Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wordt dit WK voor vrouwen het WK van de gelijkheid?

Religie en Filosofie

Alexandra van Ditmars

Oranje viert de overwinning op Nieuw-Zeeland door het doelpunt van Jill Roord in blessuretijd. © BSR Agency
Filosofisch elftal

Ruim anderhalf miljoen kijkers zagen dinsdag Oranje zijn eerste wedstrijd winnen op het WK-voetbal voor vrouwen. Betekent de steeds grotere populariteit van het vrouwenvoetbal een nieuwe stap in de gelijkheid tussen man en vrouw?

Het WK vrouwenvoetbal ging vrijdag van start en de Oranjevrouwen lijken serieuzer dan ooit te worden genomen. Voetbalbond KNVB maakte vorige week bekend het salaris voor de internationals na het WK fors te verhogen, zodat die op termijn die van het mannenteam evenaart. Media besteden veel aandacht aan het WK. En dan zijn er nog de commerciële activiteiten, zoals poppetjes van spelers, plaatjes, billboards, reclamespotjes. Decennialang was ‘voetbal’ synoniem voor ‘mannenvoetbal’, maar nu begint vrouwenvoetbal ook mee te tellen. Is dit het WK van de gelijkheid? Wat betekent de populariteit van vrouwenvoetbal voor de emancipatie van vrouwen?

Lees verder na de advertentie

“De opmars van het vrouwenvoetbal is niet te stuiten en dat is fantastisch nieuws voor de gelijkheid tussen man en vrouw”, zegt Marli Huijer, hoogleraar publieksfilosofie aan de Erasmus Universiteit. “Filosoof Martine Prange heeft onderzoek gedaan naar de maatschappelijke impact van vrouwenvoetbal op de Nederlandse samenleving. Ze is nu hoogleraar filosofie in Tilburg, maar was voorheen profvoetbalster. Pranges werk laat zien dat mannen flink hun best hebben gedaan om vrouwen weg te houden bij het voetbalveld. Zo was vrouwenvoetbal begin twintigste eeuw best groot, ook in Nederland. Maar de voetbalbonden, een waar mannenbolwerk, hebben dat toen de kop ingedrukt. Zo weigerden ze competities te organiseren en hebben ze vrouwenvoetbal soms zelfs verboden. Die tijden zijn voorbij: de KNVB staat achter het vrouwenteam en er is veel positieve aandacht voor. De Oranje Leeuwinnen hebben zo een voorbeeldfunctie. Jonge meiden zien dat er maatschappelijke erkenning is voor ambitieuze vrouwen, dat zij fel mogen zijn en dat een vrouwenlichaam niet alleen bedoeld is om soepel en gracieus te bewegen, maar ook bonkig en stoer kan zijn. Dat geeft hen meer vrijheid, doordat hun repertoire aan toekomstmogelijkheden wordt uitgebreid.”

Voorbeeldfunctie

Klaar­blij­ke­lijk is er nog steeds ruimte voor meer voetbal op televisie ofwel kan er geld worden verdiend aan vrouwenvoetbal

Gert-Jan van der Heiden

“Ik betwijfel of de aandacht voor vrouwenvoetbal een teken is van toegenomen emancipatie”, reageert Gert-Jan van der Heiden, hoogleraar metafysica aan de Radboud Universiteit. “Het laat eerder zien dat er klaarblijkelijk nog steeds ruimte is voor meer voetbal op televisie, ofwel dat er geld kan worden verdiend aan vrouwenvoetbal. Maar dat neemt niet weg dat het interessant is dat er aandacht voor vrouwenvoetbal op hoog niveau is. Het kan zijn dat sport hier een voorbeeldfunctie inneemt, maar dat is een bescheiden succes. Vrouwenvoetbal zorgt er niet voor dat die emancipatie doorgetrokken wordt naar andere sectoren in de maatschappij, bijvoorbeeld de politiek."

“Daarnaast valt het me op dat vrouwenvoetbal vaak wordt vergeleken met mannenvoetbal. Het lijkt me beter om dat niet te doen. Laten zien wat een enorme progressie het heeft doorgemaakt, lijkt me relevanter.  Als er sprake is van kwaliteitsverschil in het spel van de mannen vergeleken met dat van de vrouwen, moet dat wel gezegd kunnen worden. Maar dat zal te maken hebben met de stand van ontwikkeling van het vrouwenvoetbal ten opzichte van het mannenvoetbal, niet met of het mannen of vrouwen zijn. Het vrouwenvoetbal moet nog veel inhalen, omdat het nu pas serieus wordt genomen.”

