Protestantse kerken

Alles wijst erop: ‘neger’ wordt geschrapt uit het Liedboek

Beeld ANP

Het ziet ernaar uit dat het woord ‘neger’ uit het Liedboek van protestantse kerken verdwijnt. 

De Protestantse Kerk in Nederland hecht groot belang aan het oordeel van de migrantenkerken. En hun overkoepelende organisatie Skin vindt dat het n-woord niet meer kan.

“Het is goed dat dit wordt aangepast. Neger, dat is niet meer van deze tijd, het is kwetsend en wordt als onprettig ervaren”, zegt Skin-coördinator Madelon Grant. Ze is blij dat de PKN, met circa 1,7 miljoen leden de grootste afnemer van het Nieuwe Liedboek, het oordeel van de migrantenkerken wil horen: “Het is goed om te zien dat er een groeiende bewustwording is hoe we met elkaar omgaan.”

Het gewraakte begrip staat in lied 737, Jeruzalem mijn vaderstad. In couplet 19 gaat het over ‘de negers met hun loftrompet’ en over ‘de joden met hun ster’. Het is niet voor het eerst dat deze teksten onder vuur liggen. In 2016, drie jaar na het verschijnen van het Nieuwe Liedboek, was er ook al een pleidooi van dominees om het vers te hertalen of op zijn minst een voetnoot toe te voegen. Die kritiek werd toen door de toenmalige preses, Karin van den Broeke, wel onderschreven, maar er gebeurde niets concreets.

‘De dichter kan geen racisme worden verweten’

Onder invloed van het huidige debat over racisme en de Black Lives Matter-beweging, is ook de discussie in de kerk weer opgelaaid. De scriba van de PKN, René de Reuver, wil van migrantenkerken en de joodse gemeenschap horen wat zij van de tekst vinden. “Afhankelijk van hun reactie, wordt hun signaal doorgegeven aan de uitgever van het Liedboek”, zegt De Reuver.

De secretaris van die interkerkelijke stichting voor het Liedboek, Klaas Holwerda, benadrukt net als De Reuver dat de dichter van het lied, Willem Barnard, geen racisme kan worden verweten. “Zwarte levens, en dat van joden, doen ertoe, die gaan in het koninkrijk van God voor”, interpreteert Holwerda de tekst van het al zestig jaar oude lied. “Qua boodschap is het exact hetzelfde als die van Black Live Matter.”

Niettemin ziet Holwerda nu, scherper dan in 2013, dat de term neger een negatieve lading heeft gekregen en dat het couplet ‘lastig’ is om in de kerk te zingen. ‘Om de gevoeligheid voor te zijn’, is er contact met de erven van de in 2010 overleden Barnard over een hertaling van dit lied. Als dat lukt, dan wordt die via de website van het Liedboek verspreid, aldus Holwerda, en kan die in een volgende herdruk worden opgenomen.

Ruben Vis, secretaris van het Nederlands Israëlitisch Kerkgenootschap, begrijpt wel dat de term negers aanpassing behoeft. Of dat ook voor de passage over de ‘joden met hun ster’ moet gelden, heeft hij nog geen oordeel. “Ik weet niet of het negatief bedoeld is, ik wil eerst meer weten over de betekenis”, zegt hij. Hij snapt dat de PKN erover in gesprek wil, hij staat daarvoor open, ‘maar ik zeg niet bij voorbaat dat het veranderd moet worden’.

Wat de Rotterdamse dominee Piet de Jong betreft, wordt ook de bundel ‘Weerklank’ onder de loep genomen. Dat liederenboek wordt veel gebruikt in de gereformeerde bond, de orthodoxe flank van de PKN waarmee De Jong verwant is. In Weerklank komt hij diverse malen het woord ‘Moorman’ tegen – ook dat kán niet meer, aldus De Jong, die blij is dat er ‘eindelijk’ stappen worden ondernomen om in elk geval het n-woord te schrappen uit het Nieuwe Liedboek.

Lees ook: 

Waarom mengen de kerken zich niet veel meer in het gesprek over racisme?

In het opgelaaide debat over racisme in de samenleving laten de kerken weinig van zich horen. Hoe komt dat? En welke rol speelt racisme in de kerken zelf? Twee spelers uit het Theologisch elftal spreken zich uit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden