielig. Ik kan niet normaal eten want mijn gebit is aan gort. Ik kan niet lekker slapen want ik mag mijn brace niet af. Ik ben draaierig en duizelig. En ik voel me stom, want wie haalt het nou in zijn hoofd om in Oostenrijk te gaan mountainbiken als je dat in Nederland ook nooit doet?! En ik voel me opgelucht, want ik leef nog terwijl ik dood had kunnen zijn. En dankbaar, want wat zijn die man en kinderen van me ontzettende toppers. En bij momenten positief, want dit komt allemaal weer goed, let maar op.

Mee naar het tuincentrum

Alles wat ik nu kan, is wat rondlopen, koffie zetten en met mensen kletsen. Ik kan bezoek aan, geen enkel probleem. En dat bezoek komt er. De familieleden en vrienden met bloemetjes, lekker eten, leuke ideeën. Ze slepen me mee in de auto naar het tuincentrum en naar leuke koffietenten. Syrische vrienden komen binnen met bosjes gerbera’s en rozen, en laten me met tranen in hun ogen weten dat ze zich rot geschrokken zijn. Eritrese vrouwen en kinderen van de taalgroep brengen me injera’s en vlees in saus, en ik moet eten en beter worden. Afrikaanse vrienden komen op bezoek en zitten bij me aan de picknicktafel en spreken hun mantra over me uit: ‘Je moet goed slapen, en rustig zijn, en beter worden’. Mensen uit de kerk koken een soepje en komen lunchen, bakken een cake en brengen me boeken. Collega’s sturen kaarten en berichtjes en bloemen. Buurvrouwen geven me een lift als ik voor de zoveelste keer naar de tandarts moet. Leerlingen fietsen in een tussenuur naar mijn huis en brengen me lieve kaartjes en cadeautjes.

Zes tot acht weken moet ik de nekbrace om, zeiden ze in het ziekenhuis. Het worden er bijna negen. Dan pak ik mijn leven stap voor stap weer op. Ik probeer, ik oefen, ik boek succesjes en ik faal. Ik ga weer naar mijn werk en ben overweldigd door het werktempo, de hectiek, de constante alertheid die ik om me heen zie, die van mijn collega’s wordt gevraagd. Deed ik dit werk echt? Moet ik dit weer gaan doen? Wil ik dit echt?

Soms maak ik de balans op. Misschien is het nog te vroeg en moet ik het evalueren uitstellen tot een jaar na datum. Misschien is het beter om niet te snel te plussen en te minnen bij ingrijpende gebeurtenissen in een leven. Want wat bepaalt of lijden zin heeft? Wat maakt tegenslag zinvol? Als je er iets van leert, of als je er iets van God in ontdekt? Of als liefde een diepere lading krijgt? Als je ziet dat het leven doorgaat, ook als je zelf stilstaat?

Soms vallen de puzzelstukjes zomaar op hun plek

En toch, de zin van het leven, de kracht van de liefde, het raadsel van het lijden: ze vallen soms zomaar als puzzelstukjes op hun plek. Dan is het opeens - heel even - glashelder wat de waarde geeft aan mijn leven. Het heeft niks te maken met anderen kunnen helpen. Of met succesvol taken kunnen uitvoeren. Het is het gezien worden door de mensen om me heen, die een stukje meelopen en meedragen. Of, zoals Dirk de Wachter zegt: ‘Ik besta in de ogen van de ander’. Als er iets is wat ik heb gezien de afgelopen maanden, is hoeveel de ander en ik voor elkaar betekenen.

Voor het ongeluk leefde ik veel meer om iets te ‘doen’ voor de ander, wilde ik altijd helpen, zorgen voor anderen. Na het ongeluk zag ik dat iets voor elkaar betekenen niet zoveel te maken heeft met ‘doen’ maar meer met aandacht voor elkaar.

Beeld Lars van den Brink

De hoogmoed achter je laten

Door mijn ongeluk heb ik mijn eindigheid beseft. Niet ten volle, maar een glimpje daarvan. Ik had dood kunnen zijn. In dat glimpje van besef moest ik mijn hoogmoed achter me laten. Hoogmoed in de zin van ‘moeten helpen, niet gemist kunnen worden, het verschil maken’. Zonder mij ging alles door. De grond onder mijn bestaan wordt niet gevormd door wat ik voor de ander kan betekenen. Integendeel, ik werd de hulpvragende, degene die zorg nodig had. En kreeg. Wat ik me afvroeg was: ‘Als ik nu dood was geweest, hadden mijn geliefden dan geweten hoeveel ik van ze houd?’ Slechts die vraag bleef over.

Ik heb tijdens en na mijn ongeluk geen stem van God gehoord. Ook geen antwoord op de vraag waarom er ongelukken zijn. Wel heb ik gezien dat het goddelijke zich manifesteert in de medemenselijkheid, in de zorg voor elkaar. Zorg die ik door mijn ongeluk vooral mocht ontvangen in plaats van geven.”

Heeft u ook een zingevingsverhaal te vertellen en wilt u dat delen? Mail zingeving@trouw.nl.

In de verhalenreeks ‘Zin in het alledaagse’ vertellen Trouw-lezers hun zingevingsverhalen. Lees hier de eerdere afleveringen uit de reeks.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden