Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat te doen met de positie van vrouwen? De christelijk gereformeerde kerk spreekt openlijk van een crisis

Religie en Filosofie

Maaike van Houten

Vrouwendag 2016 bij de Christelijke Gereformeerde Kerken in Bunschoten. © Hollandse Hoogte / Jaco Klamer

Conservatieven en progressieven binnen de Christelijk Gereformeerde Kerken zijn verdeeld over de positie van de vrouw. Een groeiend aantal gemeenten wil vrouwen niet langer weren van de kansel en uit de kerkeraad.

De discussie over de positie van vrouwen in de orthodoxe Christelijke Gereformeerde Kerken werkt zo splijtend dat openlijk van een crisis wordt gesproken. De christelijke gereformeerden in Nieuwegein gaan tegen de regels in nog voor de zomer de eerste vrouwen in de kerkeraad bevestigen, een route die de rector van de eigen theologische universiteit bestempelt als zondig.

Lees verder na de advertentie

Hoeveel ‘pijn’ beide partijen ook zeggen dat het doet, het gaat hard tegen hard in de Christelijke Gereformeerde Kerken, een orthodox kerkgenootschap met ruim 70.000 leden en 180 kerken. Aan de ene kant staan de CGK-gemeenten die zich volledig kunnen vinden in het officiële standpunt dat alleen mannen dominee en lid van het kerkbestuur kunnen worden. 

De gemeenten in Arnhem en Nieuwegein willen de ruimte om plaatselijk de eigen koers te bepalen

Tegenover hen staat een groeiend aantal gemeenten dat vrouwen niet langer wil weren van de kansel en uit de kerkeraad. Meestal zijn dat kerken die intensief samenwerken met de Nederlands Gereformeerde Kerk, ook behoudend, maar wél voor de vrouw in het ambt.

Ingetrokken toestemming

Lang heeft deze progressievere vleugel zich neergelegd bij de leer van het landelijke CGK-verband, maar die tijd is geweest. Vorig jaar stelde de Kruiskerk in Arnhem het ambt open voor vrouwen, zoals het officieel heet. Deze kerk had daarvoor toestemming van het regionale bestuur, maar na bezwaren uit conservatieve hoek werd die toestemming weer ingetrokken. Arnhem heeft nu het bovenregionale bestuur om een oplossing gevraagd. Dat vergadert woensdag. In elk geval tot dan zit Arnhem in de wachtstand.

Ook in Nieuwegein is het geduld op. Maar anders dan Arnhem, volgt deze gemeente niet de geëigende procedures. In deze stadse omgeving kan de kerkenraad het volgens woordvoerder Wim Groeneweg eenvoudigweg niet langer uitleggen dat vrouwen geen bestuurlijke functies mogen hebben. De kerkenraad van deze samenwerkingsgemeente heeft vacatures. Vrouwen mogen zich daarvoor melden, de leiding gaat zelfs actief op zoek naar vrouwen.

Het landelijk bestuur van de CGK vergadert in november over de kwestie. Arnhem noch Nieuwegein vindt dat alle CGK-gemeenten vrouwen moeten gaan toelaten in het ambt. Zij willen alleen de ruimte om plaatselijk de eigen koers te bepalen.

De kans dat zij die mogelijkheid krijgen, lijkt vooralsnog klein. Conservatieven gebruiken de kerkelijke procedures om hun bezwaren te uiten tegen gemeenten die een toleranter vrouwenbeleid voorstaan. En ook de kerkelijke zwaargewichten doen hun werk. Oud-synodevoorzitter Peter Buijs en de rector van de christelijke gereformeerde theologische universiteit, Herman Selderhuis, namen vorig jaar al openlijk afstand van diegenen die willen afwijken van het landelijk verbod.

Onkerkelijk en naar mijn gedachte zondig om besluiten die we biddend, bij een open Bijbel en na overleg samen genomen hebben, naast je neer te leggen

Herman Selderhuis, rector Theologische Universiteit Apeldoorn

Crisis

Vorige week zette Selderhuis dat standpunt in een felle rede voor ambtsdragers kracht bij. Niemand is verplicht om christelijk gereformeerd te zijn, zei hij, maar als je dat wel bent, dan heb je je aan regels te houden. Hij noemde het “onkerkelijk en naar mijn gedachte zondig om besluiten die we biddend, bij een open Bijbel en na overleg samen genomen hebben, naast je neer te leggen”.

Zijn woorden kregen nog meer lading doordat hij sprak van een crisis in de kerk. Dat is over het algemeen een kwalificatie die door buitenstaanders aan een situatie wordt gegeven. Nu komt die van binnenuit, en dat van een hoogleraar: de woorden van zo’n gezaghebbend voorman zijn in orthodoxe kerken, zoals de christelijke gereformeerde, meestal van grote invloed op de achterban.

Selderhuis vindt dat de partijen weer bij elkaar moeten worden gebracht. Zijn oplossing: zet de besluiten op de pauzeknop, ga in gebed en daarna in gesprek. De rector is naar eigen zeggen vorige week bedolven onder positieve reacties. Maar in Nieuwegein hebben ze geen fiducie in een nieuwe ronde. Daar staat volgens de woordvoerder de pauzeknop al zolang aan dat het veertje heeft losgelaten. De kerk loopt met het eigen vrouwenbeleid wel het risico dat ze uit het landelijk verband wordt gezet. Zelf lopen ze niet weg, zegt Groeneweg, die zich ‘door en door’ christelijk gereformeerd voelt. “Laat zij ons maar wegsturen. Dat is wel een héle verantwoordelijkheid, om te zeggen dat wij níet christelijk gereformeerd zijn.”

Lees ook:

Christelijke gereformeerden willen toch geen vrouw op de kansel

Het regionale bestuur Apeldoorn van de christelijke gereformeerde kerken is op zijn schreden teruggekeerd. Aanvankelijk gaf het de CGK-gemeente in Arnhem toestemming vrouwen te zoeken voor de kerkenraad of voor het predikantschap. Maar na bezwaren voegt dit bestuur zich weer naar de landelijke regels: het mag toch niet.

Mogen vrouwen op de kansel?

In Arnhem wil de christelijke gereformeerde gemeente al heel lang vrouwen dezelfde positie geven als mannen. Maar het landelijke kerkbestuur van de CGK-kerken heeft bepaald dat vrouwen geen dominee mogen worden, en ook geen lid van de kerkenraad. Arnhem probeert dat nu te veranderen.

Deel dit artikel

De gemeenten in Arnhem en Nieuwegein willen de ruimte om plaatselijk de eigen koers te bepalen

Onkerkelijk en naar mijn gedachte zondig om besluiten die we biddend, bij een open Bijbel en na overleg samen genomen hebben, naast je neer te leggen

Herman Selderhuis, rector Theologische Universiteit Apeldoorn