Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Paasmis in een Iraakse spookstad

religie en filosofie

Judit Neurink

De Paasdienst in de Syrisch orthodoxe Mart Shmony kerk in het overwegend Assyrisch christelijke stadje Bartella in Irak. Het dorp werd in 2014 overlopen door IS, dat in 2016 verdreven werd door het Iraakse leger. Nu keren de dorpelingen terug om diensten te houden. © Teun Voeten
Reportage

Honderden Iraakse christenen vierden Pasen in hun beschadigde kerk in Bartella, waar zes maanden na de bevrijding van Islamitische Staat (IS) nog niemand teruggekeerd is.

“We komen terug!” zegt de priester, en zijn gehoor applaudisseert. Ongebruikelijk in een kerk, maar alles is hier vandaag ongewoon. De Paasmis wordt gelezen op de zaterdag voor Pasen, buiten staan twaalf bussen die de kerkgangers hebben vervoerd naar een lege, deels vernielde stad op de Nineve-vlakte en ook de kerk draagt de sporen van meer dan twee jaar bezetting door de islamitische terreurgroep IS. En dan is er ook nog een klok die op tien voor acht was gestopt, en spontaan weer gaat lopen als de mis begint.

Lees verder na de advertentie

Enclave

“We komen terug, met de olijftak, net als de duif van Noach,” houdt Vader Yacoub de volle kerk voor, waar extra stoelen zijn aangesleept voor politici, generaals en politiechefs. “We komen terug uit onze opvangkampen, we herrijzen,” is zijn paasboodschap aan de rond 350 ontheemden uit Bartella, die een paar uur terug zijn in de stad die ze in augustus 2014 overhaast verlieten voordat IS, of Daesh zoals die hier heet, haar innam. Sindsdien zitten ze in de christelijke enclave Ainkawa in Iraaks Koerdistan.

“We komen terug, met de olijftak, net als de duif van Noach,”

Vader Yacoub

De mis, de tweede grote in de Syrisch-Orthodoxe Mar Shmoni-kerk sinds de bevrijding in oktober, is bedoeld als een boodschap, zegt de priester wat later, als hij in de zwaar beschadigde gemeenschapsruimte een broodje falafel eet met zijn congregatie en de gasten. “Een boodschap aan de wereld en de christenen, dat dit onze plek is waar naartoe we zullen terugkeren.”

Vrouwen wonen de Paasdienst bij in Bartella. Bewaakt door het leger en milities. © Teun Voeten

Maar in de afgelopen zes maanden waren de enige inwoners in Bartella Iraakse soldaten die er hun hoofdkwartier hadden voor de strijd in Mosul, vijftien kilometer verderop. Bij binnenrijden vallen de vlaggen van Ali en Hussein op; de stad wordt bewaakt door sjiitische milities, die ook een christelijke brigade hebben.

Vader Yacoub hoopt dat de wereldkerken helpen, net als ze deden bij de opvang.

Leeggeroofd

“Een spookstad,” zegt Wafa Dalia (27), lid van het kerkkoor, als de bus langs de vernielde huizen rijdt. Het koor, dat eerst in de bus flink heeft geoefend, is stilgevallen, mobieltjes filmen de trieste aanblik van hun stad. Dalia vertelt dat haar ouderlijk huis redelijk intact is, maar leeggeroofd, net als veel andere. Door IS, of na de bevrijding door militieleden.

Toch denkt ze dat er de komende maanden bewoners zullen terugkeren. “We zijn vreemden in Koerdistan, hier is het beter. Als het schooljaar eindigt, zullen gezinnen verhuizen.” Maar ook scholen zijn kapot of geplunderd. Student Aws Chuna (18) denkt dat hij voor het nieuwe studiejaar van universiteit zal moeten veranderen. De zijne, die van Mosul, opereert momenteel in Kirkuk, maar zal teruggaan, “en dat is te gevaarlijk voor ons, ook na Daesh. Mosul heeft slechte ideeën over christenen.”

De afgelopen zes maanden waren Iraakse soldaten de enige inwoners in Bartella

“Veel mensen popelen om terug te gaan,” zegt Behnam Denha (77) na de mis. “En vandaag is de eerste stap.” “Ik hoop dat mijn stad binnenkort weer levendig en vol is,” vult zijn vriend Jameel Almalan (69) aan, die uit San Diego over is voor Pasen. Maar daarvoor is nog veel nodig, al was het maar dat de meeste mensen geen geld hebben om hun huis op te knappen en opnieuw in te richten.

Christelijke schilderingen in Bartella, waarvan de gezichten beschadigd zijn. Waarschijnlijk door strijders van IS. © Teun Voeten

Vader Yacoub hoopt dat de wereldkerken helpen, net als ze deden bij de opvang. Want van de Iraakse regering moeten ze het niet hebben. “Die heeft voor onze ontheemden niets gedaan.”

Stroom en water zijn nodig, maar ook veiligheid. Hij beaamt dat er in zes maanden niets is gebeurd. “Eerst moet Mosul bevrijd worden. Zolang Daesh daar nog zit, is dat een risico.”

Dat is deels waarom nauwelijks mensen terugkeerden. Want ze vertrouwen de politie en het Iraakse en Koerdische leger niet. “Die zaten er ook toen Daesh kwam, en toch veroverde die Bartella. Er moet speciale bescherming voor ons komen, en druk op de Verenigde Naties en de regering om dat te regelen.”

Soldaten bewaken de kerk in Bartella © Teun Voeten

Christenen na IS

Toen IS in 2014 de Nineve Vlakte en Mosul veroverde, namen meer dan honderdduizend christenen de benen. Ze vestigden zich met name in de christelijke voorstad Ainkawa van Erbil, de hoofdstad van Iraaks Koerdistan. Ruim twee jaar later woont een klein deel van hen daar nog steeds in opvangkampen, anderen delen gebouwen, of vonden een baan en een huis. 

Ongeveer de helft van alle christelijke ontheemden heeft kans gezien naar het westen te emigreren, soms op speciale programma’s voor Iraakse christenen, zoals in Frankrijk en Duitsland. Hoewel velen van hen zeggen naar huis te willen terugkeren als dat veilig is, is de verwachting dat slechts een deel, en dan vooral de ouderen, dat ook daadwerkelijk zal doen.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
“We komen terug, met de olijftak, net als de duif van Noach,”

Vader Yacoub

Vader Yacoub hoopt dat de wereldkerken helpen, net als ze deden bij de opvang.

De afgelopen zes maanden waren Iraakse soldaten de enige inwoners in Bartella