Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Opeens heb je het: je wordt stadsfilosoof

religie en filosofie

Marc van Dijk

Hubertus Bahorie houdt spreekuur in een Delfts café. © Phil Nijhuis
Reportage

Wat gebeurt er als je jezelf tot stadsfilosoof uitroept? Hubertus Bahorie nam in Delft de proef op de som, zonder officiële aanstelling. Hij roept anderen op zijn voorbeeld te volgen.

Op maandagochtend houdt de Delftse stadsfilosoof Hubertus Bahorie spreekuur. In het Stads-Koffyhuis aan de Oude Delft, waar het naar verse appeltaart geurt, is hij tussen half tien en half twaalf beschikbaar voor iedereen met een filosofische vraag. Het personeel kent de wijsgeer met zijn baardje, hoed en de kleine chihuahua inmiddels. Buddhi krijgt water en zijn baasje krijgt een paar cappuccino's van de zaak, maar zijn gasten moeten wel gewoon afrekenen.

Lees verder na de advertentie

Vandaag is het druk. De tafelgenoten zijn al even divers als de gespreksstof die ze aandragen. De meesten zijn al eens vaker op het spreekuur geweest. Martin Zoetmulder (72), oud-bankier, is vriendelijk maar op zijn hoede. "Ik geloof niks, ik verifieer alles", zegt hij. Hij wil vooral praten over een optimistisch boek dat hij net ontdekt heeft: 'Vooruitgang', van Johan Norberg. Hij heeft het bij de bibliotheek geleend, want hij koopt geen boeken meer voordat hij ze uit heeft.

Henny van Buytene (75), pianodocent in ruste, luistert graag naar de gesprekken die zich hier ontspinnen. Ze zag ooit een oproep in huis-aan-huis-blad De Delftse Post en sindsdien heeft ze menig gesprek met de stadsfilosoof gevoerd. "Ik leer er altijd van om hier mee te luisteren. In je eentje kan je in zo'n koker komen."

Steeds meldt zich weer een nieuwe tafelgenoot bij de filosoof

De jongste spreekuurbezoeker, Sebastiaan Sitskoorn (27), is studiecoach op de school waar Bahorie filosofie doceert. Sitskoorn heeft, zoals hij het zelf verwoordt, een methode ontwikkeld waarmee je 'leerlingen in twee uur van een twee naar een acht kunt brengen.' Hoe? "Door ze zelfstandig te maken, in plaats van passief. Door ze via effectieve vragen uit te dagen om zelf naar antwoorden te zoeken."

Als Henny van Buytene vertelt over haar piano-praktijk, dat ze vroeger nooit durfde te improviseren als anderen het hoorden, ontstaat er een gesprek over regels. Wat zijn regels, wanneer hebben we er iets aan en wanneer zitten ze ons in de weg?

Te goed bezocht

Er komt een interessante casus op tafel: oud-bankier Martin Zoetmulder vertelt dat hij klanten van de Voedselbank hielp om hun administratie op orde te brengen en formulieren in te vullen zodat ze geld kregen waar ze recht op hadden, zoals zorgtoeslag en huursubsidie. Het gevolg was dat die mensen vaak niet meer terug hoefden te komen bij de Voedselbank. Maar daar waren ze bij de Voedselbank niet blij mee.

"Wat zegt dit nu over de regels?", wil de stadsfilosoof weten.

Zoetmulder: "Niet de regels zijn problematisch, maar de toepassing ervan. Digitale formulieren kunnen de werkelijke situatie van een mens niet samenvatten."

Steeds als het gesprek filosofisch op stoom komt, meldt zich weer een nieuwe tafelgenoot en neemt de conversatie een andere wending. Het spreekuur is vandaag eigenlijk té goed bezocht.

Astrid van Velthoven (62), later aangeschoven, neemt hondje Buddhi op schoot en begint te vertellen over collectieve koopziekte, veroorzaakt door bedrijven die inspelen op onze verslavingsgevoelige reptielenbreinen. Ze heeft er net een tv-programma over gezien. "Als ik in mijn eigen huis rondkijk, begrijp ik ook niet waarom ik al die spullen heb gekocht."

"En het feit dat je hier bent, is dat ook een beslissing van je reptielenbrein?", wil Bahorie weten.

"Nee, juist niet!", antwoordt ze lachend. Buddhi likt op het bezetene af haar handen.

Bahorie probeert mensen los te weken uit 'beperkende overtuigingen'

De stadsfilosoof probeert mensen los te weken uit 'beperkende overtuigingen'. Bijvoorbeeld aan de hand van de existentialist Sartre. "Sartre stelt dat iedereen zelf volledig verantwoordelijk is voor wat hij van zijn leven en de wereld maakt. Wie onvrede ervaart en daarvoor de schuld buiten zichzelf neerlegt, verliest zijn oprechtheid en daarmee ook zijn waardigheid."

Sartre aanhalen is in de dagelijkse praktijk van de stadsfilosoof soms wat hoog gegrepen. "Ik ben al blij als ik wat uitroeptekens kan ombuigen in vraagtekens", zegt hij.

