Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Sta op Goede Vrijdag stil bij de ondraaglijkheid van het lijden

Religie en Filosofie

Stijn Fens

© Frank Castelein

Theoloog Erik Borgman schreef een boekje met meditaties bij de kruisweg. Hij pleit ervoor het lijden van Jezus werkelijk serieus te nemen. 'Voor je het weet wordt het iets van: Het komt vast wel goed op Paaszondag.'

Als iemand uit zijn vriendenkring op Goede Vrijdag zijn verjaardag viert, gaat Erik Borgman daar niet heen. Feestvieren doet de theoloog niet op de dag waarop christenen wereldwijd stilstaan bij de kruisdood van Jezus. "Ik heb ook wel eens een belangrijke vergadering gemist." Borgman beseft dat hij steeds meer een uitzondering is. Voor veel mensen is Goede Vrijdag een vrije dag geworden als alle andere. Ze gaan winkelen of zo.

Lees verder na de advertentie

Zelf gaat Borgman vandaag in zijn eigen parochiekerk voor in de kruisweg, een godsdienstoefening waarbij gelovigen al biddend en zingend langs veertien afbeeldingen van de lijdensweg van Christus trekken. De kruiswegverering ontstond in de Middeleeuwen als een middel om Christus' lijden te overdenken door stil te staan bij kruisen of lijdenstaferelen, de zogenoemde kruiswegstaties. Die werden voor het eerst opgericht door pelgrims die het Heilig Land bezochten. Ze wilden - eenmaal thuis - de lijdensweg van Christus opnieuw beleven.

Het christendom is een vreemde religie. Er wordt iemand in het centrum gezet die is doodgemarteld

Erik Borgman

"Voor mij blijf het paastriduüm - Witte Donderdag, Goede Vrijdag en de Paasnacht - het hoogtepunt van het kerkelijk jaar", zegt Borgman. "Daar draait het om. Het kruis met al zijn gruwelijkheid hoort daarbij. Anders wordt het iets van: 'Het komt wel goed op Paaszondag'."

Veertien kruiswegstaties

De hoogleraar Publieke Theologie aan Tilburg University schreef een boekje over de kruisweg met meditatieve teksten en gebeden bij de veertien kruiswegstaties. 'Door het Lijden' is rijk geïllustreerd en dat is niet zomaar. Voor Borgman is het essentieel dat je ook in beeld de confrontatie met het lijden van Jezus aangaat. Maak het vooral niet mooier dan het is.

(Swipe hieronder naar links om de 14 staties van de kruisweg  te laten passeren)

"Het christendom is een vreemde religie in allerlei opzichten. Er wordt inderdaad iemand in het centrum gezet die is doodgemarteld. Je kunt daaromheen lopen en het allemaal wat aardiger maken. Dan snappen mensen het beter. Ik zou zeggen: niet doen. Realiseer je hoe gruwelijk en uitzichtloos dat lijden van Jezus werkelijk was."

Bij de elfde kruiswegstatie - Jezus wordt aan het kruis genageld - schrijft Borgman: "Hij hangt aan het kruis om voor iedereen zichtbaar, volkomen vernederd en kapot gemaakt, te sterven."

Ondraaglijk

De theoloog legt bewust de nadruk op de ondraaglijkheid van Jezus' lijden. "Hij zei niet: ik ga drie dagen liggen en dan sta ik weer op. Zijn dood was echt een einde. Dat moet je serieus nemen. Dan zie je in hem Gods ongehoorde solidariteit met mensen die in allerlei doodlopende situaties verkeren. Zoals de inwoners van het Syrische Oost-Ghouta. Dat is ook Goede Vrijdag. Aan de ene kant moet je het idee niet loslaten dat het verschrikkelijk is en er niet zou moeten zijn. En natuurlijk is het niet Gods plan. Aan de andere kant is God daar aanwezig in de diepste ellende, tot de dood aan toe. Anders kon hij daar niet uit opstaan. Voor mij zit de troost erin dat we nooit uit Gods handen kunnen vallen."

Borgman noemt het tragisch dat steeds minder mensen het verhaal van Jezus' lijden kennen en begrijpen, ondanks een evenement als The Passion. "Ik zie een cultuur om me heen die het daar sowieso moeilijk mee heeft. We duwen dingen als lijden, dood, eindigheid en zinloosheid voortdurend weg. Ik ben niet van het soort dat zegt: mensen begrijpen zo'n kruisweg niet meer, dus we houden ermee op. Ik heb het in ieder geval zelf nodig.

"Bovendien, niet alles valt uit te leggen en misschien moet je het dan maar gewoon weer laten zien. Dat we te midden van de dood in de God van het leven geloven."

Door het Lijden. Meditaties bij de kruisweg, Erik Borgman. Uitgeverij Adveniat, 40 blz, € 12,95.

Lees ook: Moe van de Matthäus? Zes ondergesneeuwde alternatieven

Niets ten nadele van een van de mooiste muziekstukken aller tijden. Maar soms lijkt het wel alsof er op Goede Vrijdag geen andere muziek bestaat dan de Matthäus Passion. Terwijl er nog zo veel meer muziek geschreven is over lijden, die heel geschikt is voor de dagen voor Pasen. Muziekredacteur Peter van der Lint deelt zes muzikale tips.

Lees ook: De Kerk is veel te modern geworden

De neergang van de kerk vraagt niet om nieuwe pr-strategieën, maar om bezinning op de vraag wat de kerk eigenlijk is, zegt theoloog Erik Borgman in dit interview. 'Het gaat niet om efficiency, succes, uitstraling, bereik.'

Deel dit artikel

Het christendom is een vreemde religie. Er wordt iemand in het centrum gezet die is doodgemarteld

Erik Borgman