Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat zit er achter die boze verongelijktheid?

Religie en Filosofie

Wolter Huttinga

© X
RECENSIE RELIGIE

Theo Hobsons gelovig humanisme
Rick Benjamins (red.)
Skandalon, 160 blz., € 17,50
★★☆☆☆

De auteurs

Lees verder na de advertentie

Rick Benjamins is docent dogmatiek en bijzonder hoogleraar vrijzinnige theologie aan de Protestants Theologische Universiteit. Met enige regelmaat haalt hij buitenlandse theologen voor het voetlicht die het verdienen ook in Nederland gelezen te worden en die een impuls kunnen geven aan het liberaal-christelijke gedachtengoed. Deze keer Theo Hobson, een Engels protestants theoloog die zelf meewerkte aan deze bundel, een inleiding in zijn denken.

Thematiek

Pakweg driekwart van het boek is gevuld met wat je Hobsons echte werk kunt noemen: opiniërende artikelen in kranten en op web­sites. Hobson staat met één been in de academische wereld, maar is als theoloog vooral journalistiek actief. Deze artikelen worden gevolgd door een stevige inhoudelijke samenvatting van Hobsons werk door Rick Benjamins, die tot slot nog een interview met hem houdt.

Hobson is fel en intelligent en een vurig verdediger van het protestantisme

Wat is nu de pointe van het werk van deze veelzijdige denker? Hobson noemt het seculier humanisme de belangrijkste vrucht die we vandaag de dag kunnen plukken van onze protestantse traditie. Hij eert het protestantisme en wil het ook graag overeind houden tegenover het katholicisme dat hij vreest als te autoritair en institu­tioneel. Het protestantisme eert de vrijheidscheppende ruimte van het Woord en riep daarmee het humanisme in het leven. Tegelijk, ontdekte Hobson ook pas later, moeten protestanten hoognodig het ­rituele, het vierende en cultische karakter van het geloof weer opnieuw gestalte leren geven.

Protestantse verwarring

Wat na lezing vooral achterblijft, is de ongekende ingewikkeldheid van het protestantse probleem. Hobson schrijft erg stellig, maar zijn polemische toon kan niet verhullen dat hij ook zelf in verwarring is. Wat is liberaal protestantisme nu eigenlijk? Heeft het een eigen stem of vorm? Heeft het toekomst? Dat zijn goede vragen en Hobson heeft er ongeveer zijn levenswerk van gemaakt ze te beantwoorden. Maar de antwoorden zijn tamelijk gekunsteld – bovengenoemd pleidooi voor een uitbundig ‘vierend’ liberaal protestantisme nog het meest. Hobson is erg goed in het polemiseren tegen posities die hij verkeerd vindt of die een onjuiste analyse geven. Maar in begrijpelijke termen aangeven waar liberaal protestantisme nu voor staat, is ook voor hem een onmogelijke opgave. Of toch: het mag de levensbeschouwelijke bodem aanleveren voor seculier humanisme.

Gepeperde zinnen

Polemisch uit de hoek komen, laat dat maar aan Hobson over. Wat te denken van een artikel onder de kop ‘Homovriendelijk christendom is een zelfgenoegzame subcultuur geworden’? Daar gaan we: ‘Het heeft geleid tot de voortzetting van een nogal slappe vorm van ­liberalisme die spreekt van zelfhulp­therapie en politieke ­correctheid. Het feminisme heeft hier natuurlijk ook aan bijgedragen. Accepteren wie je bent, het narratief van homorechten (en van feministen), zou niet verward moeten worden met christendom, dat leert dat je ernaar moet streven heel veel beter te worden dan je bent. Het wijst het christendom in de richting van de softe spiritualiteit.’

Reden om dit boek niet te lezen

© X

Bovenstaand citaat is kruidig, maar roept ook vragen op. Er valt nog heel wat uit te diepen en door te vragen naar aanleiding van dergelijke beweringen. Waarom is het christendom dan precies meer dan een seculier emancipatiediscours? En stel dat Hobson zijn eigen suggestie zou doorvoeren, zou het dan niet weer bij iets veel orthodoxers uitkomen dan hij prettig vindt? Steeds wanneer Hobson iets positief uiteen kan gaan zetten is zijn artikel alweer afgelopen. Een ­artikel waarin hij de nieuwe atheïsten aanvalt, eindigt met de zin: ‘Het is nu tijd voor een serieuze discussie’. Prima, maar jammer dat die buiten het artikel valt. De harde en vaak rancuneuze toon maken Hobsons schrijfsels soms lastig verteerbaar. Hij kan scherp analyseren, maar je vraagt je af of er meer achter zit dan boze verongelijktheid.

Reden om dit boek wel te lezen

En toch leest het lekker weg. Hobson zou een geweldige Trouw-columnist zijn: fel en intelligent en een vurig verdediger van het protestantisme. De ene keer kan hij heel anders klinken dan de andere, maar je hebt altijd iets om je over op te winden. Benjamins schreef een heldere inleiding op Hobsons denken. Dit boek geeft een goed beeld van deze theoloog.

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Deel dit artikel

Hobson is fel en intelligent en een vurig verdediger van het protestantisme