Antisemitisme is zo aanwezig dat een nieuwe stichting hulp moet bieden

Rabbijn Binyomin Jacobs en Eric Vink van de Stichting Antisemitisme Preventie. Beeld Bram Petraeus

Er komt een stichting ter preventie van antisemitisme, opgericht door mensen van buiten de Joodse gemeenschap. Opperrabijn Binyomin Jacobs juicht het initiatief toe.

Sinds een Joods gezin uit zijn wijk een aantal jaar geleden naar het buitenland verhuisde omdat het zich zorgen maakte over de veiligheid in Nederland, kijkt Eric Vink (47) op een andere manier naar antisemitisme. “Toen ik dat hoorde begreep ik dat antisemitisme in Nederland veel ingrijpender is dan gedacht.” Vink wist al het een ander van de Joodse gemeenschap, door zijn werk bij Christenen voor Israël, en besloot zich verder in het probleem van antisemitisme verdiepen. Resultaat: deze maand gaat de Stichting Antisemitisme Preventie (SAP) van start.

Het doel van de stichting is simpel: het voorkomen van antisemitische opvattingen. “De Joodse gemeenschap is een kleine en gesloten groep waar veel mensen niets of nauwelijks iets over weten. Door naar scholen te gaan of mensen op te zoeken, willen we laten zien dat achter die lange jas en zwarte hoed een gewoon mens verscholen gaat”, zegt Vink, die zelf voorzitter wordt. “Als men elkaar leert kennen, schept dat een band die sterker is dan alle vooroordelen die je ook te horen krijgt.”

Volgens Vink, die wil dat de stichting niet alleen christenen maar iedereen aanspreekt, zitten antisemitische denkbeelden vastgeroest in onze samenleving. “We hadden de stichting al jaren geleden kunnen oprichten. Maar veel Joden in Nederland ervaren dat antisemitisme toeneemt.”

Europees onderzoek

Die stelling wordt bevestigd door een groot Europees onderzoek dat vorige maand werd gepubliceerd. Ruim 16.000 joden uit twaalf EU-lidstaten werden ondervraagd over antisemitisme. Negen op de tien Nederlanders gaven daar aan dat antisemitisme de afgelopen vijf jaar is toegenomen. Acht op de tien ervaren pesterijen of verwensingen op straat of op internet. In Nederland zegt het hoogste percentage (11 procent) dat ze vermijden op publieke plekken herkenbaar te zijn als Jood.

In Duitsland raadde de Centrale Joodse Raad vorig jaar Joden af om in grote steden een keppeltje te dragen. Vink: “Dat is een samenleving waarvan veel Nederlanders zeggen: daarin willen wij niet leven. Antisemitisme raakt niet alleen de Joden, maar is juist een probleem voor de niet-Joden. Wij veroorzaken het, laten we daar wat aan gaan doen.”

Beveiligd

Vink vertelt over de stichting in de woonkamer van Binyomin Jacobs, opperrabijn van de orthodox-joodse gemeenten buiten de Randstad. Die is ervaringsdeskundige: van stenen door zijn ruit tot verwensingen op straat, dat laatste zelfs van kinderen op de basisschool tegenover zijn huis in Amersfoort, zegt hij. Jacobs benadrukt dat het antisemitisme hem niet bang maakt, maar wel alert. Zijn woning wordt beveiligd, zoals Joodse scholen en synagogen in Nederland.

Jacobs juicht de komst van de stichting toe, ook omdat die niet is gekoppeld aan het Jodendom of ­Israël, in tegenstelling tot bijvoorbeeld het centrum informatie en documentatie Israel (Cidi) of het Centraal Joods Overleg. “Dat doet niets af aan hun goede werk”, zegt Jacobs, “maar het kan voor mensen een drempel zijn als een stichting Joods of zionistisch is, dat kan er voor zorgen dat iemand a priori al tegen is.”

Voorzitter Ronnie Eisenmann van het Cidi, op de hoogte van het initiatief van Eric Vink, zegt dat er ‘helaas’ genoeg werk te doen op het vlak van antisemitisme. Eisenmann ziet de nieuwe stichting als een versterking voor hun eigen werk.

Het midden

Volgens rabbijn Jacobs is er een grote groep in Nederland – ‘het midden’ – die niet precies beseft wat antisemitisme is. “Zij kunnen meegenomen worden door wat ze horen.” Hij noemt als voorbeeld de beweging van de gele hesjes. “Soms zie je dat een paar individuen met een heel specifieke agenda zich mengen in zo’n groep. Je kunt onbewust worden meegesleept. Dat kan zorgen voor meer antisemitisme.”

Vink wil dat voor zijn. “Er zijn altijd kleine fanatieke groepen met een sterke overtuiging, bijvoorbeeld tegen Joden. Dat verander je niet zo snel. Een veel grotere groep maakt zich daar misschien zorgen om, maar durft zich niet uit te spreken uit vrees te worden weggezet als pro-Israël, islamofoob, heel links of heel rechts. Ik denk dat er behoefte is aan een neutrale stichting tegen antisemitisme, waarbij iedereen zich kan aansluiten, ongeacht religie, afkomst of politieke voorkeur.”

Lees ook:

Waarom is er eigenlijk antisemitisme?

Jodenhaat is van alle tijden, betogen rabbijn Lody van de Kamp en hoogleraar Erik Borgman. ‘De vraag is: wat kun je eraan doen?’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden