Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Weer een misbruikschandaal in de katholieke kerk. Wilt u dit nog wel lezen?

Religie en Filosofie

Stijn Fens

Stijn Fens. © Trouw
Column

Ik vraag het maar. Weer een column over de misbruikschandalen in de katholieke kerk. Dat eeuwige liedje. 

Een groot onderzoek in de Amerikaanse staat Pennsylvania legde deze week weer eens dat hardnekkige probleem bloot: priesters die kinderen misbruikten werd jarenlang de hand boven het hoofd gehouden.

Lees verder na de advertentie

De details zijn huiveringwekkend. Minstens driehonderd priesters, verspreid over zes bisdommen, zouden zich vergrepen hebben aan jongens en meisjes. Het zou gaan om minstens duizend kinderen. Zomaar een voorbeeld uit het rapport: een priester dwong een negenjarige jongen tot orale seks en spoelde diens mond daarna met wijwater.

Begrijpt u de kop boven deze column inmiddels al wat beter? Goed, dan ga ik nog even door.

Kijk nog eens op internet naar de persconferentie van hoofdaanklager Josh Shapiro die het onderzoek in Pennsylvania leidde. Kijk nog eens naar de slachtoffers die achter hem zitten. Huilend, verslagen, verminkt door misbruik dat tientallen jaren geleden heeft plaatsgevonden. Hoor Shapiro nog maar een keer 'mannen van God' zeggen. Hij doelt op de kerkleiders die het misbruik decennialang hebben toegedekt. 'Bisschoppen, kardinalen en anderen werden beschermd en een aantal kreeg zelfs promotie'. En vast ook een dertiende maand.

Diezelfde kerkleiders putten zich nu uit in excuses en vragen om vergeving. Herhaling van zetten. Ik kan er niet meer naar kijken. Diezelfde kerkleiders deden er ook alles aan om het onderzoek van Shapiro te dwarsbomen. Het toedekken willen toedekken.

Vlek op vlek.

Ooit vroeg ik aan een medewerker van Radio Vaticana - de radiozender van de paus - waarom hij en zijn collega's bij nieuws over misbruik altijd achter de feiten aanliepen. Hij keek me indringend aan. "Stijn", zei hij, "als jouw vader je moeder mishandelt, ga je toch ook niet bij de buren aanbellen om het ze te vertellen?" Die mentaliteit dus. Valt blijkbaar niet uit te bannen.

Misschien moet de kerk eens beginnen misbruik op de eerste plaats als misdrijf te zien en pas dan als een zonde

Celibaat

De reacties op sociale media van sommige Nederlandse katholieken op de zoveelste rel in de eigen kerk, kwamen mij ook al overbekend voor. 'Het heeft allemaal niets met het celibaat te maken, want in de sportwereld komt misbruik toch ook voor'. Dat laatste klopt, maar zoals priester Antoine Bodar deze week op de vaderlandse televisie zei (waar zou de katholieke kerk in dit land toch zijn zonder deze man): "In de kerk leren wij hoe de mensen zich moeten gedragen. Als je dan zelf het voorbeeld niet geeft, verlies je al je geloofwaardigheid."

Iemand anders zei, op Facebook: 'Het celibaat is een bijbelse spiritualiteit.' Ook correct. Maar dan wel een die door nogal wat priesters slecht beheerst wordt. Het celibaat is maar moeilijk aan te leren. Dan helpt het als je er talent voor hebt en dat bezitten lang niet alle geestelijken. Toch maken diezelfde celibataire mannen nog altijd de dienst uit in de kerk.

En daar wringt de schoen. Uiteindelijk belemmert die klerikale cultuur in de katholieke kerk dat er werkelijk iets verandert. Paus Franciscus hekelt regelmatig het klerikalisme in de kerk. "Clerici voelen zich superieur, zij staan ver van het volk. Zij hebben geen tijd om naar de armen te luisteren, naar de lijdenden, de gevangenen, de zieken", zei hij een tijdje geleden.

Transparante kerk

Maar je zou willen dat de paus daar zelf eens actie op ondernam, door prelaten die de klerikale cultuur belichamen tegen het licht te houden. Zoals kardinaal Angelo Sodano, de inmiddels 90-jarige deken van het kardinalencollege. Kampioen wegkijker van het Vaticaan. Hij omschreef de berichtgeving in de pers over misbruik ooit als 'geklets van het moment' en wilde van het probleem eigenlijk niet veel weten. Hij is nog altijd in functie.

Het Vaticaan reageerde 'met schaamte en spijt' op het rapport uit Pennsylvania. Herhaling van zetten. Misschien moet de kerk eens beginnen misbruik op de eerste plaats als misdrijf te zien en pas dan als een zonde. Uiteindelijk kan de kerk alleen maar veranderen als overal ter wereld bisschoppen worden benoemd die zich niet meer door het celibaat superieur wanen en werkelijk luisteren naar lijdenden, gevangenen en slachtoffers. Zo ontstaat ook een andere, meer transparante kerk.

Paus Franciscus moet nu zijn gezag laten gelden. Om te beginnen door zelf 'doofpotbisschoppen' te ontslaan en niet te wachten op hun eigen ontslagaanvraag.

Hij moet nu echt iets doen: zijn nalatenschap staat op het spel.

Lees ook:

Schokkende getuigenissen van misbruik door katholieke leiders in Pennsylvania

Een opzienbarend rapport dat deze week verscheen, laat zien hoe rooms-katholieke kerkleiders grootschalig misbruik door priesters in de staat Pennsylvania decennialang toedekten.

Waarom treedt de paus niet harder op bij al die misbruikzaken?

Met het vertrek van de Amerikaanse aartsbisschop Theodore McCarrick, eind juli, bereikten de slepende schandalen in de rooms-katholieke kerk een voorlopig dieptepunt. Waarom grijpt de huidige paus Franciscus niet harder in?

Columnist Stijn Fens schrijft over katholicisme. Al zijn eerdere columns vindt u hier terug.

Deel dit artikel

Misschien moet de kerk eens beginnen misbruik op de eerste plaats als misdrijf te zien en pas dan als een zonde