Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

We willen geen rust maar een zinvol bestaan

Home

Henk Steenhuis

© x

Rust is het thema van de Maand van de filosofie, die vandaag begint. Het thema is natuurlijk niet gekozen omdat we z’n allen zo’n pastoraal leventje leiden, maar omdat onrust een terugkerend thema is in ons jachtige bestaan. De wereld draait steeds sneller door, waarbij het gevaar op de loer ligt dat we doordraaien, met een burn-out als gevolg.

Vreemd genoeg horen we deze jeremiade al eeuwenlang. In zijn gelauwerde boek Rusteloosheid; Pleidooi voor een mateloos leven citeert medicus en filosoof Ignaas Devisch de Toscaanse koopman Marco Datini (1335-1410), die in 1399 aan zijn vrouw schrijft: “Omdat ik me het ziekbed in gewerkt had, en niet gedaan heb wat ik kon en had moeten doen (…) wil ik je er nog maar even aan herinneren dat ik voor geen enkele prijs wil doorgaan met het leven dat ik geleid heb. Ik zal niet meer zo hard werken.”

Lees verder na de advertentie
De wereld draait steeds sneller door, waarbij het gevaar op de loer ligt dat we doordraaien, met een burn out als gevolg

Als we die belofte al meer dan zes eeuwen doen, is die zo loos als het alarm op de eerste maandag van de maand. Er moet iets anders aan de hand zijn. Het boek van Devisch - bekroond voor het beste spirituele boek van 2016 en nu ook genomineerd voor de Socrates wisselbeker voor het beste filosofische boek van jaar – probeert te beantwoorden wat er dan wél aan de hand is.

Devisch verwijst daarbij uitvoerig naar de Franse wiskundige en filosoof Blaise Pascal (1623-1662). “We streven naar een rustig leven,” zegt Pascal, “door te strijden tegen het een of ander dat in de weg staat, en als we het uit de weg hebben geruimd, wordt de rust ondraaglijk door de verveling die ze veroorzaakt. We moeten daaraan ontsnappen en kunnen niet anders dan om drukte smeken.”

Dit briljante citaat maakt ook begrijpelijk waarom tegenover de burn-out de net zo rap opstomende bore-out staat. We maken ons te druk, zoeken rust, vinden rust, met als gevolg dat de verveling toeslaat en we om onrust smeken.

Oplossing

Valt er uit deze treurige tredmolen te ontsnappen? Devisch schetst een begin van een oplossing. Het probleem is naar zijn idee niet de tijdsdruk of de hedendaagse versnelling, maar het ‘ontbreken van de mogelijkheid onze dagen op een zinvolle manier in te richten.’ Hij denkt daarbij aan zinloze functioneringsgesprekken of aan de zoveelste changemanager die de boel komt opengooien, of aan institutionele rapporten die onder grote tijdsdruk geschreven maar door niemand gelezen worden.

Niet rust of onrust doen ertoe, maar zin of zinloosheid

“Zinvolheid,” concludeert Devisch, “is een veel belangrijke criterium om over tijdsdruk en oververmoeidheid te praten dan de opdeling tussen arbeid en vrije tijd of dan de snelheid waarmee we sommige dingen moeten doen.”

Niet rust of onrust doen ertoe, maar zin of zinloosheid. Daarmee wordt het leven trouwens niet eenvoudiger. Misschien is het wel makkelijker klagend over drukte voort te rennen, en te dromen van een second life na je pensionering à la campagne in la douce France, dan je dagelijkse bestaan een zinvolle zwenk te geven. Van René Gude heb ik geleerd dat je zingeving ambachtelijk moet aanpakken. En dat is hard werken, vergt dagelijkse training waarbij je geregeld genadeloos op je plaat gaat, maar het heeft niets met rust te maken.

De Maand van de Filosofie wordt 2 april geopend in boekhandel Donner in Rotterdam. Zie: https://www.donner.nl/opening-maand-van-de-filosofie

Deel dit artikel

De wereld draait steeds sneller door, waarbij het gevaar op de loer ligt dat we doordraaien, met een burn out als gevolg

Niet rust of onrust doen ertoe, maar zin of zinloosheid