Vaccinatiestrategie

Alleen beperkingen voor mensen zonder coronaprik? Niks mis mee, vinden deze ethici

Een demonstratie tegen de coronapas in Utrecht. Beeld ANP
Een demonstratie tegen de coronapas in Utrecht.Beeld ANP

Dat burgers zonder coronavaccinatie volgende week met beperkingen te maken kunnen krijgen, en gevaccineerden niet, vinden rechtsfilosoof Roland Pierik en ethicus Henk Jochemsen te verdedigen.

Lodewijk Dros

Nu de ic’s bijna vol liggen, zegt rechtsfilosoof Roland Pierik, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, is de ‘ongelijke behandeling’ die mensen met en zonder prik te wachten staat, goed te begrijpen.

Eerst schetst hij het verschil tussen mensen die door een ongezonde levensstijl ernstig ziek worden en vaccinatieweigeraars op de ic. “Hard rijden, roken en drinken, het zijn allemaal riskante gedragingen, maar in de ziekenhuizen zie je de gevolgen geleidelijk terug. Nu komen de coronapatiënten in golven, en dat zijn vooral ongevaccineerden.

“Stel je eens voor dat er nu een Bijlmerramp gebeurt, dan wil je dat de ziekenhuizen dit aankunnen. Om die overbelasting voor te zijn, wil je voorkomen dat ongevaccineerden anderen besmetten waardoor de ic’s weer vollopen. Gevaccineerden zijn echt veel minder besmettelijk.”

Alle burgers hebben de taak het virus de voet dwars te zetten. “Gevaccineerden hebben daarvoor de belangrijkste stap gezet, zij hebben hun verantwoordelijkheid genomen. De anderen niet. Voor de verspreiding van het virus vormen gevaccineerden een veel kleiner risico, en als ze wat oplopen, worden ze veel minder ziek. Die twee groepen zijn dus niet gelijk want ze lopen verschillend risico om op de ic terecht te komen. Dat rechtvaardigt de verwachte maatregelen met die ‘ongelijke behandeling van ongelijken’ die dus niet ongelijk is.”

Zorgen

Ook emeritus hoogleraar medische ethiek Henk Jochemsen maakt zich grote zorgen. “We willen de toegang tot de zorg openhouden. Ook voor mensen die er een beroep op doen na vermijdbaar gedrag. Dat moeten we overeind houden. Maar hoe lang kan dat nog? Er is uitgestelde zorg, mensen overlijden doordat ze niet geopereerd kunnen worden, zij zijn onzichtbaar gebleven in het beleid. Een nieuwe golf coronapatiënten zou dramatisch zijn.” Dus vindt hij ingrepen die slechts ongevaccineerden raken, ‘te rechtvaardigen’. “Onderscheid op basis van relevante verschillen maken mag, discriminatie niet. Het onderscheid tussen wel of geen vaccinatie doet er epidemiologisch gezien toe, dus zie ik nog geen moreel bezwaar.”

Jochemsen is een opinieleider in orthodox-gereformeerde kring, waar niet-inenten geregeld voorkomt. Daarover is hij opvallend kritisch. “Gedrag heeft consequenties. Als je dronken achter het stuur stapt en wordt gepakt, dan draag je de gevolgen. Niet vaccineren is gedrag dat ook een risico vormt, voor jezelf en voor anderen.”

In Joodse kring wordt vaccinatie gepromoot met een beroep op het zesde van de tien geboden: gij zult niet doden. En dus ook een ander niet met een fataal virus besmetten. “Zo hard zal ik het niet zeggen. Maar ik vind wel dat je gelovigen, zeker in de gezondheidszorg, mag vragen een offer te brengen voor de gezondheid van anderen, door je bezwaren tegen inenten nog eens kritisch tegen het licht te houden.”

Ongemakken

Hoe gaan de kringen waarin de vaccinatiegraad laag is, reageren op de belemmeringen waar ze vanaf volgende week mee te maken krijgen? Jochemsen: “Die veroorzaken zeker ongemakken. Maar mensen die principieel kiezen tegen vaccins, die aanvaarden de gevolgen daarvan, zolang die niet buitensporig zijn.”

Pierik, die lid is van de Gezondheidsraad, is voor vrijwillige vaccinatie. Hij werkt aan een boek over het bevorderen van de ‘collectieve immuniteit in tijden van vaccinatietwijfel’. Mocht de gewenste vaccinatiegraad door die twijfel niet gehaald worden en de groepsbescherming hapert daardoor, dan vindt hij vaccinatiedrang het overwegen waard. “Ik ben er wel voor dat de overheid het recht heeft om jou dingen te ontzeggen waar je wel toegang toe zou hebben als je gevaccineerd was. Zonder vaccinatie mag je dus niet zomaar meer de horeca of de bioscoop in, waar de besmettingsrisico’s hoog zijn. De overheid verplicht zo niets, maar ontneemt de ongevaccineerden wel toegang tot zulke plaatsen.”

Jochemsen, zelf gekant tegen vaccinatiedwang, ziet de komende maatregelen ook als drangmiddelen. “Het terugdringen van deze epidemie is een groot goed. Het is een glijdende schaal, maar deze drang is ethisch verantwoord. Als het levens spaart, vind ik het acceptabel.”

Lees ook:

‘Het prikken van de kleinsten is in strijd met de kinderrechten’

Nu het Europees Medicijnenagentschap een coronavaccin voor 5- tot 11-jarigen beoordeelt, roeren deskundigen zich. Het prikken van gezonde kinderen is volgens hen in strijd met de kinderrechten.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden