Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Voetbalgeluk is: een doelpunt maken en het gevoel krijgen dat je klaarkomt

Religie en Filosofie

Peter Henk Steenhuis

Denker des Vaderlands René Bos vond de knuffelpartij nahet winnende doelpunt van Harry Kane namens Engeland tegen Tunesië schaamteloos. "Ik hoop dat Engeland snel uitgeschakeld wordt. Hedonisten zijn het. Bah." © Photo News
COLUMN

Denker des Vaderlands René ten Bos is voetballiefhebber en becommentarieert het WK. Hij kijkt naar heldendom en tragiek, naar individu en collectief, naar het stadion, het publiek, de warmte, de kleding, naar essentie en randzaken. Vandaag: brengt de bal ons geluk? 

Filosofen zeggen vaak dat het een ethische taak van de mens is te streven naar geluk. De Griekse filosoof Aristoteles spreekt zelfs van de plicht om gelukkig te worden. Helpt voetbal hierbij? Wie huilende keepers op de grond ziet zitten na een fatale blunder, kan er zo z’n bedenkingen bij hebben. Maar wie de uitzinnigheid van spelers na een doelpunt ziet of de collectieve blijdschap na de verovering van een belangrijke prijs denkt vanzelf dat voetbal en geluk een bepaald soort relatie hebben. Er zijn voetballers die beweerden dat het maken van een doelpunt een grotere kick geeft dan een orgasme. Zoiets roept vragen op over welke vormen van geluk het hier gaat.

Lees verder na de advertentie
Ik hoop dat Engeland snel uitgeschakeld wordt. Hedonisten zijn het. Bah

Er zijn twee belangrijke definities van geluk. De Grieken gebruikten voor geluk graag het woord eudaimonia, dat je zou kunnen vertalen met ‘een toestand van gelukzaligheid’. Het woord bestaat uit twee delen: eu, dat ‘goed’, en daimon dat ‘demon’ betekent. Wie ‘eudaimon’ heeft, wordt bezeten door een goede demon. Die demon is iets in je dat niet van jezelf is in de zin dat je het controleert. De Romeinen gebruikten er later het woord ‘genius’ voor. ‘Indulgere genio’ was voor de Romeinse patriciër een belangrijk levensmotto: gelukkig is degene die zijn goede genius koesterde.

De goede genius wordt wel in verband gebracht met een goede soort geluk. Het gaat om het geluksgevoel dat je krijgt als je mooie poëzie leest of niet al te shaky bent door grote gebeurtenissen om je heen. Eudaimonia is een rustige en bestendige vorm van geluk. Ik weet niet of daar in voetbal veel plaats voor is. Ik zie Ronaldo ook als een dramaqueen van de bovenste plank. Wie herinnert zich niet zijn sippe gezicht toen hij ooit in een finale van zijn land uitviel.

Het andere woord voor ‘geluk’ dat de Grieken gebruikten, is ‘hedonai’, dat over instant gratification gaat, een direct intens moment van geluk of extase, waarbij ook stofjes als endorfine en adrenaline vrijkomen. Deze vorm van geluk speelt mijns inziens een grotere rol bij voetbal. Dit is een doelpunt maken en het gevoel krijgen dat je klaarkomt. Voetbal is pure erotiek maar wel orgasmocentrische erotiek: het jaagt van hoogtepunt naar hoogtepunt.

Dat hoogtepunt is helaas niet de geniale steekpass, het is toch vooral het doelpunt dat de euforie veroorzaakt, de kick, de grote roes. Nu we in Rusland nog maar in de eerste ronde zijn, zie je ze elkaar al als gekken om de nek vliegen en rollebollen over het veld. Engeland wint met 2-1 van Tunesië: de knuffelpartij nadien was schaamteloos. Ik hoop dat Engeland snel uitgeschakeld wordt. Hedonisten zijn het. Bah.

René ten Bos is in april 2017 benoemd tot de vierde Denker des Vaderlands. In Trouw laat hij geregeld zijn filosofisch licht schijnen over allerlei actuele kwesties. U vindt het hier.

Lees ook:

Met een team waarin alles pais en vree is, win je de oorlog niet

Denker des Vaderlands René ten Bos is voetballiefhebber en becommentarieert het WK. Hij kijkt naar heldendom en tragiek, naar individu en collectief, naar het stadion, het publiek, de warmte, de kleding, naar essentie en randzaken. Vandaag: het gerommel bij de Spaanse nationale ploeg.

Wat de filosoof van voetbal kan leren

Denker des Vaderlands René ten Bos zegt het meteen maar. "Filosofie heeft meer aan voetbal dan voetbal aan filosofie."

Deel dit artikel

Ik hoop dat Engeland snel uitgeschakeld wordt. Hedonisten zijn het. Bah