Lieftalliger

Huijer: “De Duitse filosoof Hegel stelde dat onze individualiteit voortdurend in de relatie tot onze omgeving wordt gecreëerd, bijvoorbeeld door de opinies van anderen. Als mensen denken dat vrouwen lieftalliger voetballen, bekijken ze voetballende vrouwen vanuit dat vooroordeel. Dan zullen ze dat steeds bevestigd zien. De wijze waarop wordt gekeken naar de spelers is daarmee bepalend voor de erkenning die zij krijgen. Het gaat hierbij niet alleen om erkenning vanuit de samenleving, maar ook om de eerste trainers met wie meiden te maken hebben, de jongensteams die grapjes over hen maken, ouders die enkel tegen hun dochters zeggen dat ze voorzichtig moeten zijn. Al die kleine interacties met de omgeving zijn bepalend voor hoe meiden zich ontwikkelen. Nu het vrouwenvoetbal meer erkenning krijgt, zullen vrouwen ook daadwerkelijk beter worden.”

De toename van vrouwelijke voetballers zorgt niet voor een afname van mannen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld een toename van vrouwelijke artsen of advocaten

Marli Huijer

Van der Heiden: “Dat denk ik ook. Mensen zijn sociale wezens; de erkenning die iemand krijgt, heeft veel impact op zijn ontplooiing. De manier waarop over vrouwenvoetbal wordt gepraat, vind ik vaak nog steeds luchtiger en grappiger dan bij mannenvoetbal. Dat is een teken dat er nog geen gelijke waardering is. De voetbalwereld is – ondanks wat verschuivingen – nog steeds een mannenbolwerk. Een vrouwenbolwerk daarnaast bouwen, lijkt me geen werkelijke oplossing. Dan blijf je vrouwen reduceren tot hun vrouw-zijn. Terwijl het niet om hun sekse, maar om hun kwaliteiten moet gaan.”

Gelijkwaardige competities

Huijer: “De toename van vrouwelijke voetballers zorgt niet voor een afname van mannen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld een toename van vrouwelijke artsen of advocaten. Die afname van mannen leidt er soms toe dat het aanzien van het beroep daalt en de vergoeding minder wordt, blijkt uit onderzoeken. Voor voetballende vrouwen gaat dat niet op, omdat zij naast de voetballende mannen bestaan. Als hun eisen – zoals hetzelfde salaris als het mannenteam – worden ingewilligd, zal dat de status van het beroep niet doen afnemen. Het gevolg: gelijkwaardige competities voor man en vrouw.”

Van der Heiden: “Dergelijke onderzoeken laten de problematische misogyne structuren in onze samenleving zien. Die moeten we zien te veranderen. Als we vrouwen- en mannenvoetbal van elkaar blijven onderscheiden, houden we de onterechte onderwaardering van vrouwelijke prestaties misschien juist in stand. Werkelijke emancipatie zou zijn: kiezen voor gemengde teams. Of in ieder geval de termen ‘mannenvoetbal’ en ‘vrouwenvoetbal’ af te schaffen en het gewoon over ‘voetbal’ te hebben. Daarmee geef je aan: we kijken naar wat er op het veld gebeurt. En we kijken naar de spelers als voetballers, niet als mannen of vrouwen. Misschien zijn we als maatschappij nog niet aan deze stap toe, maar die zal wel gezet moeten worden om echte gelijkheid tussen man en vrouw te krijgen.”

Filosofisch elftal

In het Filosofisch Elftal legt Trouw een actuele vraag voor aan twee filosofen uit een poule van elf. Lees hier eerdere afleveringen.

Deel dit artikel

Klaar­blij­ke­lijk is er nog steeds ruimte voor meer voetbal op televisie ofwel kan er geld worden verdiend aan vrouwenvoetbal

Gert-Jan van der Heiden

De toename van vrouwelijke voetballers zorgt niet voor een afname van mannen, in tegenstelling tot bijvoorbeeld een toename van vrouwelijke artsen of advocaten

Marli Huijer