Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat de filosoof van voetbal kan leren

Religie en Filosofie

René ten Bos

Sergio Ramos van Real Madrid (links) blesseert Mohamed Salah van Liverpool in de finale van de Champions League in Kiev. Ramos is geniaal, vindt René ten Bos. © AP

Denker des Vaderlands René ten Bos is voetballiefhebber. Hij becommentarieert komende weken voor Trouw het wereldkampioenschap voetbal, dat morgen van start gaat.

"Filosofie heeft meer aan voetbal dan voetbal aan filosofie." Denker des Vaderlands René ten Bos zegt het meteen maar. Filosofie kan iets opsteken van voetbal, meent hij, veel meer dan andersom.

Lees verder na de advertentie

"Zo leren wij, gewone stervelingen, door het voetbal het tragische in het leven kennen, wat aangrijpend is of diep treurig. Denk aan de keeper van Liverpool, Loris Karius, na afloop van de verloren Champions League-finale van dit jaar tegen Real Madrid: alleen, verlaten, zittend op het gras, treurend over zijn fouten. Maar in voetbal leer je ook om te gaan met onverdiende winst of met het idee dat pech constant om de hoek ligt - we praten nog steeds over het schot op de paal van Rob Rensenbrink in de finale van 1978. Voetbal is de perfecte metafoor voor ons leven, dat de gemoederen de komende weken constant zal verhitten.

Het geniale van Ramos zit in dat onzichtbaar geniepige

"Ik was als kind altijd met een bal in de weer. Mijn vader hield niet van voetbal. Mijn stoere helden, Johan Neeskens, Wim Suurbier - mijn vader vond het zeikstralen. Hij hield van echte vechtsporten, Grieks-Romeins worstelen. Van de weeromstuit begon ik een liefde voor voetbal te ontwikkelen. Ooit ben ik zelfs gescout. Maar ik begon als tiener al een buikje te ontwikkelen, waardoor mijn handelingssnelheid te laag werd. Ik heb er wel voor gezorgd dat de techniek van mijn zoon goed is, ik heb eindeloos balletjes opgegooid, die hij onder controle moest krijgen. Maar zijn voetbalcarrière zit in het slop: te blessuregevoelig.

"Daarom kijken we samen. Ook naar de groepswedstrijden. Ik verwacht dat die saai worden. Zuinig spelend zullen grote landen als Spanje en Duitsland naar de volgende ronde willen komen. Bij die landen kijk ik wel naar speciale spelers. Naar Real Madrid-speler Sergio Ramos bijvoorbeeld, de man die er verantwoordelijk was dat Liverpool-ster Mohammed Salah tijdens de Champions League-finale geblesseerd het veld moest verlaten, de man ook die een 'elleboog' uitdeelde aan keeper Karius, die daardoor een hersenschudding opliep en zijn beroemde blunders maakte."

Marco van Basten

"Ramos is voor mij een geniale held. Je kunt zeggen: de overtreding op Salah was niet ernstig, Salah viel daarna ongelukkig. Het vreemde is: dat gebeurt bij Ramos vaker, zonder echt opzichtige overtredingen schakelt hij tegenstanders uit. In mijn boek 'Het geniale dier' laat ik zien dat het geniale juist het onzichtbare is, het niet-transparante. Wij willen de wereld inzichtelijk maken, begrijpelijk, transparant. Het geniale van het dier is zijn onzichtbaarheid. Zoals Herakleitos, een van de eerste Griekse filosofen al zei: 'De natuur houdt ervan zich te verbergen'. Het geniale van Ramos zit in dat onzichtbaar geniepige. Marco van Basten had dat ook, die gebruikte in het geniep ook trucs om zich staande te houden tegen keiharde Duitse verdedigers.

"Voor trainers moet Ramos een zegen zijn: geniale verdediger en een ijzersterke kopper, waardoor hij in het zestienmetergebied van de tegenstander constant gevaar sticht. Kopduels zijn luchtgevechten. Daar wordt getrokken, getrapt, geduwd; in het zestienmetergebied heerst het gewoonterecht op een pure manier die je in de dagelijkse werkelijkheid misschien alleen tegenkomt in het verkeer. Natuurlijk fluit de scheidsrechter soms voor een overtreding, maar het meeste blijft onbestraft, zoals de elleboog van Ramos.

Hoe doet Marokko het? Ik hoop goed. Neem Hakim Ziyech: wat een finesse, wat een techniek

"Behalve geniaal noem ik Ramos ook een held. Sommigen schrikken daarvan. Een held is iemand die bereid is om de hele wereld tegen zich in het harnas te jagen, in ruil waarvoor hij een groot succes binnenhaalt. Een held binnen het voetbal is een speler aan wie iedereen een hekel heeft, behalve spelers en supporters van het eigen team. Het puurste voorbeeld daarvan is de Portugees Ronaldo. Ik heb ook een hekel aan zijn gebaartjes, maar hij inspireert talloze jongens. Door discipline en hard werken heeft hij, uit de armoede gekomen, zich opgewerkt tot wereldvoetballer.

"Wij willen universele helden. Maar die bestaan niet. De held veroorzaakt altijd controverse. Kijk naar Odysseus, die het paard van Troje bedacht. Behalve als held wordt hij gezien als een slimme, sluwe bedrieger."

Te dom

"Sluw en slim, dat past bij het moderne voetbal, dat veel intelligenter geworden is. Dat bleek ook uit de documentaire 'De staat van Oranje' van de NOS. Daar hoorde ik het volgende: 'De Duitse voetballer is beter opgeleid dan ooit. Van de 23 Duitse WK-gangers hebben er dertien een vwo-diploma. Bij Nederland is dat er tijdens hetzelfde WK van 2014 maar eentje.' Dat verklaart ook waarom wij er niet bij zijn: we zijn gewoon te dom.

"Ik kijk de komende weken wie zich tot held ontwikkelt. Maar ook wie de slimme spelers zijn. Hoe doet Marokko het? Ik hoop goed. Neem Hakim Ziyech: wat een finesse, wat een techniek. Ik hoop dat hij zich nu staande houdt, nu hij geen last heeft van Ajaxsupporters die hem uitjoelen.

"De Kroatische voetballer Luka Modrić is voor mij ook zo'n speler, niet zo groot, wel sterk, en de intelligentie spat er vanaf. Slimmigheid fascineert mij meer dan brute kracht. Zo kijk ik ook liever naar individueel esprit dan naar voetbalmachines, zoals het Zuid-Korea van Guus Hiddink, dat in 2002 de halve finale wist te halen. Chapeau Guus, maar het spel was niet om aan te gluren. Toch fascineert tactiek me wel, coaches als Hiddink, maar ook José Mourinho of Antonio Conte ontwerpen concepten, ontwikkelen visies, strategieën, of opperen ideeën waar wij filosofen alleen maar jaloers op kunnen zijn."

Lees ook: Ik heb zin in dit Marokko. Ik heb zin in dit WK voetbal

Abdelkader Benali volgt het Marokkaanse elftal tijdens het WK in Rusland: "Ziyech is geen tank. Ziyech is een rasdribbelaar die elk voetbalprobleem wil oplossen met finesse en techniek."

Deel dit artikel

Het geniale van Ramos zit in dat onzichtbaar geniepige

Hoe doet Marokko het? Ik hoop goed. Neem Hakim Ziyech: wat een finesse, wat een techniek