Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook de inwoners van de Syrische stad Douma verdienen een necrologie

Religie en Filosofie

Stijn Fens

© Trouw
Column

Zijn naam was Roger Bannister en onlangs ging hij dood. Hij kreeg een overlijdensbericht in The New York Times, wat zeg ik: een uitgebreide necrologie. 

Dat was prettig, want ik had nog nooit van hem gehoord. Hij bleek de eerste atleet te zijn die de mijl binnen de vier minuten liep. Het stuk begint als volgt: "Op de ochtend van 6 mei 1954, een donderdag, deed Roger Bannister, 25, een student medicijnen uit Londen, zijn gebruikelijke dienst in St. Mary's Hospital en nam vroeg in de middag de trein naar Oxford. Hij lunchte met een paar oude vrienden en ontmoette toen zijn hardloopvrienden Christopher Chataway en Chris Brasher. Als lid van een amateur-all-star-team, waren ze in training voor een wedstrijd tegen de universiteit van Oxford."

Lees verder na de advertentie

Een pakkend begin. Dat ene woordje doet het 'm al: 'donderdag'. En die trein vroeg in de middag. De rest is geschiedenis. Zo'n 1200 toeschouwers zagen op die 6de mei 1954, in het Iffley Road Stadium van de universiteit van Oxford, Bannister de mijl lopen in 3:59,4. Hij brak zo - in de woorden van de journalist van The New York Times - een "mystieke barrière en zorgde voor een bepalend moment in de sportgeschiedenis."

Jaloezie

Na het lezen van dit overlijdensbericht kon ik gevoelens van jaloezie niet onderdrukken. Jaloers op het leven van Bannister, 88 jaar oud geworden, een gerespecteerd medicus en wereldberoemd om dat ene kunstje. Maar ook jaloers op het stuk dat na zijn dood over hem verscheen. Engelse en Amerikaanse kranten zijn er meester in om bekende en minder bekende doden met taal 'af te leggen' en daarbij de delicate balans te bewaren tussen een eerbetoon en een getrouwe biografie van de overledene.

Het stuk eindigt met het moment waarop de tijd van Bannister bekend werd gemaakt. De omroeper van dienst maakte een lange aanloop naar dat nieuwe record. Het was een Engels record, een Brits record en zo ging hij nog even door, eindigend met: "De tijd was 3: .." En dan volgt die schitterende laatste zin van het stuk: "The roar of the crowd drowned out the rest."

Een nieuwsbericht verandert langzaam maar zeker in een necrologie

U weet misschien dat een krant vooruitloopt op de dood van terecht bekende Nederlanders en buitenlanders en, voor het geval het zover is, alvast een doodsbericht laat maken. Dat heeft iets oneerbiedigs. Je denkt iemand door het schrijven daarvan toch een beetje dood. Hij of zij leeft zelf nog in de tegenwoordige tijd, maar voor jou is zijn leven al voltooid verleden.

Mededogen

Laatst moest ik voor deze krant de necrologie bijwerken van een internationaal vermaard persoon. Er was sinds 2004 al niets meer aan 'gedaan'. Het oorspronkelijke stuk moest eerst nog wat ingekort worden en vervolgens moesten die laatste veertien jaar er nog in verwerkt worden. U zult het stuk pas lezen nadat die internationaal vermaarde persoon is overleden, maar weet dan dat ik het met mededogen heb gedaan. Mededogen voor de beperkingen die de mens nu eenmaal heeft, machteloos als hij is tegen de tijd die alles en iedereen met huid en haar opvreet en vervolgens weer uitbraakt, zodat het voedsel voor de gieren wordt.

Tot zover de column die ik in gedachten had. Ik zocht nog naar een mooie afronding, een citaat van een Engelse schrijver of een passage uit een befaamd tijdschrift en dan nog iets persoonlijks. Maar toen ging ik de stukken lezen over de aanval met chemische wapens op de Syrische stad Douma. Zoals in deze krant: "Inwoners van de belegerde stad, onder wie veel kinderen, kwamen naar het zwaar onderbezette ziekenhuis met verschijnselen van vergiftiging." Een nieuwsbericht verandert langzaam maar zeker in een necrologie: "De slachtoffers schuimbekten en zagen blauw, wat duidt op zuurstofgebrek. Sommigen hadden vernauwde pupillen, wat kan wijzen op blootstelling aan zenuwgas." Voedsel voor de gieren.

Ik ging op internet op zoek naar foto's van die gifgasaanval die ik eigenlijk niet wilde zien en zag hoe Emad van vijf in een laken werd ingepakt voor zijn begrafenis. Gebakerd voor de dood. Zijn linkeroog was nog een klein beetje open. Nu ligt hij daar ergens onder de grond. Ook hij verdient, net als Roger Bannister, een necrologie in de krant met een pakkend begin en een schitterende slotzin.

Lees meer artikelen van columnist Stijn Fens in ons dossier.

Deel dit artikel

Een nieuwsbericht verandert langzaam maar zeker in een necrologie