Katholieke kerk

Aartsbisschop München voelt zich verantwoordelijk voor misbruikschandalen en biedt paus ontslag aan

Kardinaal Reinhard Marx geeft een verklaring over zijn ontslag.  Beeld AFP
Kardinaal Reinhard Marx geeft een verklaring over zijn ontslag.Beeld AFP

Kardinaal Reinhard Marx, aartsbisschop van München en Freising, heeft zijn ontslag aangeboden aan de paus. Hij voelt zich medeverantwoordelijk 'voor de catastrofe rond kindermisbruik door geestelijken'.

Twee weken geleden kreeg paus Franciscus een brief van kardinaal Reinhard Marx met een opmerkelijke boodschap: hij bood zijn ontslag aan als aartsbisschop van München en Freising. Opmerkelijk omdat hij nog ruim zeven jaar te gaan heeft tot hij 75 is, de leeftijd waarop bisschoppen in de rooms-katholieke kerk in principe met emeritaat gaan. Ook was er niets bekend over gezondheidsproblemen. Toch vroeg Marx, een van de meest prominente figuren binnen de Duitse rooms-katholieke kerk en vertrouweling van Franciscus, de paus hem te laten gaan, omdat hij zich medeverantwoordelijk voelt ‘voor de catastrofe rond kindermisbruik door geestelijken de voorbije decennia. Er zijn veel fouten gebeurd, er is te veel niet aangepakt. De kerk heeft de eigen schuld te weinig onder ogen gezien. Daardoor is het nooit tot een hervorming of een goede aanpak gekomen.’

Volgens Marx is de katholieke kerk op een ‘dood punt’ beland. Met zijn ontslagaanvraag wil hij ‘een persoonlijk teken geven, dit kan een nieuw begin zijn de start van een nieuwe opbouw van de Kerk.’ De brief van Marx aan de paus werd vrijdag openbaar gemaakt met toestemming van Franciscus. Toen werd ook bekend dat de paus het ontslag in beraad heeft en Marx heeft gevraagd aan te blijven als aartsbisschop ‘tot er een oplossing is gevonden.’

Aartsbisdom Keulen onder vuur

Het ontslag van Reinhard Marx als aartsbisschop van München-Freising komt op het moment dat een ander groot Duits aartsbisdom, dat van Keulen, onder vuur ligt over de afhandeling van misbruikschandalen. Externe onderzoekers kwamen in maart met een rapport, waaruit bleek dat tussen 1975 en 2018 in het aartsbisdom Keulen 243 geestelijken en leken zich schuldig hadden gemaakt aan seksueel geweld. Geestelijken op hoge posities in de kerk wisten ervan, maar stopten de zaak in de doofpot. Dit leidde onder meer tot het ontslag van Stefan Heße, aartsbisschop van Hamburg, die eerder vicaris-generaal van het aartsbisdom Keulen was. Duizenden katholieken verlieten teleurgesteld en boos de kerk, ook omdat kardinaal Rainer Woelki, de aartsbisschop van Keulen, naar hun mening onvoldoende had ingegrepen. Vorige week werd bekend dat het Vaticaan een apostolische visitatie had gelast naar het reilen en zeilen in het Keulse aartsbisdom, het zwaarste onderzoeksmiddel dat de kerk kent.

Het Evangelie op de voorgrond

Marx schrijft aan de paus dat hij wil laten zien dat ‘niet het ambt, maar de opdracht van het Evangelie op de voorgrond staat.’ Eerder stelde hij zich in 2020 niet herkiesbaar als voorzitter van de Duitse bisschoppenconferentie en in april van dit jaar zag hij af van een hoge Duitse onderscheiding na protest van slachtoffers van misbruik binnen de rooms-katholieke Kerk. De vraag is nu of er Duitse bisschoppen zijn die het voorbeeld van Marx volgen en ook hun ontslag gaan aanbieden. Kardinaal Woelki lijkt dat vooralsnog niet van plan te zijn.

Op de achtergrond van de ontslagaanvraag van kardinaal Marx speelt ook nog de zogenoemde Synodale Weg, een reeks van bijeenkomsten waarin de Duitse bisschoppen met theologen en andere gelovigen in gesprek gaan over heikele katholieke thema’s als homoseksualiteit en de rol van de vrouw. Marx was de grote animator van dit hervormingsproces dat bij traditionele katholieken tot kritiek en in het Vaticaan tot gefronste wenkbrauwen leidde. Volgens de kardinaal moet dit ‘synodale pad’ ondanks alle weerstand gewoon doorgaan, maar zijn vertrek als aartsbisschop zal ongetwijfeld ook hier impact hebben.

Het vertrek van Marx raakt niet alleen de kerk in Duitsland. Hij is een van Franciscus’ belangrijkste vertrouwelingen en lid van invloedrijke Raad van Kardinalen die de paus bijstaat in diens hervorming van de Romeinse curie en het bestuur van de rooms-katholieke kerk. Het is nog onduidelijk of Marx daar ook wil vertrekken.

Lees ook:

Het ene misbruikschandaal na het andere: het dondert in Keulen, het rijkste bisdom van Duitsland

De aartsbisschop van Keulen, kardinaal Rainer Woelki, ligt zwaar onder vuur door zijn afhandeling van misbruikzaken. In het rijkste bisdom van Duitsland wordt om zijn aftreden geroepen en duizenden gelovigen willen zich laten uitschrijven. “De woede is ongekend.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden