Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Na het zingen de pub in

Home

Gerrit-Jan Kleinjan

Dienst met veel zang, op zijn Engels in Utrecht. © Werry Crone, Vleuten

In Utrecht is op een aantal donderdagavonden een choral evensong te beluisteren, zoals dat in Engelse kathedralen al heel lang traditie is. Engelse koormuziek is aan een opmars bezig.

Tegen de gewelven van de oude kerk weerklinkt loepzuivere koorzang. Engelse kerkliederen. Door het gangpad loopt in plechtstatige tred een koor naar voren. Flakkerend kaarslicht verlicht de zingende gezichten. Alle zangers dragen een rood gewaad met daar overheen een wit linnen koorhemd, precies zoals dat in Engelse kerken gebruikelijk is. Dan zwelt het orgel aan en weerklinkt een Engelstalige hymne. Het aanwezige publiek zingt fortissimo mee.

Lees verder na de advertentie

Is dit een kathedraal in Oxford of een college in Cambridge? Nee, de Janskerk in het centrum van Utrecht. In de stad is in februari en maart iedere donderdagavond een zogeheten choral evensong te beluisteren in een van de monumentale kerken in de binnenstad. Een korte viering met schitterende koormuziek en plechtige gewaden, precies zoals dat ook traditie is in de Engelse Anglicaanse kerk.

“Wij associëren dit soort muziek in Nederland vooral met de concertzaal, doordat die Engelse jongenskoren hier weleens optreden in het Concertgebouw”, zegt Hanna Rijken (36), theoloog, musicus en de drijvende kracht achter het project. Het is mooi dat Nederlandse kerken deze muziek ook ontdekken, meent Rijken. “Want door dit soort muziek stroomt je ziel weer vol. Dit is wat je perfect beauty kunt noemen.” De Utrechtse evensong is een samenwerking van de protestantse gemeente in Utrecht, de oud-katholieke kerk en de landelijke Protestantse Kerk in Nederland (PKN). Bij succes krijgt de reeks mogelijk een vervolg. De evensongs worden gezongen door semiprofessionele koren die veel affiniteit hebben met Anglicaanse kathedrale muziek.

Door dit soort muziek stroomt je ziel weer vol. Dit is wat je perfect beauty kunt noemen

Hanna Rijken (36)

Vanavond is de toeloop met bijna tweehonderd bezoekers groter dan verwacht. Een deel van de aanwezigen moet bij zijn of haar buurman meekijken omdat er al ruim voor het begin geen programmaboekjes meer zijn. Het zitten en staan in het midden van sommige liederen, geen gebruik in de Nederlandse protestantse kerkdienst, gaat hier en daar nog wat onwennig. Toch doet iedereen mee. Geraas klinkt door de galmende koorzang als alle aanwezigen tegelijk opstaan van hun klapstoel.

Waar veel kerkelijke projecten moeite hebben om bezoek te trekken, krijgt dit experiment moeiteloos een kerk vol. “Iedere keer zijn er tot nu toe meer mensen”, zegt Rijken. Met een kennersoog taxeert ze de aanwezigen: “Kerkmensen, en zo te zien mensen die niets met de zondagse kerkdienst hebben maar wel erg houden van religieuze klassieke muziek”.

Wantrouwen

In de Nederlandse kerkelijke traditie is Engelse koormuziek vaak op grote afstand gebleven. Nederlandse protestantse musici kijken van oudsher naar Duitsland. “Zo waarschuwde in de jaren dertig de toen heel bekende theoloog Gerardus van der Leeuw tegen Engelse hymnes in de eredienst. Ze zouden subjectief zijn en mensen in vervoering brengen”, zegt Rijken, die in de loop van dit jaar aan de Protestantse Theologische Universiteit hoopt te promoveren op een studie naar de choral evensong in Nederland.

Maar het wantrouwen is ingeruild voor groeiende populariteit. De Engelse koortraditie is aan een opmars bezig in Nederland, ontdekte Rijken. Zo zijn er inmiddels vele tientallen koren die zich helemaal hebben toegelegd op deze muziek, inclusief gewaden en liturgische gebruiken. Ook zijn er op diverse plaatsen in Nederland concerten en vieringen met Engelse koormuziek. Rijken: “Dat vind ik interessant. Hoe kan het dat deze muziek een nieuw publiek krijgt, en aanslaat bij zowel kerkelijke als onkerkelijke mensen, terwijl de kerkgang in heel Nederland terugloopt? Wat is het geheim?”

Hoe kan het dat deze muziek een nieuw publiek krijgt, en aanslaat bij zowel kerkelijke als onkerkelijke mensen, terwijl de kerkgang in heel Nederland terugloopt?

Hanna Rijken (36)

Het is volgens Rijken niet alleen de kwaliteit van de muziek die mensen aanlokt, het is ook het stramien van een choral evensong, met een vastgesteld aantal gebeden, psalmen, hymnes en bijbellezingen. “Er is bijvoorbeeld geen preek. Iedere bezoeker kan er zijn eigen betekenis aan geven.” En er is nog iets: “Het oude Engels zorgt voor een zekere afstand. Een vreemde taal, dat weten we ook van het kerklatijn, versterkt op een bepaalde manier het mysterie waarover veel geloofsteksten gaan. Het Onzevader klinkt in ouderwets Engels heel anders dan in het Nederlands.”

Wennen

Na de bijeenkomst is er een nazit in een café vlakbij de kerk. De bijeenkomst in een ‘pub’ is uitdrukkelijk onderdeel van het project. “De eenheid die je tijdens een viering ervaart, zetten we hier voort”, zegt Rijken. Enkele tientallen bezoekers mengen zich tussen het luidruchtige cafépubliek. Onder hen bevindt zich ook Harry Veenstra (48) uit IJsselstein. Hij zit achter een glas donkerbruin Guinness-bier. Terwijl hij een slok neemt, vertelt Veenstra dat hij een vaste bezoeker is van de Janskerk. Hem vallen vanavond de nieuwe gezichten op. “Dat vind ik mooi. Hoe vaak zit een kerk op koopavond vol?” De Engelse gebruiken zijn nog wel wat wennen voor Veenstra. “Die muziek met die liturgie, dat vind ik toch wel wat afstandelijk. Dat ben ik niet gewend. Niet zo mijn ding.”

Verderop zit Wilma Blaak (52). Ze geniet nog na van de koorklanken. “Dit is zo mooi, net als in Engeland met die jongenskoren.” Blaak, die net vanuit een ander deel van Nederland naar Utrecht is verhuisd, is heel bewust na de kerk meteen naar het café gesneld. Ze ziet het cafébezoek als een mooie manier om gelijkgestemden te leren kennen. “Als je op mijn leeftijd in een vreemde stad komt wonen, dan is het leuk om met een biertje nieuwe mensen te leren kennen.”

De volgende choral evensong met aansluitend pubbezoek is aanstaande donderdag om 20.00 uur in de Jacobikerk (St.-Jacobsstraat 171) in Utrecht.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Door dit soort muziek stroomt je ziel weer vol. Dit is wat je perfect beauty kunt noemen

Hanna Rijken (36)

Hoe kan het dat deze muziek een nieuw publiek krijgt, en aanslaat bij zowel kerkelijke als onkerkelijke mensen, terwijl de kerkgang in heel Nederland terugloopt?

Hanna Rijken (36)