Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wie de moed van Rispa kent, heeft de Bijbel écht goed gelezen

Religie en Filosofie

Alain Verheij

© Suzan Hijink

'Wat je als weldenkende 21e-eeuwer kunt leren van de Bijbel', luidt de ondertitel van het nieuwe boek van Alain Verheij, theoloog en speler van Trouws Theologisch Elftal. Op deze pagina een voorpublicatie uit dat boek.

De Bijbel bewaart de stemmen van mensen die we moeten horen, maar die we steeds dreigen te negeren. Een man die deze verhalen bij uitstek voor mij ontsloot was dominee De Groot, een docent op het seminarie (waar Verheij de opleiding tot predikant volgde, red.). De Bijbel zat hem in het bloed, met name het Hebreeuwse deel, dat hij schijnbaar moeiteloos in de oorspronkelijke taal kon lezen. Van hem heb ik de Bijbel met andere ogen leren lezen.

Lees verder na de advertentie

Tijdens een mondeling tentamen waarin mijn Bijbelkennis zou worden getest, stelde dominee De Groot me een bonusvraag: 'Wie is Rispa? Als je het antwoord weet, heb je de Bijbel pas écht goed gelezen.' Ik bleef hem het antwoord schuldig. Rispa is een personage in een vrij onopvallend en kort gedeelte van de Bijbel. Je leest er zo overheen. Maar wie Rispa kent, kent de Bijbel, zei mijn docent.

Koning David laat de Gibeonieten twee zonen en vijf verwanten van Rispa ophangen op een berg

Geen glansrol

Rispa is een bijvrouw van de Israëlitische koning Saul. Dat is op zichzelf al niet zo'n glansrol, maar op het moment dat zij in het verhaal wordt geïntroduceerd is Saul al overleden en staat zijn koningshuis ook nog eens op barsten. Op de troon zit Isboset, de zoon van Saul en een stiefzoon van Rispa, maar niet voor lang. Er is een jonge rivaal die naar de troon dingt - zijn naam is David.

Midden in deze burgeroorlog beschuldigt Isboset zijn eigen legeraanvoerder Abner van seks met Rispa. Dat zou rieken naar een machtsgreep, want Rispa is nog altijd een koninklijke weduwe. Abner reageert zeer beledigd en ontkent alles. Aan Rispa wordt niets gevraagd, maar de ruzie loopt zo uit de hand dat Abner overloopt naar David. Bij wijze van diplomatiek geschenk neemt hij de zus van Isboset voor David mee. Daarmee wedt Abner op het goede paard, want niet veel later valt het hele rijk in handen van koning David.

Rispa ziet machteloos toe hoe de mannen hun ruzies uitvechten over de rug van vrouwen - en in hun kielzog een koninkrijk laten instorten. Maar de Bijbelschrijvers laten haar niet in de vergetelheid van de geschiedenis belanden: zij kiezen voor het perspectief van de onzichtbare vrouw te midden van het mannelijk gekonkel.

Wraak

Vele hoofdstukken later is David stabiel aan de macht en krijgt hij een verzoek van een bevolkingsgroep onder zijn gezag, de Gibeonieten. Tussen deze Gibeonieten en de dode koning Saul bestond een oude bloedvete en ze ruiken hun kans nu er van diens dynastie nog maar weinig over is. Ze vragen David of ze hun wraaklust mogen stillen door zeven van Sauls nakomelingen op te hangen - en dat mag.

Zo raakt Rispa behalve haar echtgenoot en haar maatschappelijke positie als bijvrouw van de koning ook de twee zonen kwijt die ze met Saul had gekregen. Koning David levert hen achteloos uit aan de Gibeonieten, die in de lente twee zonen en vijf verwanten van Rispa ophangen op een berg.

Rispa blijft uit verzet maandenlang naast de rottende lijken van de zeven mannen slapen

Het is een levensverhaal dat druipt van de tragiek. Rispa is een hulpeloos personage dat eerst een achtergrondrol vervult als 'slechts een bijvrouw' van de koning. Later is ze een kwetsbare weduwe om wie een ruzie ontstaat die een koningshuis splijt. Vervolgens is ze een rouwende moeder, de nabestaande van een zinloos wrede politieke executie. Maar nu komt ze in verzet.

Wat Rispa besluit te doen, is ongekend. Ze spreidt een kleed op de rotsachtige bodem en blijft van de lente tot de herfst op die plek slapen, vlak naast de rottende lijken van de zeven gehangenen. De Dwaze Moeder avant la lettre slaapt maandenlang in de open lucht op de harde grond en vecht dag en nacht met een stok tegen de boden van de dood: de wilde dieren en de aasgieren die de lijken willen pikken. Rispa komt in verzet tegen het vernederende lot dat haar kinderen hebben moeten ondergaan in naam van een voortslepende vete, in opdracht van de schaamteloze regeerder.

Als koning David ter ore komt waar Rispa mee bezig is, komt hij tot inkeer en laat hij alle dode lichamen alsnog een eervolle laatste rustplaats geven. De strijd die Rispa heeft geleverd, was er een op het allerhoogste niveau, tegen de allerhoogste prijs en vanuit de allerzwakste positie. Toch heeft ze de koning ermee van gedachten laten veranderen en is haar verhaal uiteindelijk in de Bijbel terechtgekomen. Tegen alle machtsverhoudingen en waarschijnlijkheid in hebben de kroniekschrijvers van het koningshuis van David de dissidente daden van Rispa opgetekend. Omdat zij degene was die in haar recht stond.

Mensonterend

Achteraf begrijp ik steeds beter waarom dominee De Groot toen zei: "Als je weet wie Rispa is, heb je de Bijbel goed gelezen." Met Rispa licht de kern van de Bijbel helder op. Zij verjoeg de mensonterende tekenen van de dood door zichzelf maandenlang dag en nacht in dienst te stellen van een ongekend protest tegen de oneerlijkheid van het lot, van haar koning en van het bloedvergieten.

In haar machteloze positie bleef zij haar gevoel voor rechtvaardigheid en haar liefde voor haar kinderen trouw. Precies deze verhalen verdienen het om naverteld te blijven worden, want de wereld schreeuwt om mensen die kunnen kijken vanuit het gezichtspunt van de Rispa's - en in actie durven te komen met haar koppige moed.

Dit is een ingekorte versie van een van de hoofdstukken uit 'God en ik - Wat je als weldenkende 21e-eeuwer kunt leren van de Bijbel' van Alain Verheij (uitgeverij Atlas Contact, 224 blz, € 18,99) dat morgen verschijnt.

Lees ook: Wie is Alain Verheij?

Theologisch internetfenomeen en enfant terrible Alain Verheij noemt zichzelf Theoloog des Twitterlands, en niet ten onrechte. Hij schrijft uiterst gevatte 'Brieven van God' aan bekende Nederlanders, die erg goed gelezen worden. Soms schopt hij puberaal tegen de kerk, die hij op een ander moment weer gloedvol verdedigt. Wie is hij?


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Koning David laat de Gibeonieten twee zonen en vijf verwanten van Rispa ophangen op een berg

Rispa blijft uit verzet maandenlang naast de rottende lijken van de zeven mannen slapen