Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Onder de bisschoppen regeert de angst nu hun kerk in lichterlaaie staat

Religie en Filosofie

Stijn Fens

Stijn Fens. © Trouw
Column

Ik gebruik het woord 'genade' niet zo vaak. Het is me te protestants. 

Die genade van God waaraan je als simpele ziel bent overgeleverd. Afkomstig van een toornige, onpersoonlijke God die, als ware Hij geprogrammeerd, vanuit de hoogte zijn gaven en straffen over ons uitstort. Liever spreek ik van barmhartigheid. Dat klinkt vriendelijker.

Lees verder na de advertentie

Afgelopen zondag was ik bij het afscheid van scriba Julia van Rijn van de Protestantse Kerk Amsterdam. Protestant hoef ik niet te worden, maar ik zou best 'scriba' willen zijn. Dat woord zou ik dan af en toe bijna achteloos in gezelschap laten vallen. "Ik ben wel mooi scriba hoor." Vanwege het vertrek van Julia van Rijn was er een bijeenkomst en een viering die beide in het teken stonden van genade. We zaten bij elkaar in de Westerkerk, alsof we de laatste christenen van Amsterdam waren.

Kloosterbejaardenoord

Buiten ging de wereld ongenadig te keer. Er klonken langdurig politiesirenes en even later dacht ik ook de brandweer te horen. Het werd met de minuut rumoeriger rond de Westerkerk. Het kon niet anders, of vanaf het Centraal Station rukte een leger farizeeërs met rolkoffers op om ons aan te vallen.

Verder was het een mooie middag. Een collega van Julia zong 'Amazing Grace' en ik heb veel geleerd over het begrip genade. Dat het niet alleen betekent dat je je aan God toevertrouwt, maar ook aan elkaar. Genade als relationeel begrip. Dat je niet wordt afgedankt, maar onvoorwaardelijk wordt geliefd. Maar toch: als er 'genade' klonk, zei ik stiekem in mijn hoofd 'barmhartigheid'. Sorry. En ik moest aan bisschop Muskens denken. U weet wel: van wie je dat broodje mocht stelen.

Nu de katholieke kerk er de laatste tijd zo ongenadig van langs krijgt en zich zelf soms zo weinig barmhartig toont, mis ik Muskens. We waren bevriend en tot vlak voor zijn dood zocht ik hem op in het kloosterbejaardenoord waar hij de laatste jaren van zijn leven woonde. Als ik kwam aanrijden, zat hij bij de automatische deuren van de ingang al op mij te wachten. Samen liepen we dan naar zijn kamer, waar hij alle tastbare herinneringen aan zijn rijke leven in had moeten samenbrengen.

Nu hun kerk in lichterlaaie staat, zijn de bisschoppen nergens te bekennen

Ik weet nog goed dat de deur naar zijn slaapkamer volhing met die gele Post-its waarop hij dingen had geschreven. 'Maandag 10.30 uur ziekenhuis' stond er, of 'dinsdag 10.00 uur Stijn'. Op tafel lag er nog een Post-it met daarop de onderwerpen die hij met mij wilde bespreken. Dan zei hij: "Hoe is het met de schandalen in het Vaticaan" of "Heb je dat boek gezien van kardinaal die en die." Als het lijstje was afgewerkt, kon ik weer gaan. Het mooie vond ik dat hij nooit bitter was over de tijd die vaak zo weinig genade had gekend met de kerk waarin hij was opgegroeid. "Het is nu eenmaal zo", zei hij dan.

Barmhartigheid

Ik mis hem dus. Ik mis zijn creativiteit als bisschop en vooral zijn lef. Hij was niet bang. Onder de huidige bisschoppen lijkt de angst te regeren. Nu hun kerk in lichterlaaie staat vanwege de misbruikschandalen en sommige van hun gelovigen zich weer schamen voor het instituut waar ze bij horen, zijn ze nergens te bekennen. 

Ik zag bisschop Gerard de Korte even bij 'Nieuwsuur' waar hij het opnam voor de paus. Over de misbruikschandalen zei hij eigenlijk niets. Muskens had zich graag laten uitnodigen door welke talkshow dan ook, om te reageren op de commotie en om een bemoedigend woord te spreken aan het adres van de gelovigen die er ook allemaal niets aan kunnen doen.

Noem het een teken van barmhartigheid.

Aan het slot van die middag in de Westerkerk zongen we 'Vervuld van uw zegen, gaan wij onze wegen van hier, uit dit huis waar uw stem wordt gehoord, in Christus verbonden, tezamen gezonden op weg in een wereld die wacht op uw woord'. Buiten wachtte Amsterdam op ons. Ook zonder deze groep aangespoelde christenen zal het wel die lieve stad blijven waar Eberhard van der Laan zo van hield. Toch heeft Amsterdam de kerken en kloosters nodig. Al is het alleen maar om te zorgen dat de stad niet alleen heldhaftig en vastberaden, maar ook barmhartig blijft.

Als gele Post-its op de plattegrond van een soms zo ongenadige stad.

Columnist Stijn Fens schrijft over katholicisme. Lees hier het hele dossier.

Lees ook:

Word toch katholiek, het kan alleen maar beter worden

Stijn Fens zocht zijn vriend Paul maar eens op. "We moesten de laatste ontwikkelingen in onze kerk doornemen. Die stemden niet bepaald vrolijk. Misbruik, misbruik en nog eens misbruik."

Deel dit artikel

Nu hun kerk in lichterlaaie staat, zijn de bisschoppen nergens te bekennen