Een monnik en een inheemse leider uit de Amazone tijdens een processie vanwege de synode.

Rome

Als het aan de bisschoppensynode ligt, zijn er straks gehuwde priesters

Een monnik en een inheemse leider uit de Amazone tijdens een processie vanwege de synode. Beeld AFP

Gehuwde priesters kregen van de bisschoppen het groene licht, maar het diaconaat voor vrouwen is nog ver weg.

Bij de opening van de Amazone-synode drie weken geleden, vroeg paus Franciscus aan de in Rome aanwezige bisschoppen uit die regio, om toch vooral niet alles bij het oude te laten. Zaterdag bleek dat ze naar hem hebben geluisterd. De bisschoppen schaarden zich met een grote meerderheid achter een voorstel aan Franciscus om gehuwde mannen in hun regio tot priester te wijden om zo iets te doen aan het priestertekort. Vernieuwingsgezinde bisschoppen kregen ook een tegenvaller te verwerken: het diaconaat voor vrouwen werd op de lange baan geschoven.

Drie weken lang spraken zo’n 260 kardinalen, bisschoppen, religieuzen en gewone gelovigen uit het Amazonegebied met elkaar in het Vaticaan over de uitdagingen voor de rooms-katholieke kerk in dat uitgestrekte gebied. Zaterdag mochten de stemgerechtigde bisschoppen stemmen over een 33 pagina’s tellend concept-slotdocument. Veel aandacht daarin voor de zorgen van de inheemse bevolking, de bedreigingen van het Amazonewoud die ons allemaal raken en de noodzaak van een ‘ecologische bekering’.

Twee-derde meerderheid

Alle 120 paragrafen van de uiteindelijke slotverklaring kregen de vereiste twee-derde meerderheid, maar paragraaf 111 sprong eruit. Daarin vraagt de synode om gehuwde mannen die ‘geschikt zijn en achting genieten’ – type geschikte huisvader- te mogen wijden tot priester, om te zorgen dat ook in de meest afgelegen gebieden van het Amazonegebied de eucharistie kan worden gevierd. Er is wel een belangrijke voorwaarde: ze moeten al goed functioneren als ‘permanent diaken’.

Diakens zijn geen priesters, maar vervullen tal van taken binnen de kerk, bijvoorbeeld bij huwelijken en begrafenissen; alleen mogen zij niet de mis opdragen. Ze worden wel gewijd, maar staan in rang onder priesters en bisschoppen. Let wel: het gaat hier nog maar om een advies aan de paus. Wat hij er van vindt, zal hij waarschijnlijk later dit jaar in een speciaal document laten weten. “Als ik tijd krijg om na te denken”, grapte de paus zaterdag tijdens zijn slotwoord.

Als Franciscus de suggestie van de synodevaders overneemt, betekent dat nog niet dat er in de hele kerk ruimte komt voor een gehuwde man als priester. Franciscus hecht zeer aan het celibaat en ziet het als een geschenk voor de kerk. Voor de Nederlandse kerkprovincie, die ook kampt met een tekort aan priesters, verandert er voorlopig dus niets. Wel is het zo dat niet valt uit te sluiten dat ook Europese bisschoppen aan Rome om een uitzonderingspositie gaan vragen. Zo komt de vrees van conservatieve katholieken toch een beetje uit.

Paus Franciscus ontvangt cadeau's van inheemse mensen uit het Amazonegebied. Beeld AFP

Vrouwen ‘dragen’ de kerk in het Amazonegebied

De paragraaf waarin geopperd wordt om het diaconaat ook voor vrouwen open te stellen, haalde het dus ook, maar is terughoudend opgeschreven. Heel wat geloofsgemeenschappen in het Amazonegebied hadden om vrouwelijke diakens gevraagd. Vrouwen ‘dragen’ daar in veel gevallen de kerk en veel gelovigen vinden dat die vrouwen ook de institutionele macht moeten krijgen die daarbij hoort. Maar de synode sprak uit te willen wachten op de resultaten van een al bestaande studiecommissie die op verzoek van de paus opnieuw onderzoek gaat doen naar vrouwelijke diakens. Eerder kon die commissie het niet eens worden over dit onderwerp.

Los van het feit of die vrouwelijke diakens er nou komen of niet, was dit een unieke bisschoppensynode. Dagenlang luisterden de paus en zijn directe medewerkers naar getuigenissen over het Amazonegebied dat een laboratorium lijkt te zijn geworden voor de kerk van de toekomst. Eeuwenlang bepaalde de westerse wereld hoe de kerk er in het zuiden van de wereld uit moest zien. De keuze in 2013 voor een Argentijnse paus liet al zien dat deze machtsbalans in de wereldkerk aan het verschuiven was. Deze Amazone-synode, waarin alle speerpunten van Franciscus’ pontificaat samenkwamen, heeft bewezen dat de rollen inmiddels zijn omgedraaid.

Lees ook

‘Ik denk dat de priesterwijding van vrouwen onontkoombaar is’

Bisschop Karel Choennie van Paramaribo was een van de deelnemers aan de bisschoppensynode over het Amazonegebied. Hij is blij met het resultaat. “We hebben kleine stappen gezet.”

De celibaatsversoepeling in de Amazone is nog geen gelopen race

Bisschoppen stemmen zaterdag over een concept-slotverklaring van de synode over het Amazonegebied. Conservatieve katholieken maken zich ondertussen steeds meer zorgen over de uitkomst van die synode.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden