Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nu de generatie van mijn moeder uitsterft, grijpt het antisemitisme weer overal om zich heen

Religie en Filosofie

Leonie Breebaart

Leonie Breebaart. © Maartje Geels
Column

Zonder antisemitisme raakt Israël zijn legitimiteit kwijt, want als Joden zich in Europa werkelijk veilig voelen, hoeven ze niet naar Israël te emigreren of zou Israël niet hoeven te fungeren als land waar je altijd nog heen kunt als het in je eigen land misgaat. 

Dat ijzeren verband tussen Israël en Jodenhaat zal niemand nieuw in de oren klinken, maar het kan toch jaren duren voordat de ernst ervan werkelijk tot je doordringt - als niet-Jood. Zo heb ik mezelf lang wijsgemaakt dat Europa iets heeft geleerd van de Holocaust. Herdenkingen, documentaires, boeken. Nooit meer antisemitisme. Maar bij het opruimen van mijn ouderlijk huis vond ik gedichten, geschreven door mijn zestienjarige moeder, die andere taal spreken. In één daarvan, uit 1946, beschrijft ze een Joodse klasgenoot van het Amsterdams Lyceum - hij overleefde, maar de vrede leidde tot nog meer verbittering.

Lees verder na de advertentie

Mijn moeder citeert hem zo. “Men rekent ons gedrag of een bepaalde eigenschap niet aan / maar dat we niet bezweken aan honger en aan pijn / en dat we teruggekeerd zijn daarvandaan / weet je wat ze ons alleen verwijten? Dat we er nog zijn.”

Nu de generatie van mijn moeder uitsterft, grijpt het antisemitisme weer overal om zich heen

Zo bitter dat je het graag zou vergeten, maar dit was kort na de oorlog, na alle berichten over de verschrikkingen, een algemeen voorkomende ervaring: dat Nederland de Joden liever kwijt was. Mijn moeders klasgenoot vertrok naar Israël.

En nu de generatie van mijn moeder uitsterft, grijpt het antisemitisme weer overal om zich heen, op zijn best halfhartig bestreden door politieke partijen als het Front National en de Duitse AfD, en in Hongarije actief aangemoedigd door de regering. Een mix van rechts-nationalisme, antikapitalisme en uit het Midden- Oosten geïmporteerde Jodenhaat doet stereotypen herleven waarvan je dacht dat ze tenminste ondergronds gegaan waren. Die van de geldbeluste Jood bijvoorbeeld, een vijandbeeld waarin diverse groepen zich kennelijk weer kunnen vinden.

Illuminati

Het meest tekenend voor dat nieuwe klimaat is misschien Jeremy Corbyn, in wie kritiek op Israël, waartoe op zich reden kan zijn, samengaat met de pertinente onwil om antisemitische hetzes te herkennen en te veroordelen. Vorig jaar maart sprak de Labour-leider op Twitter nog steun uit aan een artiest wiens Londense muurschildering verwijderd moest worden. Je zag daarop een groep oudere mannen, één bebrild en met grote neus, rond een Monopoly-spel zitten. Het bord rustte op de gebogen ruggen van geknechte, bruingekleurde mensen. Achter de mannen een levensgroot symbool van de ‘Illuminati’; volgens een complottheorie die tegenwoordig weer opgang doet is dit een door Joden opgericht genootschap dat in het geheim de wereldmacht wil veroveren. Hitler heeft veel te danken aan die theorie, nog steeds onverminderd populair in Rusland, bij extreem-rechts en in het Midden-Oosten.

Nadat zijn tweet was ontdekt door Luciana Berger, dezelfde die Labour nu de rug toekeert, bood Corbyn uitvoerig zijn excuses aan. Maar Britse Joden moeten toen al hebben begrepen dat zelfs de machtigste socialist van het land niet bereid is hen te beschermen tegen rassenhaat. Je zou zó emigratie naar Israël overwegen.

Wat is daar nou erg aan? Leonie Breebaart onderzoekt in haar column de actualiteit op filosofische wijze. Lees meer columns op trouw.nl/leoniebreebaart.

Deel dit artikel

Nu de generatie van mijn moeder uitsterft, grijpt het antisemitisme weer overal om zich heen