Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Reacties op overlijden Nico ter Linden: 'Nico maakte het geloof heel menselijk'

Religie en Filosofie

Marije van Beek en Marinde van der Breggen en Emiel Hakkenes

Nico ter Linden (1936 - 2018) © mark kohn

Hij had een passie voor bijbelverhalen, oog voor detail, liefde voor mensen en was een tikje ijdel. Zondag overleed de controversiële, maar vooral geliefde dominee Nico ter Linden.

Hij leerde Nederland de Bijbel anders te lezen. Nico ter Linden was misschien wel de bekendste dominee van Nederland. Jarenlang was hij het gezicht van de Amsterdamse Westerkerk. Maar echt beroemd werd hij met zijn serie boeken ‘Het verhaal gaat…’, die hij zelf omschreef als ‘een kinderbijbel voor volwassenen’. Er werden meer dan een half miljoen exemplaren van verkocht.

Lees verder na de advertentie

Ter Linden werd in 1936 geboren in Amersfoort. Hij studeerde theologie in Utrecht, Nijmegen en de VS. Zijn vertelkunsten werden alom geprezen. Bijna vijfentwintig jaar was Ter Linden een geliefd columnist van deze krant. Met zijn broer Carel ter Linden (84) werd hij informeel hofpredikant genoemd. Carel zegende het huwelijk van Willem-Alexander en Máxima in, Nico dat van prins Maurits en prinses Marilène.

De manier waarop de uitgesproken vrijzinnige dominee de Bijbel uitlegde werd door traditionelere gelovigen hevig bekritiseerd. Zo moest je volgens Ter Linden de opstanding van Jezus symbolisch zien.

Toen hem eens een exposé van een briefschrijver over zijn ‘verwerpelijke ideeën’ werd voorgelegd zei hij: “Laat niemand denken dat het privéketterijen van mij zijn, wat ik schrijf is volstrekt onorigineel, het wordt aan geen behoorlijke universiteit ter wereld anders gedoceerd.”

Nico Ter Linden overleed zondag op 81-jarige leeftijd in zijn woonplaats Amsterdam. Nadat zijn overlijden bekend werd, stroomden de reacties op sociale media binnen: van mensen die door hem zijn gedoopt, die catechisatie bij hem volgden, of die geraakt werden door zijn boeken. Moderne mensen, die hij iets bijbracht over God.

'Het was echt een warm iemand'

Anouk Eigenraam (39), journalist en schrijver uit Amsterdam

“Ik zie de foto’s zo voor me. Dan zit ik op zijn arm, met zo’n wit doopjurkje aan. Mijn ouders woonden vroeger in Amsterdam, en gingen bij dominee Ter Linden naar de Westerkerk. Ik kom oorspronkelijk uit Zuid-Korea, maar ben geadopteerd op mijn tweede. Vrij snel daarna moet ik zijn gedoopt.

Thuis hadden we ook al zijn boeken. Mijn ouders waren enorm fan van hem – ik denk omdat ze vonden dat hij niet zo streng in de leer was. Het was echt een warm iemand. Voor kinderen was hij ook heel leuk. In de kerkdienst deed hij een speciaal kwartiertje tussendoor. Ik heb nooit meer iemand zo goed een verhaal horen vertellen.”

'Zijn werk oogstte lof en dat vond hij mooi'

Jacobine Geel (54), theoloog en tv-presentatrice uit Amsterdam

Jacobine Geel © ANP Kippa Freek van Asperen

“Nico vertelde de bijbelverhalen altijd zo dat het wel je verstand te boven kon gaan, maar niet tegen je verstand in ging. Ik denk dat zijn boeken voor veel mensen die dachten de Bijbel te kennen ongelooflijk bevrijdend zijn geweest. Met de ogen van nu deed hij toch helemaal recht aan de tekst van toen. Zo maakte hij de Bijbel voor velen weer levend. Zijn werk oogstte lof, er werd over gepraat. Dat vond hij mooi, want hij was ook wel een beetje ijdel. Hij kon het podium goed aan. De eerste keer dat ik hem interviewde, vertelde hij over het pleidooi dat Abraham hield voor de mensen van Sodom en Gomorra. ‘Heer, als er nog tien rechtvaardigen zijn, wilt u de stad dan niet vernietigen.’ Zelf had hij soms te maken met mensen die werden verdacht van criminele activiteiten. Hij zei: ‘Ik pleit hen niet vrij, maar wil wel vóór hen pleiten.’ Dat raakte me. Ik gun iedereen iemand die tot het uiterste wil gaan om te zien of er iets goeds in je zit. Ook als ze erkennen dat je best wat op je kerfstok hebt.”

'Na de catechisatie gingen we naar het café'

Ineke van der Borg (48), Neerlandica en zangeres in Zutphen

“Ik groeide op in een behoudend protestants milieu op de Veluwe. Thuis lazen we de NCRV Gids, waarin Nico ter Linden schreef, en ik zag hem op televisie. Toen ik ging studeren in Amsterdam kwam ik toevallig bij hem in de straat te wonen. Het was een tijd waarin ik veel vragen had bij de Bijbel en het christelijk geloof. Op een zondagochtend bezocht ik de Westerkerk. Ik zie Nico nóg op de kansel staan, de armen gespreid: ‘Onze hulp (en onze verwachting) is in de naam van de Heer, die hemel en aarde gemaakt heeft’. Voorheen deden die woorden mij weinig, maar nu raakten ze me diep.

“Nico maakte het geloof heel menselijk, hij leerde: Het is niet echt gebeurd, maar wel waar. Daardoor kon ik weer van bijbelverhalen genieten. Ik ging op dinsdagavonden catechisatie bij hem volgen. Na afloop dronken we met de groep een biertje in het café tegenover de kerk. Daarna fietsten hij en ik samen op en dan was hij altijd heel belangstellend.

