Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Tomás Halík: Alleen verwonding is een teken van waar geloof

Religie en Filosofie

Wolter Huttinga

Tomás Halík © anp

Raak de wonden aan. Over niet zien en toch geloven.
Tomás Halík
Kok/Boekencentrum; 180 blz., € 19,99.
★★★★★

De schrijver

Lees verder na de advertentie

Tomás Halík is een Tsjechische katholieke priester en hoogleraar filosofie en sociologie. Hij geldt als een van de meest toonaangevende katholieke denkers van dit moment. Ook in Nederland verwierf hij de nodige roem door drie populaire vertaalde boeken van zijn hand: ‘Geduld met God’, ‘De nacht van de biechtvader’ en ‘Ik wil dat jij bent’.

Thematiek

Halík vertrekt vanuit het bijbelverhaal van Tomas, een van de twaalf leerlingen van Jezus. Tomas gelooft het niet wanneer de andere leerlingen vertellen dat ze de opgestane Heer hebben gezien. “Pas als ik met mijn handen zijn wonden voel, zal ik geloven dat hij is opgestaan.” Later verschijnt Jezus weer aan de leerlingen en nodigt hij Tomas daadwerkelijk uit om de wonden in zijn handen en zijde te voelen.

Het verhaal is een opening om het christelijk geloof te doordenken vanuit de metafoor van de verwonding. Volgens Halík is geloof dat geen gewond geloof is, geen echt geloof. Centraal in het christendom staat immers een gewonde, stervende man. Geloven is niet ‘geloven dat God bestaat’, of ‘dat Jezus voor je is gestorven’. Het is volgens Halík een uitdaging om als mens de wonden van Jezus zelf te ‘betreden’. Om daarmee je eigen wonden te betreden en de wonden van deze wereld. Het woord kwetsbaarheid wordt nauwelijks genoemd, maar het boek vormt er in feite een groot pleidooi voor.

Opvallend

Halík heeft weinig op met farizeïsme. Daarmee bedoelt hij zoiets als jezelf koesteren in je eigen gelijk, de waarheid van je geloof onbezoedeld en trots aan de wereld voorhouden in een veroordelende houding. “Als ik naar zo’n kerk zou gaan verlangen, zou ik het exorcisme-gebed uitspreken.” Met een mooi verhaal illustreert hij zijn punt: Satan verscheen eens aan de heilige Sint-Maarten in de gedaante van Christus. De heilige liet zich echter niet voor de gek houden en vroeg: “Waar zijn jouw wonden?” Verwonding is een teken van waar geloof, zoals in Halíks andere werk ook twijfel dat is. De Kerk is geen perfecte Kerk, zondeloos en blinkend, haar macht en waarheid koesterend. De kerk is een gewond lichaam, zwak, zondig en kleingelovig, dat op haar beurt ook zelf nogal eens mensen verwondt.

© rv

Mooie zinnen

Halík is ook in dit boek weer een uiterst citeerbaar theoloog: “Als het geloof leeft, zal het steeds weer gewond raken, blootstaan aan crises en soms zelfs worden ‘gedood’. Er zijn momenten waarop ons geloof afsterft – om weer te worden opgewekt. Alleen het gewonde geloof kan genezen. Ik vrees dat een geloof dat niet door de nacht van het kruis is heengegaan en niet in het hart is getroffen, daartoe niet in staat is. Een geloof dat nooit blind is geworden, dat nooit de duisternis heeft ervaren, zal vrijwel niet in staat zijn hen te helpen die niet hebben gezien en die niet zien. Pas het ‘niet-zien’, het eerlijke en nederig erkende niet-zien, baant de weg voor het geloof. Het is de opgave van het geloof om te volharden in dit niet-zien.”

Reden om dit boek niet te lezen

Ik kan werkelijk geen goede reden bedenken om dit boek niet te lezen. Of je moet gewoon zo’n bloedhekel aan het christendom hebben dat je je niet wilt laten raken door iets van zijn heilzame boodschap.

Reden om dit boek wel te lezen

De roem van Halík was al op vele manieren tot mij gekomen. Maar door zijn boeken had ik tot dusver alleen nog maar gebladerd. Dit was mijn eerste echte confrontatie met Halík. En inderdaad: ik ben verkocht. Ik vind dit een ijzersterk boek, juist doordat het dat ijzeren pantser dat het christendom maar al te gauw wordt, weet af te breken tot zijn pijnlijke en kwetsbare kern. Dit is zo’n boek waarvan ik zeg: als ik geen christen was, zou ik het nu erg graag worden. Iedere bladzij dwingt me om een paar minuten uit het raam te staren, te peinzen en het hart van mijn eigen (on)geloof te betreden.

Misschien is Halík wel op z’n best als hij de betekenis van de gewonde en gekruisigde Christus plaatst midden in onze cultuur, waar die krampachtig bezig is haar glanzende, perfecte, en ongeschonden imago te koesteren. Dat het heil alleen verloopt via de weg van de verwonding, van onvolmaaktheid en vernedering lijkt misschien aanstootgevend, maar is werkelijk de ‘goede boodschap’ in een door succes geobsedeerde cultuur. Leonard Cohen wordt niet geciteerd, maar hij is op iedere bladzijde : ‘There is a crack in everything, that is how the light gets in’.

In ons dossier boekrecensies vindt u een overzicht van de besprekingen van pas verschenen fictie, non-fictie, jeugdliteratuur en thrillers.

Deel dit artikel