Kritische geest

Dat hij stadsfilosoof werd, komt eigenlijk door de chronische bouwput voor zijn deur, vertelt hij. Bahorie woont met zijn vrouw en dochter in een kleine huurwoning in de buurt van het Centraal Station. Al bijna tien jaar rijden vrachtwagens en bulldozers daar af en aan, Bahorie's zesjarige dochter heeft nooit anders gezien. Het einddoel van dit project is om de spoorlijn die Delft van oudsher in tweeën splitste, geheel onder de grond te brengen. Op de gewonnen grond komen nieuwe wijken, grachten en parken.

"Toen het proces al in volle gang was, ben ik eens naar een van de voorlichtingsbijeenkomsten geweest. Er werd veel geklaagd. Mensen hadden het gevoel dat hen iets vreselijks overkwam. Terwijl uiteindelijk iedereen baat heeft bij dit project. Nu de voltooiing dichterbij komt, wordt het ook makkelijker om de mooie resultaten te zien. Ik mengde me in de discussie en werd gevraagd om er een stuk over te schrijven en de volgende bijeenkomst te modereren."

Bahorie kreeg een column in De Delftse Post en organiseerde een filosofisch café. Na verloop van tijd werd hij wel eens aangekondigd als 'stadsfilosoof' en begon hij zich af te vragen of hij die titel zou kunnen gaan voeren. De gemeente liet hij erbuiten. "Ik was bang dat ik anders iemand zou worden die bepaalde belangen of politieke agenda's vertegenwoordigt."

Eén van de weinige negatieve reacties op zijn besluit kwam van de oppas, een puber met een kritische geest. "Die zei: 'Is het niet arrogant om jezelf stadsfilosoof van Delft te noemen?' Ja, heb ik geconcludeerd, ik matig mezelf nogal wat aan. Maar dit is de enige manier om zonder budget bekendheid te geven aan het feit dat ik er ben. En ik doe het in dienst van de stad."

Belangenloos

Inmiddels timmert Bahorie met zijn spreekuren, columns en denkcafés al twee jaar gestaag aan de weg. Hij werd uitgenodigd bij lokale radio en televisie, op bijeenkomsten van de gemeente, bij studentenverenigingen, bij een netwerk van cultuurinstellingen die hun subsidies kwijtraakten - hij daagde ze uit om opnieuw 'waarderend' naar hun eigen activiteiten te kijken. Voor de komende tijd staan optredens in een theater, een twaalfdelige filosofiecursus en een festival op het programma.

Als de wijsheid een vrouw was, dan waren vele filosofen slechte minnaars

Het vele onbetaalde werk naast zijn onderwijstaken is zwaar, geeft hij toe, maar hij is ervan overtuigd dat dit de enige manier is om het te doen - ook al is hij blij met sporadische donaties van mensen die hem consulteren. "Ik heb ook een filosofische praktijk. Daarmee doe ik gedurende deze jaren geen activiteiten in Delft, om belangenverstrengeling te voorkomen."

Bahorie zou graag zien dat meer filosofen zich belangeloos zouden inzetten, eenvoudigweg om de wijsheid te dienen. "Dat betekent ook: de wijsheid in de mensen. Want hoeveel van die prachtige ideeën uit de canon van de filosofie komen nou echt in de handen en de harten van de mensen terecht? Terwijl eigenlijk iedereen het verlangen naar 'wijzer worden' deelt. Nietzsche heeft gezegd: 'Als de wijsheid een vrouw was, dan waren vele filosofen slechte minnaars'."

Tijdens de spreekuren wordt de wijsheid wel bemind, maar losjes - de socratische gesprekstechniek vindt Bahorie meestal te strikt voor de situatie. Toch zijn er concrete gevolgen. Zo is Sebastiaan Sitskoorn zijn eigen onderwijsconcept dankzij de gesprekken met Bahorie veel serieuzer gaan nemen en mag hij er nu een workshop over gaan geven. Henny van Buytene laat de regels wat meer los en verrast menigeen met prachtige piano-improvisaties. En Astrid van Veldhoven is - geheel tot haar eigen verwondering - begonnen aan een cursus filosofie en geschiedenis in Rotterdam.

Pionier hoopt op een opvolger

Hubertus Bahorie studeerde filosofie in Nijmegen en begon zijn loopbaan als welzijnswerker. Tegenwoordig is hij docent filosofie en geeft hij vorm aan de titel stadsfilosoof van Delft. In zijn naam verbindt hij de westerse en de oosterse cultuur. Toen hij trouwde, nam hij de achternaam van zijn Indiase schoonvader aan, die voor hem een inspiratiebron is.

Vooralsnog is Bahorie een van de weinige stadsfilosofen in Nederland. Almere had er eentje, met de al even bloemrijke naam Barry van 't Padje, maar die is niet opgevolgd.

Bahorie wil graag dat zijn voorbeeld navolging krijgt. Hij is nu ruim over de helft van de termijn die hij zichzelf gegeven heeft (2014-2018). Hij hoopt dat Delft voor 2019 zelf een nieuwe stadsfilosoof gaat kiezen. De gemeente Delft wil er desgevraagd nog niet op ingaan of deze optie overwogen wordt.

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
Steeds meldt zich weer een nieuwe tafelgenoot bij de filosoof

Bahorie probeert mensen los te weken uit 'beperkende overtuigingen'

Als de wijsheid een vrouw was, dan waren vele filosofen slechte minnaars