“Toen ik eind jaren negentig een moeilijke periode doormaakte heb ik hem gebeld. Hij zat te schrijven in een huisje in Friesland, maar ik mocht langskomen. Ik herinner me niet dat hij veel zei, maar het was heel waardevol. Een paar jaar geleden was ik weer eens in Amsterdam. Ik ben toen naar Nico’s huis gewandeld en heb zomaar aangebeld. Hij heeft me hartelijk ontvangen en aan de keukentafel hadden we een mooi gesprek.

“Misschien was hij wel meer een woordenman dan een pastor, maar juist door zijn woorden ben ik anders naar de Bijbel gaan kijken.”

'Van de altijd zo verheven Bijbel maakte hij een veel normaler boek'

Jan Geurt Gaarlandt (71), uitgever van Balans, waar de boeken van Nico ter Linden zijn verschenen. (Tekst loopt door onder zijn afbeelding)

Jan Geurt Gaarlandt © Hollandse Hoogte / Writer Pictures Ltd

“Ik kreeg een tip van iemand dat Nico ter Linden een hervertaling van de Bijbel wilde schrijven. Toen dacht ik: ‘Daar moet ik bij zijn. Precies wat we nodig hebben’. Er zijn veel mensen die wel iets van de Bijbel weten, maar om hem te kunnen lezen en begrijpen, daar is meer voor nodig.

“Een paar dagen later zaten we met elkaar om tafel en hebben we het ruime sop gekozen. Daar is een heel mooie tocht uit tevoorschijn gekomen: de zes delen van ‘Het verhaal gaat …’, een tocht door de Bijbel. We zaten samen op dat schip en hebben ontzettend veel meegemaakt. En vooral heel veel gelachen. Humor was een kracht die hij tot het laatst van zijn leven heeft weten te bewaren.

“Wat zoveel mensen aansprak in zijn boeken is dat hij de altijd zo verheven Bijbel tot een veel normaler boek heeft gemaakt. Het was een zekere bevrijding dat je het niet van kaft tot kaft letterlijk hoefde te nemen. In sommige opzichten bleef hij juist meer in de traditie staan. Hij heeft zich bijvoorbeeld verzet tegen de Nieuwe Bijbelvertaling. Nico vond dat die allerlei begrippen wegmoffelde en verarmde. Hij wilde bijvoorbeeld graag de ‘kribbe’ houden in plaats van de ‘voederbak’, ook uit respect ten opzichte van de Nederlandse taal.

“Nico was een charismatisch verteller en een uitermate gedisciplineerd schrijver. Zoals je als uitgever menig auteur wenst. Hij leverde zijn tekst vaak eerder in dan de afspraak was. Kortgeleden sprak ik nog met hem over de storm die losbarstte nadat het eerste deel van ‘Het verhaal gaat …’ uitkwam. Een storm van zowel kritiek als bijval. Hij heeft behoorlijk wat te verduren gehad. Dat heeft hem wel gekwetst, maar hij wist er toch op een elegante manier mee om te gaan. Hij werd niet cynisch of wraakzuchtig. Hij heeft zich altijd goed kunnen verdedigen.”

'Van de preek schreef hij soms wel zeven versies'

Jos van der Kooy (66), organist van de Westerkerk in Amsterdam

“Vanaf 1981 tot zijn afscheid in 1995 heb ik met Nico ter Linden samengewerkt. Hij werkte vaak in de kerk, in plaats van thuis in de studeerkamer. Ik gaf les op het kerkorgel. Soms kwam hij opeens de trap opstommelen, vol enthousiasme over iets dat hij had ontdekt in een bijbeltekst. Nico was een harde werker en had veel plezier in het studeren. Samen hebben we talloze kerkdiensten voorbereid. Soms wist hij even geen lied dat paste bij de tekst waarover hij wilde preken. ‘Roep jij eens wat’, zei hij dan.

“Gaandeweg werd Nico steeds bekender, hij kwam op televisie, maar doordeweeks op de kerkvloer was hij dezelfde als op tv.

“Een bevlogen man, een geweldige verteller en een goed luisteraar die brandde van nieuwsgierigheid. In de gesprekken met gemeenteleden hoorde hij de diepere laag in alledaagse dingen. Voor zichzelf was hij heel perfectionistisch, een tekst voor de kerkdienst was soms pas na zeven versies goed. Een gewone dienst bestond niet voor hem, hij benaderde elke zondag als een première.

Vorige week ben ik bij hem geweest en hebben we de muziek voor zijn uitvaartdienst besproken. Hij kwam onder andere met een lied van Guido Gezelle, ‘Het leven is een krijgsbanier’. Dat lijkt een heel traditionele keuze voor zo’n modernistische theoloog. Maar het typeert hem: los van allerlei conventies had hij een grote liefde voor de kerk.”

Lees ook onze necrologie: Nico ter Linden: een leven lang vertellend over de diepere betekenis van de Bijbel

In 2006 interviewde Trouw dominee Ter Linden over de tien geboden. "Als je, zoals ik, een bijbeluitlegger, klare wijn schenkt, krijg je het nodige over je heen", zei hij toen.

Een jaar later sprak Trouw Ter Linden nogmaals, over zijn hervertelling van de Bijbel. Oftewel zijn nieuwe boek, genaamd 'De profeet in de vis'. Hij verklaarde toen niet te geloven in de lichamelijke opstanding van Jezus.

In 2010 interviewde Trouw de dominee over zijn boek 'Alleen maar vrije tijd'. Dat schreef hij omdat het hem raakte dat veel predikanten "hun vak niet of nauwelijks kennen en het ook met weinig vreugde uitoefenen".


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel