null Beeld

ColumnStijn Fens

Als de bisschoppen zich te weinig met de wereld bemoeien, laat diezelfde wereld het afweten

Stijn Fens

Je mag hopen dat de apostelen Petrus en Paulus blij waren met het bezoek aan hun graven. Want hoewel de Nederlandse bisschoppen in Rome met liefde en begrip werden ontvangen, leverde hun ad limina-bezoek in het vaderland niet de gewenste interesse op. Zeker buiten de eigen kring.

De bisschoppen waren al met al een week in Rome. Een bedevaart naar de drempels (limina), ofwel de graven der apostelen. Verschillende bisschoppen zeiden dat het zo goed was dat ze een week met elkaar op pad waren. In die zin was dat ad-liminabezoek één langgerekte heidag. De vraag is waarom dat in Nederland niet kan. Kloosters met aangename gastenverblijven en moderne flip-overs zijn er ook in ons land voldoende.

De bisschoppen waren ook in Rome om aan paus Franciscus en de overige medewerkers van het hoofdkantoor verslag uit te brengen over hoe het er in het Nederlandse filiaal aan toegaat. Het slechte nieuws was hun vooruitgegaan. Ruim voor aankomst in de Eeuwige Stad hadden de bisschoppen een rapport naar het Vaticaan gestuurd met bedroevende kwartaal-, jaar- en decenniacijfers. Ik had het er hier al eens over.

Het document leek nogal naar binnen gekeerd. Zoals kerkhistoricus Peter Nissen het verwoordde: “De bisschoppen kijken naar een smal deel van kerk en samenleving, namelijk dat segment dat zich trouw naar hun lijn voegt. Wat daaromheen gebeurt, vind je in het rapport niet terug.”

Missionair elan

In Rome is de trend juist een andere. Ga naar buiten als bisschoppen, zoek de mensen op, laat van je horen in die wereld vol oorlog, armoede en klimaatellende. “Een kerk die naar zichzelf verwijst, houdt Jezus binnen zichzelf en laat Hem niet naar buiten”, zei Jorge Mario Bergoglio een paar weken voordat hij paus Franciscus werd. Dat missionaire elan, aan de wereld de blijde boodschap van het evangelie verkondigen zonder meteen aan zieltjes winnen te doen, is een van de speerpunten van zijn pontificaat.

Niet alle Nederlandse bisschoppen lijken daar even sterk van doordrongen.

Zij waren in Rome om te worden bemoedigd, zo lieten ze niet na te benadrukken. Zo maakten zij zich onbewust kleiner en kleiner, waardoor al die medewerkers van de paus die hen zo vriendelijk ontvingen niets anders konden doen dan een arm om hen heen slaan en bevestigen dat de situatie in dat kleine land, dat in de afgelopen eeuwen zo dapper de dreiging van het water had afgewend, inderdaad heel erg moeilijk was.

Bezoek aan de paus

Het hoogtepunt van het ad-liminabezoek was natuurlijk het bezoek aan de paus. Het kon niet anders of ook hij zou de bisschoppen bemoedigen. Inderdaad: Franciscus zei de bisschoppen vol te houden en niet op te geven. Die boodschap gold ook voor de gelovigen in het vaderland, die dus ook bemoedigd werden. Het hield maar niet op met die bemoediging.

Groot nieuws bleek de ontmoeting verder niet te hebben opgeleverd, bleek later op maar liefst twee persontmoetingen. De bisschoppen waren opgetogen, dat wel. En bemoedigd. Kardinaal Eijk had tegenover Franciscus zijn verzoek mogen herhalen voor een gezaghebbend schrijven over de ‘genderproblematiek’. De Radboud Universiteit was weer katholiek nadat de bisschoppen haar eerder het predicaat ‘katholiek’ hadden afgenomen. Maar dit onderwerp was met de paus niet besproken, net als trouwens dat sombere rapport waar van tevoren zoveel over te doen was geweest.

Er waren bij deze persconferenties minder journalisten dan bij het vorige ad-liminabezoek, negen jaar geleden. Daar kun je als kerkleiding bedroefd over zijn. Maar als de bisschoppenconferentie zich te weinig met de wereld bemoeit, laat diezelfde wereld het ook afweten.

Maar toen was het met dat ad-liminabezoek nog niet gedaan. Afgelopen zondag was er een mis in de Friezenkerk, de pleisterplaats voor Nederlandse katholieken die – hoe symbolisch – goed verstopt ligt in de buurt van het Vaticaan. In zijn preek ging bisschop Hans van den Hende in op de Werelddag van de Armen, die juist die dag werd gevierd. “Wanneer wij geloven in Christus, dan volgt daaruit dat wij ook volharden in liefde en solidariteit met hen die arm zijn”, zei de voorzitter van de Nederlandse bisschoppenconferentie.

Zo ging uiteindelijk toch nog de deur naar buiten toe open. Ik dacht ondertussen aan die passage in de Galatenbrief: ‘Laten we onophoudelijk goed doen; want als we de moed niet opgeven, zullen we te zijner tijd de oogst binnenhalen’.

Trouw-redacteur Stijn Fens volgt de katholieke kerk al decennia op de voet en schrijft columns over het geloof en zijn persoonlijk leven. Lees ze hier terug.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden