null Beeld

MinaretEildert Mulder

Aan het DNA van de Taliban verandert vooralsnog weinig

Toen Joe Biden Afghanistan aan de Taliban cadeau deed zei hij dat de oorlog in dat land alleen bedoeld was om Al-Qaida uit te schakelen en Bin Laden te elimineren.

Dat klopt niet. De Navobondgenoten waren ambitieuzer, deden zich althans zo voor. Ze streefden naar een cultuurverandering in Afghanistan. Die zou de beste garantie zijn voor duurzame veiligheid en vrede. Mensen die hun ziel en zaligheid hebben gegeven om dat project te doen slagen, hopen nu dat de kiemen voor verbetering toch zijn gezaaid. Een troostrijke gedachte. Staat tegenover het militaire fiasco echt een overwinning in een ‘cultuuroorlog’ om de ziel van Afghanistan? En zouden de Taliban daarom water bij de wijn moeten doen? Zijn ze zelf bekeerd?

Het lijkt al te mooi. Diepgaande cultuurverandering is iets van de lange termijn en laat zich moeilijk dwingen of zelfs maar sturen. Het is even moeilijk als via zending of missie een nieuwe godsdienst te verbreiden.

Het DNA van een samenleving is weerbarstig. De vroege geschiedenis van de islam is een voorbeeld. Oudheidkundigen verbaasden zich toen ze woestijnpaleizen van de eerste islamitische erfelijke dynastie, de Ummayaden bestudeerden. Mozaïeken met uitbundig vrouwelijk naakt spotten met de taboes van de latere islam. In die begintijd bleef de leidende cultuur vooralsnog behoorlijk hellenistisch en ook die paleizen straalden dat uit.

Hoop doet leven. Maar een interview van persbureau AP met Afghanistans opperbeul Mullah Nooreddin Turabi wijst bepaald niet op een nieuw, humaan DNA van de Taliban. De man hunkert terug naar zijn glorietijd, het verloren gewaande paradijs van de jaren negentig. Met misschien een enkele cosmetische aanpassing. Zo weet hij nog niet of amputaties, zoals voorheen, in het openbaar zullen plaatsvinden of in de gevangenis. Maar de Taliban zullen deze sancties zeker opnieuw toepassen, wat de wereld ook mag vinden. Want men zal God meer gehoorzaam zijn dan mensen.

Rolmodel Saudi-Arabië vergiet ook graag bloed op parkeerterreinen

Deze scherprechter wil na de militaire triomf ook de ‘cultuuroorlog’ winnen, met het gif van de angst. In de jaren negentig was hij namens het eerste Talibanbewind hoofd van de religieuze politie. Hij was verantwoordelijk voor afhakken van handen en voeten en terechtstellingen in een stadion of bij een moskee. Zijn rolmodel Saudi-Arabië vergiet ook graag bloed op parkeerterreinen. Die optie noemde Turabi niet.

Hij is een zestiger. Bij leven en welzijn kan hij nog vele mensen laten doden of verminken. Kritiek op het strafstelsel van de Taliban veegt hij van tafel. Harde sancties brengen veiligheid en zijn conform Gods wil, luidt zijn boodschap. En bemoeien jullie je trouwens liever met je eigen zaken.

Wel beloofde hij ‘hervormingen’. Niet langer zullen enkel mannen Gods rechters zijn, maar ook religieuze leken en zelfs vrouwen. Onduidelijk blijft of de processen openbaar zullen zijn. In de jaren negentig waren ze dat niet. De berechtingen waren geheim, de executies zichtbaar voor iedereen. Turabi heeft, zegt hij, niets tegen moderne techniek. Immers, mochten de executies opnieuw in de open lucht gaan plaatsvinden, dan kunnen mensen videootjes ervan verspreiden. Dat zal de afschrikking versterken.

Afghanen konden eind vorige week hun smartphones al in stelling brengen. De Taliban hadden in de stad Herat het lijk van een ‘ontvoerder’ opgehangen aan een hijskraan. Een proces, geheim of openbaar, was niet nodig, want de politie had de man al doodgeschoten.

In de rubriek ‘In de schaduw van de minaret’ leest u bespiegelingen over de islamitische wereld van Eildert Mulder, arabist en oud-redacteur van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden