Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Paus is niet tevreden met Onze Vader

Religie en Filosofie

Robin de Wever

Paus Franciscus © anp

Paus Franciscus zet in een nieuw interview vraagtekens bij de vertaling van een regel uit het belangrijkste gebed uit de christelijke traditie, het Onze Vader. "Dat mag je gerust historisch noemen."

Als christenen het Onze Vader bidden, waarom vragen ze dan aan God: ‘breng ons niet in beproeving’? Het is toch de duivel die de mens probeert te verleiden? Paus Franciscus zet in een nieuw interview vraagtekens bij het belangrijkste gebed uit de christelijke traditie. De gangbare vertalingen van de passage over beproeving zijn theologisch niet helemaal zuiver, merkt hij op in een soort theologie-cursus die deze maand wordt uitgezonden op de Italiaanse katholieke zender TV2000.

Lees verder na de advertentie

In vrijwel alle hedendaagse vertalingen gaat het over ‘verzoeking’ of ‘beproeving’ en wordt God gevraagd om ons daar niet in te ‘brengen’ of te ‘leiden’. “Niet goed”, vindt Franciscus. “Het is Satan die ons in verleiding brengt - het is zíjn afdeling.” Iets als ‘laat ons niet in verleiding vallen’ lijkt hem beter. “Ik ben degene die valt. Het is niet zo dat Hij me duwt.”

De kanttekening zorgt bij de Congregatie voor de Liturgie, het Vaticaanse instituut dat over dit soort zaken gaat, ongetwijfeld voor verwarring. Had Franciscus concrete plannen voor verandering of liet hij gewoon zijn gedachten even op de vrije loop? Op televisie ging hij er niet verder op in. “Maar dit mag je gerust historisch noemen”, zegt Paul van Geest, hoogleraar geschiedenis van de theologie van de Universiteit Tilburg. “Eigenlijk zegt de paus nu: van dit gebed is eeuwenlang een verkeerde suggestie uitgegaan. En dat bij zo’n belangrijk gebed.”

'Dit mag je gerust historisch noemen'

Paul van Geest, hoogleraar geschiedenis van de theologie

Franciscus is niet de eerste die hierover begint, elders in de kerk wordt er op dit punt ook aan de vertaling gesleuteld. “De Franse bisschoppen hebben net een nieuwe versie ingevoerd waarin wordt gebeden ‘sta ons niet toe dat we in beproeving komen’. Dat laat open wie er beproeft. Franciscus zou dus wel meer van zulke vertalingen willen zien. Als je de beproevingen direct aan God toeschrijft, ontstaat een beeld van een God die willekeurig mensen beproeft. Dat wil de paus vermijden.”

Mogelijkheid: nieuwe standaardvertaling

Hij zou dat kunnen bereiken door het Vaticaan een nieuwe standaardvertaling te laten opstellen. Die Latijnse versie kunnen de bisschoppenconferenties in alle taalgebieden dan weer gebruiken om een nieuwe versie in hun taal te maken. Zo’n aanpak ligt niet erg voor de hand, want Franciscus schuift al een paar jaar op allerlei terreinen macht van Rome naar de kerkprovincies en de bisdommen. Minder Rome dus, en meer decentraal bestuur. Wel kan de bisschoppenconferenties adviseren of opdragen om met nieuwe vertalingen te komen.

Inhoudelijk heeft de paus ‘wel een punt’, vindt Van Geest. Het Onze Vader is afkomstig uit de evangeliën van Matteüs en Lucas, en in de Griekse grondtekst daarvan gaat het over ‘beproeving’. “Maar het is niet helemaal duidelijk om wat voor beproeving het gaat. Wordt er louterende beproeving bedoeld: even afzien om er uiteindelijk beter van te worden? Of beproeving in de vorm van zonden en verleidingen waaraan je kunt bezwijken? Dat maakt het lastig.”

De Nederlandse bisschoppen hebben vorig jaar november nog een herziene versie van het Onze Vader geïntroduceerd. De Vlaamse formulering ‘Onze Vader, die in de hemelen zijt’ is daarin geschrapt, ten faveure van het in Nederland al gangbare ‘in de hemel zijt’. ‘Bekoring’ is vervangen door ‘beproeving’, maar verder is er niet aan de passage gesleuteld.

Dat slijpwerk had heel wat voeten in de aarde. Er ging ruim dertig jaar overleg en aansporingen vanuit Rome aan vooraf. Van Geest: “En dan zegt de paus nu: ik zie het liever anders. Behoorlijk zuur.”


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

'Dit mag je gerust historisch noemen'

Paul van Geest, hoogleraar geschiedenis van de theologie