null Beeld Trouw
Beeld Trouw

ColumnEva Meijer

Als we zo doorgaan, zal aarde de sterkste blijken en niet de overheid, KLM of avondklokrellers

‘De sterkste heeft altijd gelijk’, schrijft La Fontaine in de fabel over de wolf en het lam. Het lam drinkt uit een beek, de wolf wil dat niet hebben, er ontspint zich een gesprek waarin de wolf het lam onterecht van alles kwalijk neemt. En uiteindelijk eet hij het lam op. Zo. Misschien had het lam eigenlijk wel een punt, maar dat maakt niet meer uit.

In onze herhaaltijd is het gelijk vervangen door het cliché. Clichés geven houvast, dat merk je bijvoorbeeld als er iemand dood is. Hoe roeriger het buiten is, hoe meer de mens het cliché liefheeft.

De behoefte aan clichés trof me in de lof voor het gedicht van Amanda Gorman tijdens de inauguratie van Joe Biden, maar ook in de grote aandacht voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen überhaupt. Over zes weken zijn hier verkiezingen en daar hoor je veel minder mensen over. Oké, onze politieke keuzes zijn wat minder bepalend voor het voortbestaan van de planeet en wat minder mediageniek, maar daar staat tegenover dat we hier wat aan kunnen doen.

‘Crimineel geweld’

Onze minister-president is ook goed in clichés, let er maar eens op tijdens de persconferentie. Maar soms zegt hij ineens wat interessants. Zo bestempelde hij de avondklokrellen als ‘crimineel geweld’.

Dat roept natuurlijk meteen de vraag op wat niet-crimineel geweld is. Ik weet zo uit de losse pols wel een aantal dingen: de vee-industrie, institutioneel racisme, structureel te weinig maatregelen nemen om de opwarming van de aarde tegen te gaan, topbonussen.

Het interessante is dat een aantal van deze niet-criminele gewelddadige praktijken de coronapandemie waar het criminele geweld van Rutte uit voortkomt veroorzaakten, zoals de vee-industrie, topbonussen en het systeem waar ze voor staan.

Degenen die de macht hebben bepalen waar de grenzen van het criminele liggen. Het volk lijkt daar soms een beetje achteraan te hobbelen. Deels omdat veel burgers liever gaan rellen of naar de inauguratie van Joe Biden kijken dan dat ze zich actief inzetten voor sociale rechtvaardigheid (dat is ook gedoe), deels omdat het moeilijk is om het grote geheel te overzien, voorbij kortetermijnverlangens die vakkundig gevormd worden door de grote bedrijven en de media.

Oxazepammetje

Symptoombestrijding gedijt goed bij clichés: zo is het altijd geweest, zo moet het zijn, we trekken de gordijnen dicht en nemen nog een oxazepammetje, straks kunnen we weer op vliegvakantie, is alles godzijdank weer normaal.

Rechtvaardigheid is het recht van de sterkste, zegt Thrasymachos in het begin van De republiek van Plato. De Franse filosoof Jacques Derrida wijst erop dat ‘sterkste’ niet alleen over fysieke kracht gaat. De sterkste bepaalt ook wat waar is, wat de norm is, en dat zit al in de taal. Net als bij de wolf van La Fontaine. En in de clichés die herhaald worden tot iedereen ze gelooft.

Maar wie is de sterkste? De overheid, KLM, de avondklokrellers, de herhaalmedia, degenen die op de bank naar Biden kijken of de activisten? Of toch de aarde zelf, die ons, als we zo doorgaan, een ander gelijk zal laten zien?

Lees ook:

Amanda Gorman: Poëzie moet niet alleen gaan over de lichtval op een boomkruin, maar over de wereld

Niet alleen voormalige presidenten zaten er, op anderhalve meter van elkaar bij de inauguratie van Joe Biden als president van de Verenigde Staten. Er was ook een toekomstige president, of in ieder geval iemand die zegt dat ze vast van plan is om zich te kandideren voor de functie: Amanda Gorman, de 22-jarige vrouw die een gedicht voordroeg

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden