Rooms-katholieke kerk

Als het aan de Ierse katholieken ligt, kunnen vrouwen gewoon priester worden

Katholieken uit alle delen van Ierland bespraken zaterdag de uitkomsten van een ledenraadpleging van de kerk. Tussen de besprekingen door maakten ze met aartsbisschop Eamon Martin een gebedswandeling langs de ruïnes van het zesde-eeuwse klooster Clonmacnoise.  Beeld Reuters
Katholieken uit alle delen van Ierland bespraken zaterdag de uitkomsten van een ledenraadpleging van de kerk. Tussen de besprekingen door maakten ze met aartsbisschop Eamon Martin een gebedswandeling langs de ruïnes van het zesde-eeuwse klooster Clonmacnoise.Beeld Reuters

Vrouwen moeten een grotere rol krijgen in de rooms-katholieke kerk en lhbti+’ers moeten zich thuis kunnen voelen in de kerkbanken. Dat is de mening van de overgrote meerderheid van de Ierse katholieken.

Niels Posthumus

Als het aan de Ierse katholieken ligt, kunnen vrouwen binnenkort priester worden, mogen priesters op termijn trouwen en moeten mensen uit de lhbti+-gemeenschap zich meer thuis kunnen voelen binnen de kerk. Die uitkomsten komen naar voren uit enquêtes onder tienduizenden kerkgangers in de 26 Ierse bisdommen. De gelovigen beantwoordden de vragen het afgelopen half jaar vanwege het ‘synodale proces’, een ledenraadpleging waarmee paus Franciscus een synodale – minder top-down georganiseerde – katholieke kerk wil creëren.

Het synodale proces vindt wereldwijd plaats. Ierland kwam afgelopen weekend met zijn resultaten. Zaterdag bespraken 160 afgevaardigden uit de Ierse bisdommen de uitkomsten. Een comité voegt die resultaten nu samen tot een nationaal rapport, dat zij volgend jaar op de mondiale synode in Rome zal presenteren.

Kille plek voor jonge mensen

Het is de eerste keer in de geschiedenis van de rooms-katholieke kerk dat zo’n grootschalige consultatie van gelovigen plaatsvindt. Ierse gelovigen hopen dat dit een antwoord is op het snel teruglopende aantal jongeren in de kerk. Niet voor niets concludeerden leden van het Ierse bisdom Dublin dat ‘de kerk een kille plek voor jonge mensen’ is.

Ierland is een katholiek land. Bij de laatste volkstelling, in 2016, noemde 78 procent van de bevolking zich katholiek. Toch was dat 6 procent minder dan vijf jaar eerder. In 1961 was zelfs nog 95 procent van de Ieren katholiek. Vooral twintigers en dertigers keerden sindsdien de kerk de rug toe.

Uit de enquêtes blijkt ook dat veel Ierse katholieken kortere vieringen wensen. En een deel wil liever dat de meest bloeddorstige passages uit het Oude Testament uit de liturgie worden weggelaten. Gescheiden gelovigen en alleenstaande ouders moeten een belangrijkere rol kunnen krijgen in diensten dan nu het geval is. Kortom, de Ieren willen nogal wat veranderingen zien in hun kerk, die nog altijd hevig lijdt onder alle misbruikschandalen die de laatste jaren aan het licht zijn gekomen.

‘Stop redenen te zoeken om mensen uit te sluiten’

De progressieve katholieke organisatie We Are Church Ireland turfde dat 25 van de 26 Ierse bisdommen willen dat ook vrouwen diaken of zelfs priester kunnen worden. Zo uitten mensen in het bisdom Ossory hun ‘totale frustratie over de expliciete genderdiscriminatie’ binnen de kerk. En leden in het bisdom Derry benadrukten dat de grote rol die vrouwen spelen binnen het kerkelijke vrijwilligerswerk in schril contrast staat met hun afwezigheid binnen de kerkbesturen.

Van de 26 bisdommen waren er 22 die zich uitspraken voor een warmer welkom voor lhbti+’ers in de kerkbanken. In het grootste bisdom van het land, dat van Dublin, klonk bijvoorbeeld de conclusie dat de kerk ‘niet alleen in woord maar ook in daad inclusief moet worden, door niet-getrouwde stellen, gescheiden mensen, hertrouwde gelovigen en leden van de lhbti+-gemeenschap de hand te reiken’. “De kerk moet onderzoeken hoe zij meer mensen kan opnemen en stoppen redenen te zoeken om mensen buiten te sluiten”, lichtte We Are Church Ireland een van de conclusies uit Dublin eruit.

Ook opvallend: de wens tot verandering bestaat niet alleen onder jongeren binnen de kerk. Een aanzienlijk deel van de ondervraagde Ierse gelovigen was ouder dan zestig. In het bisdom Cloyne, dat zich uitsprak voor vrouwelijke priesters én stelde lhbti+’ers met open armen te willen ontvangen, was bijvoorbeeld maar liefst tweederde van de geënquêteerden 60-plus.

Inspraakronde

De informatieverzameling voor het synodale proces had in veel bisdommen dan ook meer weg van een uitgebreide inspraakronde dan van wetenschappelijk onderzoek. In Cloyne ging het bijvoorbeeld om online en papieren enquêtes, zo staat in zijn rapportage, plus ‘een reeks luister- en overlegworkshops’. Daaraan deden 600 gelovigen mee, met verschillende sociaaleconomische achtergronden. Het bisdom geeft toe dat er geen jongeren waren die de enquêteformulieren invulden. Dat loste het op door onder meer gebruik te maken van informatie uit discussies in jongerenfocusgroepen.

Het bisdom Dromore stelt zo’n 700 ingevulde enquêtes terug te hebben gekregen. Die waren meestal individueel ingevuld, maar ook soms ‘namens een groep’. Het bisdom besloot verder bijvoorbeeld alle directeuren van katholieke scholen binnen zijn grenzen te benaderen en uit te nodigen mee te doen aan het onderzoek. Ook creëerde het een speciale online enquête voor kinderen. Een aantal andere bisdommen gaat in zijn rapportage minder diep in op de door hen toegepast methodes.

Bisschop Brendan Leahy, lid van het comité dat het synodale proces in Ierland leidt, beloofde zaterdag dat alle eindconclusies van het nationale rapport openbaar zullen worden gemaakt. Nicola Brady, voorzitter van het comité, zei dat gelovigen via het proces ‘leren hoe zij samen vooruit kunnen komen’ zonder dat zij gelovigen ‘die er andere opvattingen op nahouden het zwijgen opleggen’.

Lees ook:

Nederlandse katholieken blijken veel progressiever dan hun kerk

Nederlandse katholieken zijn veel progressiever dan hun bisschoppen. Dat is geen reden om de kerk te verlaten, maar trots zijn ze vaak niet op hun kerk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden