Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waarom het eten van vlees 'totaal immoreel' is

Religie en Filosofie

Henk Steenhuis

© ANP
interview

In de Nationale Week Zonder Vlees buigt de Denker des Vaderlands, René ten Bos, zich over de vraag of er diervriendelijk vlees bestaat. 'Er is geen enkele manier om vlees eten te legitimeren of te rechtvaardigen.'

In Amsterdam hangen stoplichten vol met kleine stickers: 'Diervriendelijk vlees bestaat niet!' De sticker is niet nieuw, wellicht duikt hij nu weer op vanwege de Nationale Week Zonder Vlees, die maandag begonnen is. 

Lees verder na de advertentie

Het is een initiatief van vegetariër Isabel Boerdam, in samenwerking met tientallen voedselproducenten en supermarkten. Omdat elke dag vlees eten niet meer van deze tijd zou zijn, promoten de initiatiefnemers een 'flexitarisch' eetpatroon. Denker des Vaderlands René ten Bos gaat nog een stap verder. Hij ziet geen enkele reden om vlees te eten.

Ik ben vegetariër geworden uit ge­zond­heids­re­de­nen, en vanwege de walging bij de slacht

René ten Bos

Bestaat diervriendelijk vlees echt niet? Neem de schapen op de dijken in Texel. Die lopen er omdat er geld aan verdiend wordt door de boeren. Worden die beesten niet meer gegeten, dan bestaan ze niet meer. Is het niet diervriendelijker ze wel te laten bestaan, wel op te eten, en op een biologische diervriendelijke manier aan hun einde te laten komen?

"Nee. Er bestaat geen diervriendelijk vlees. Die schapen die jij wilt opeten, gaan ten koste van een hele hoop andere diersoorten.

"De Franse auteurs Jean-Baptiste Fressoz en Christophe Bonneuil schreven het prachtige boek 'L'Evénement Anthropocène'. Daarin laten ze zien dat van de biomassa aan zoogdieren (dat is het totale gewicht aan zoogdieren in de wereld), 35 procent door de mens wordt ingenomen en 61 procent door vee dat door de mens wordt geconsumeerd. Slechts 4 procent is nog wild.

"Dat percentage wilde dieren neemt verder af: men schat dat er rond 2100 nog slechts 2 procent wilde dieren zijn, vooral knaagdieren. Een krankzinnige verhouding."

Waarom kan dat geen prima verhouding zijn?

"Je zou uit evolutionair perspectief kunnen zeggen dat koeien en schapen succesvoller zijn dan al die andere beesten, juist omdat ze zich, paradoxaal genoeg, zo slaafs hebben aangepast aan het gedrag van mensen."

Zo bezien bestaat er dus wél diervriendelijk vlees.

"Dat is één mogelijk argument vóór diervriendelijk vlees. Er zijn veel meer argumenten tegen diervriendelijk vlees. Zo draagt de veeteelt zo'n 10 procent bij aan de uitstoot van broeikasgas, en die schapen van jou zijn minstens zo erg als koeien. Het doorslaande succes van de soort schaap is een ramp voor de andere diersoorten, en dus ook een ramp voor de voedselketen.

"Komt nog bij, dat 'diervriendelijk vlees' ervan uitgaat dat het vriendelijk voor het dier is eerst te grazen en dan te worden geslacht. Meestal is vee redeloos en dom; het graast blijmoedig, redeloos en dom op die dijk. Maar op het moment dat beesten geslacht worden, beginnen ze lawaai te maken, omdat ze doorhebben wat er gebeurt. Dat heet vocalisering."

Zou dat blijmoedig door de weide lopen niet kunnen opwegen tegen dat éne moment van zo diervriendelijk mogelijk slachten?

"Je vraag doet me denken aan de sciencefictionfilm 'Time Machine' uit 2002, naar een roman van H.G. Wells. De wetenschapper Alexander Hartdegen komt met zijn tijdmachine 800.000 jaar in de toekomst terecht, in een ogenschijnlijk gelukkige samenleving. Hij ontmoet daar de Eloi, eenvoudig levende mensen. De mensheid blijkt zich tot twee soorten te hebben beperkt: de mooie maar domme Eloi, de andere soort bestaat uit de agressieve en beestachtige Morlocks, vleeseters die zich voeden met de Eloi. Af en toe gaat er een sirene af, die de Eloi hypnotiseert, waarna ze vrijwillig een grot inlopen om vermoord en opgegeten te worden.

"Onze tijdreiziger probeert uit alle macht te voorkomen dat de Eloi zich als makke schapen naar de slachtbank laten voeren. De film schetst jouw dilemma.

"Ik vermoed dat als jij het schaap zou vragen een kostenbatenanalyse over zijn bestaan te laten maken het een ander antwoord geeft dan waarop jij hoopt. Trouwens, als jij het schaap zo'n vraag zou willen stellen, veronderstel je een redelijkheid bij het dier, die je ertoe zou moeten bewegen het beest niet te slachten en te eten."

U eet vlees noch diervriendelijk vlees?

"Nee. Dat komt vooral doordat ik in slachthuizen gewerkt heb. Geef mijn portie maar aan Fikkie."

U laat uw portie niet staan uit milieuoverwegingen?

"Aanvankelijk niet, ik ben vegetariër geworden uit gezondheidsredenen, en vanwege de walging bij de slacht."

Vegetariër worden uit milieuoverwegingen blijft lastig. Wat belasten mijn Texelse schapen nou onze planeet?

"Deze vraag heeft te maken met wat bekend staat als de sorites paradox: op welk moment wordt een korrel zand een zandhoop? Om het milieu te ontlasten moeten we geen vlees meer eten, geen vliegtuigen nemen, geen auto meer rijden. Maar jouw individuele gedrag is statistisch gezien totaal irrelevant. Wanneer draagt jouw kruimeltje bij aan de hoop zand? Als jij een keertje een schaap opeet, is dat niet relevant - al vind ik het sneu voor het schaap. De voorspellingen zijn dat de vleesconsumptie wereldwijd - dus niet híer, maar wereldwijd - gaat verdubbelen. Dat zal de druk op de planeet alleen maar vergroten."

Als je die schapen van de dijk laat verdwijnen, lost dat het probleem niet op: kaas, aubergine, avocado - het is allemaal slecht voor het milieu.

"Het is lastig om massaproductie op het gebied van voedsel te bewerkstelligen die het milieu ontziet. Maar dat geldt toch vooral voor vlees. Er is geen enkele manier om vlees eten te legitimeren of te rechtvaardigen. Vlees eten is totaal immoreel."

Die Week zonder vlees begon op de dag dat ook de inschrijvingstermijn voor dertig dagen zonder alcohol verliep. Te laat met aanmelden voor een van deze acties? Dan is er volgende maand voor iedereen die iets goeds wil doen de Wandel naar je Werk-dag, een maand later gevolgd door de Fiets naar je Werk-dag. Er komen nog dagen voor veganisme en vegetarisme en een bewuste visweek. Voor de rokers is er in de herfst het bekendste voorbeeld op de goed-doenkalender: Stoptober. Maar baten zulke acties ook?


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Ik ben vegetariër geworden uit ge­zond­heids­re­de­nen, en vanwege de walging bij de slacht

René ten Bos