Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Taal is een wereld waarin je leeft - en je moedertaal is je vaderland

Religie en Filosofie

Ger Groot

Ger Groot nieuwe foto © Trouw
Column

Al bijna veertig jaar speelt mijn persoonlijke en liefdesleven zich grotendeels af in een andere taal dan het Nederlands. Ooit dacht ik dat zoiets eigenlijk niet kon. 

Boodschappen doen, keuvelen over koetjes en kalfjes, in Parijs de weg vragen en desnoods een anderstalige roman lezen: dat ging allemaal wel. Maar je intiemste gevoelens op je kwetsbaarste momenten in het oor fluisteren van de allerliefste: daar had je de taal voor nodig die je vanaf je allereerste dagen gevormd had tot wie je was.

Lees verder na de advertentie

Bij nader inzien bleek dat erg mee te vallen. In andere talen viel er ook heel wat lieflijks bij elkaar te fröbelen. En het leven deed de rest: eerst de mateloze vreugde van de verliefdheid, daarna de gewoontevorming die pas het echte geheim van een goed huwelijk is.

Je ziet ze denken: iemand die de taal zó goed beheerst, moet begrijpen dat je dít niet zeggen kunt

Ger Groot

Maar nog altijd val ik niet helemaal samen met de taal van mijn huiselijke kring. Hoe vlot en moeiteloos ze me inmiddels ook uit de mond vloeit, er blijft een afstand tussen wat ik zeg en wat die taal mij terugzegt. De directe gevoelsband met alle betekenissen en dimensies van een woord waarmee ik moeiteloos doordring tot in de haarvaten van het Nederlands blijft in die andere taal iets onvolledigs houden.

Flard mist

Het is alsof er rond iedere uitdrukking een flard mist blijft hangen. Ik begrijp wat er gezegd wordt, maar zelfs van wat ik zelf zeg doorgrond ik de ultieme zin en gevoelswaarde niet helemaal. Dat leidt soms tot misverstanden waar in de schoonfamiliesfeer hartelijk om gelachen kan worden. In het openbare leven wordt het een enkele keer pijnlijk - want je ziet ze denken: iemand die de taal zó goed beheerst, moet begrijpen dat je dít niet zeggen kunt. Of erger nog: je ziet ze helemaal niet denken, omdat zij mijn onhandigheid onbewust en direct als een affront registreren.

Daarom was ik niet verbaasd toen deze krant afgelopen zaterdag vaststelde dat 'eng' voedsel een stuk minder eng gevonden wordt wanneer de ingrediënten ervan in een ander idioom worden omschreven dan de moedertaal. Toch begrepen de proefpersonen heel goed wat die woorden betekenden, zo bezweert de geïnterviewde onderzoekster. Ze moesten de tekstjes zelf vertalen, 'zo konden we ons ervan vergewissen dat ze wisten wat ze lazen'.

Weten en ervaren

Helaas: weten en ervaren zijn twee verschillende dingen - in de taal misschien nog wel meer dan elders. Taal is zoveel meer dan alleen maar een verpakking van gedachten en ideeën, en dat 'meer' is geen bijkomstigheid: het wijdverspreide misverstand waar ook dit onderzoek aan lijkt te lijden. Taal is een wereld waarin je leeft - en je moedertaal is (en blijft meestal) je vaderland. In andere streken kun je je wel aanpassen ('Doe in Rome zoals de Romeinen doen'), maar het blijft een vreemd land met vreemde gewoonten die je je nooit helemaal eigen maakt.

Zonder die leefwereld is de taal niet wat ze is en betekent ze niet wat ze lijkt te betekenen. Liefst zou ik daarom opnieuw het belang benadrukken van onderwijs (ook het hogere) in de eigen taal van het land. Maar deze kolom is bijna vol, ik heb het al vaker gedaan en de rest kan de lezer vast wel zelf bedenken.

Beter loof en prijs ik de Nederlandse en Europese wetgeving om de bepaling dat op elk product de ingrediënten in de landstaal vermeld moeten staan. Elke inbreuk daarop, zoals in het zaterdagartikel werd gesuggereerd, is een vorm van bedrog, hoe nobel de bedoelingen ook mogen zijn. Het is een subtiele vorm van het dom houden van de consument en diens 'domme' gevoelstaal. Bijna zou ik gezegd hebben: onzin! - wat in de voedselsfeer een stuk prettiger klinkt dan, pakweg, merde, mierda, Scheiße of bullshit!

Lees ook: Insectenburger smaakt wel in het Engels

Insectenkoekjes en kweekvlees zijn een duurzame keus in het winkelschap, maar ze roepen ook weerzin op. Daar is iets aan te doen: een andere taal gebruiken.

Lees ook: de vloek van Engelstalig onderwijs

In een eerdere column hekelde Ger Groot Nederlandse universiteiten, die studenten schijnbaar alleen nog maar onderwijs in gebrekkig Engels willen geven. "Ooit zal men zich afvragen hoe men in onze tijd zo kortzichtig heeft kunnen zijn, maar spijt komt altijd te laat. Intussen zullen hele generaties studenten het moeten bezuren en zit de samenleving opgescheept met hoger opgeleiden die zich voor haar niet meer verstaanbaar kunnen maken."

Meer columns van Ger Groot zijn terug te lezen op trouw.nl/gergroot.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Je ziet ze denken: iemand die de taal zó goed beheerst, moet begrijpen dat je dít niet zeggen kunt

Ger Groot