Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Stereotiepe rolpatronen doen kwaad, maar zit het gevaar in een spelletje?

Religie en Filosofie

Alexandra van Ditmars

© Hollandse Hoogte

Terecht dat Albert Heijn een vrouwonvriendelijk kaartspelletje niet langer verkoopt, vindt Marli Huijer. Maar Paul Teule ziet de tijdschriftwand in de supermarkt als grotere aanslag op gezonde vrouw- en manbeelden.

Albert Heijn haalde maandag een voetbalspel voor kinderfeestjes uit de schappen. Het zou seksistisch en stereotyperend zijn. Op de verpakking staat 'voor vier jongens'. Die jongens krijgen een vraag als 'Wat wil je echt niet zien?'. Mogelijk antwoord: huilende meiden. Of de vraag: 'Een meisje dat je niet leuk vindt, vraagt je uit. Wat doe jij?' Antwoordoptie: Ik lach haar uit. 

Lees verder na de advertentie

Er kwam ook veel kritiek op het besluit het spel uit de winkel te halen. Albert Heijn zou zwichten voor vertrutting, twitterden critici. Is ophef over zo'n spel overdreven of terecht?

Als proefpersonen denken dat onderzoekers hen niet zien, kunnen mannen heel zorgzaam zijn en vrouwen heel agressief

Marli Huijer, hoogleraar filosofie, Erasmus Universiteit

Ballet en voetbal

"Natuurlijk moeten we ons druk maken over dit spelletje", zegt Marli Huijer, hoogleraar filosofie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. "Het bevestigt stigmatiserende rollen die niet meer van deze tijd zijn. Het biologische verschil dat vrouwen kinderen baren, heeft in Nederland niet meer zulke grote consequenties als vroeger. Mijn grootmoeder had elf kinderen en kon daardoor niet studeren, ik groeide op met de pil en kon dat wel. 

"Vrouwen zijn tot vrijwel alles in staat waar mannen toe in staat zijn. Toch zie je dat de top van de wetenschap en het bedrijfsleven grotendeels man is. Dat komt mede omdat al vanaf iemands geboorte duidelijk verschil wordt gemaakt tussen man en vrouw. Aan een dochter worden heel andere verwachtingen gehangen dan aan een zoon. Meiden doen aan ballet, jongens aan voetbal; meiden zijn zorgzaam, jongens stoer. Die verwachtingen bepalen waar kinderen goed in worden. Als je tegen meisjes zegt dat wiskunde niks voor hen is, scoren zij ook minder goed. 

Vrouwen wordt aangepraat dat ze make-up nodig hebben om hun eigenwaarde te staven

Paul Teule, filosoof en econoom, Universiteit van Amsterdam

"Om werkelijke gelijkheid tussen man en vrouw te krijgen, moet dat verschil in opvoeding worden doorbroken. Dat vergt enorme bewustwording van de opgelegde gedragspatronen. Bijvoorbeeld in hoe we kinderen aansporen en in het speelgoed waar ze mee spelen. Als dat speelgoed uitstraalt dat voetbal alleen voor jongens is en dat meisjes vaak huilen, is dat heel kwalijk."

Make-up

"Van mij mag het spelletje in de winkel blijven liggen", reageert Paul Teule, filosoof en econoom aan de Universiteit van Amsterdam. "Dat erop staat dat het voor jongens is, betekent niet dat meisjes het niet kunnen kopen. En er staan flauwe, ondoordachte opmerkingen in, maar daar hoef je het als speler niet mee eens te zijn. 

"Dat betekent niet dat ik me geen zorgen maak om stereotiepe man-vrouwbeelden, maar ik zou mijn pijlen eerder richten op de tijdschriftenwand in een supermarkt. Die zit tjokvol bladen waarmee vrouwen aangepraat wordt dat ze make-up en andere spullen nodig hebben om hun eigenwaarde te staven. Waarin wordt uitgelegd hoe ze zich moeten gedragen om aantrekkelijk gevonden te worden. Die stigmatisering vind ik heel gevaarlijk. In vergelijking daarmee vind ik dat voetbalspel onschuldig. 

"En al zou ik me zorgen maken, dan is het spel weghalen niet de oplossing. Die is het weerbaar maken van mensen. Al vanaf het basisonderwijs moeten kinderen leren om zelf na te denken en eigen keuzes te maken. Het liefst met filosofieonderwijs. Dan worden ze geen speelbal van de perceptie van anderen, maar staan ze stevig in hun schoenen."

Elke stoeprand

Huijer: "Onderschat niet hoe gevoelig mensen nu eenmaal zijn voor de perceptie van anderen, veelal onbewust. Neem metastudies naar het verschil in gedrag tussen man en vrouw. Als proefpersonen denken dat de onderzoekers hen niet kunnen zien, blijkt dat ze bij het uitvoeren van allerlei opdrachten - ergens voor zorgen, iets in elkaar slaan - vrijwel identiek gedrag vertonen. Mannen kunnen dan heel zorgzaam zijn en vrouwen heel agressief. Maar als de proefpersonen weten dat ze bekeken worden, gedragen ze zich veel meer naar verwachtingspatronen.

"Feministisch filosoof Judith Butler zegt over die blik van de ander: alle normen die besloten liggen in onze taal materialiseren zich in ons lichaam. Als jij je dochter waarschuwt voor elke stoeprand en bij je zoon wacht of hij die zelf ziet, heeft dat impact op hun spiergebruik en beweeglijkheid. Een levenslange training in voorzichtigheid levert een ander lichaam op dan een levenslange training in stoerheid."

Heus geen seksist

Teule: "Toch zijn er ook lichamelijke verschillen tussen man en vrouw - al is het de vraag hoe klein of groot die zijn. In discussies over een genderneutrale omgeving willen progressieven soms niet alleen aantonen dat gender een sociaal construct is, ze proberen dat ook met sekse. Dan slaat een discussie over gelijkheid om in een betoog dat man en vrouw precies hetzelfde zijn. Dat is simpelweg niet zo.

"Sommige mensen schiet dat in het verkeerde keelgat. Zij kunnen dan het gevoel krijgen dat tegenwoordig niks meer mag. Een kinderspel verwijderen voedt dit ressentiment. Als gevolg krijg je uitspraken als: 'Ik ben heus geen seksist als ik voetbalschoenen voor mijn zoon koop'. Het is belangrijk deze frustratie serieus te nemen. Het is zonde als door die weerstand onze omgeving minder snel genderneutraal wordt. Want het is onzin dat jongens daarin geen jongens meer mogen zijn. Een genderneutrale omgeving maakt het juist mogelijk alle verschillen die elk kind in zich heeft beter te faciliteren."

Huijer: "Kinderen laten kiezen uit een veelheid van gedragingen is voor mij ook het ideaal. Het zit heel erg in de waardering van de ouders of een kind zo'n repertoire aandurft. Als jouw dochter een roze jurk aantrekt en je roept alleen maar hoe fantastisch ze eruitziet, wil ze voortaan altijd zo'n jurk aan."

In het Filosofisch Elftal legt Trouw steeds een actuele kwestie voor aan twee filosofen uit een poule van elf. Lees hier eerdere afleveringen.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

Als proefpersonen denken dat onderzoekers hen niet zien, kunnen mannen heel zorgzaam zijn en vrouwen heel agressief

Marli Huijer, hoogleraar filosofie, Erasmus Universiteit

Vrouwen wordt aangepraat dat ze make-up nodig hebben om hun eigenwaarde te staven

Paul Teule, filosoof en econoom, Universiteit van Amsterdam